हरिवंश
Начинается поклонение ГовардханеHV 60.1-10
306 / 607
हरिवंश · HV 60.1-10
देवनागरी

दामोदरवचः श्रुत्वा हृष्टास् ते गोषु जीविनः तद्वाग् अमृतम् आख्यातं प्रत्यूचुर् अविशङ्कया ॥
तवैषा बाल महती गोपानां हर्षवर्धिनी प्रीणयत्य् एव नः सर्वान् बुद्धिर् वृद्धिकरी नृणाम् ॥
त्वं गतिस् त्वं रतिश् चैव त्वं वेत्ता त्वं परायणम् भयेष्व् अभयदस् त्वं नस् त्वं चैव सुहृदां सुहृत् ॥
त्वत्कृते कृष्ण घोषो ऽयं क्षेमो मुदितगोकुलः कृत्स्नो वसति शान्तारिर् यथा स्वर्गगतस् तथा ॥
जन्मप्रभृति दिव्यैस् तैर् विक्रान्तैर् भुवि दुष्करैः बोद्धव्याच् चाभिमानाच् च विस्मितानि मनांसि नः ॥
बलेन च परार्ध्येन यशसा विक्रमेण च उत्तमस् त्वं च मर्त्येषु देवेष्व् इव पुरंदरः ॥
कान्त्या लक्ष्म्या प्रसादेन वदनेन स्मितेन च उत्तमस् त्वं च मर्त्येषु देवेष्व् इव निशाकरः ॥
वेषेण वपुषा चैव बाल्येन चरितेन च स्यात् ते शक्तिधरस् तुल्यो न तु कश्चन मानुषः ॥
यत् त्वयाभिहितं वाक्यं गिरियज्ञं प्रति प्रभो कस् तल् लङ्घयितुं शक्तो वेलाम् इव महोदधेः ॥
स्थितः शक्रमहस् तात श्रीमान् गिरिमहस् त्व् अयम् त्वत्प्रणीतो ऽद्य गोपानां गवां हेतोः प्रवर्तताम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

dāmodaravacaḥ śrutvā hṛṣṭās te goṣu jīvinaḥ tadvāg amṛtam ākhyātaṃ pratyūcur aviśaṅkayā ||
tavaiṣā bāla mahatī gopānāṃ harṣavardhinī prīṇayaty eva naḥ sarvān buddhir vṛddhikarī nṛṇām ||
tvaṃ gatis tvaṃ ratiś caiva tvaṃ vettā tvaṃ parāyaṇam bhayeṣv abhayadas tvaṃ nas tvaṃ caiva suhṛdāṃ suhṛt ||
tvatkṛte kṛṣṇa ghoṣo 'yaṃ kṣemo muditagokulaḥ kṛtsno vasati śāntārir yathā svargagatas tathā ||
janmaprabhṛti divyais tair vikrāntair bhuvi duṣkaraiḥ boddhavyāc cābhimānāc ca vismitāni manāṃsi naḥ ||
balena ca parārdhyena yaśasā vikrameṇa ca uttamas tvaṃ ca martyeṣu deveṣv iva puraṃdaraḥ ||
kāntyā lakṣmyā prasādena vadanena smitena ca uttamas tvaṃ ca martyeṣu deveṣv iva niśākaraḥ ||
veṣeṇa vapuṣā caiva bālyena caritena ca syāt te śaktidharas tulyo na tu kaścana mānuṣaḥ ||
yat tvayābhihitaṃ vākyaṃ giriyajñaṃ prati prabho kas tal laṅghayituṃ śakto velām iva mahodadheḥ ||
sthitaḥ śakramahas tāta śrīmān girimahas tv ayam tvatpraṇīto 'dya gopānāṃ gavāṃ hetoḥ pravartatām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दामोदरवचः श्रुत्वाdāmodaravacaḥ śrutvāуслышав слова Дамодары
हृष्टास् ते गोषु जीविनःhṛṣṭās te goṣu jīvinaḥобрадованные те, живущие коровами
तद्वाग् अमृतम् आख्यातंtadvāg amṛtam ākhyātaṃто слово, названное нектаром
प्रत्यूचुर् अविशङ्कयाpratyūcur aviśaṅkayāответили без сомнения
तवैषा बाल महतीtavaiṣā bāla mahatīэта твоя, мальчик, великая
गोपानां हर्षवर्धिनीgopānāṃ harṣavardhinīувеличивающая радость пастухов
प्रीणयत्य् एव नः सर्वान्prīṇayaty eva naḥ sarvānрадует всех нас
बुद्धिर् वृद्धिकरी नृणाम्buddhir vṛddhikarī nṛṇāmмысль, приносящая рост людям
त्वं गतिस् त्वं रतिश् चैवtvaṃ gatis tvaṃ ratiś caivaты путь, ты и радость
त्वं वेत्ता त्वं परायणम्tvaṃ vettā tvaṃ parāyaṇamты знающий, ты высшая опора
भयेष्व् अभयदस् त्वं नस्bhayeṣv abhayadas tvaṃ nasв страхах ты дающий бесстрашие нам
त्वं चैव सुहृदां सुहृत्tvaṃ caiva suhṛdāṃ suhṛtи ты друг друзей
त्वत्कृते कृष्ण घोषो ऽयंtvatkṛte kṛṣṇa ghoṣo 'yaṃради тебя, Кришна, это селение
क्षेमो मुदितगोकुलःkṣemo muditagokulaḥблагополучное, с радостным стадом
कृत्स्नो वसति शान्तारिर्kṛtsno vasati śāntārirвсё живёт с успокоенными врагами
यथा स्वर्गगतस् तथाyathā svargagatas tathāкак будто достигшее неба
जन्मप्रभृति दिव्यैस् तैर्janmaprabhṛti divyais tairс рождения теми божественными
विक्रान्तैर् भुवि दुष्करैःvikrāntair bhuvi duṣkaraiḥподвигами, трудными на земле
बोद्धव्याच् चाभिमानाच् चboddhavyāc cābhimānāc caот понимания и от гордости
विस्मितानि मनांसि नःvismitāni manāṃsi naḥудивлены наши умы
बलेन च परार्ध्येनbalena ca parārdhyenaи высшей силой
यशसा विक्रमेण चyaśasā vikrameṇa caславой и доблестью
उत्तमस् त्वं च मर्त्येषुuttamas tvaṃ ca martyeṣuты лучший среди смертных
देवेष्व् इव पुरंदरःdeveṣv iva puraṃdaraḥкак Пурандара среди богов
कान्त्या लक्ष्म्या प्रसादेनkāntyā lakṣmyā prasādenaкрасотой, сиянием, милостью
वदनेन स्मितेन चvadanena smitena caлицом и улыбкой
उत्तमस् त्वं च मर्त्येषुuttamas tvaṃ ca martyeṣuты лучший среди смертных
देवेष्व् इव निशाकरःdeveṣv iva niśākaraḥкак месяц среди богов
वेषेण वपुषा चैवveṣeṇa vapuṣā caivaодеждой и телом
बाल्येन चरितेन चbālyena caritena caдетством и поведением
स्यात् ते शक्तिधरस् तुल्योsyāt te śaktidharas tulyoШактидхара может быть равен тебе
न तु कश्चन मानुषःna tu kaścana mānuṣaḥно никакой человек
यत् त्वयाभिहितं वाक्यंyat tvayābhihitaṃ vākyaṃто слово, сказанное тобой
गिरियज्ञं प्रति प्रभोgiriyajñaṃ prati prabhoо жертве горе, Господь
कस् तल् लङ्घयितुं शक्तोkas tal laṅghayituṃ śaktoкто способен его переступить
वेलाम् इव महोदधेःvelām iva mahodadheḥкак берег великого океана
स्थितः शक्रमहस् तातsthitaḥ śakramahas tātaоставлен праздник Индры, дитя
श्रीमान् गिरिमहस् त्व् अयम्śrīmān girimahas tv ayamа этот славный праздник горы
त्वत्प्रणीतो ऽद्य गोपानांtvatpraṇīto 'dya gopānāṃтобой установленный ныне для пастухов
गवां हेतोः प्रवर्तताम्gavāṃ hetoḥ pravartatāmради коров пусть начнётся
अनुवाद

Услышав слова Дамодары, пастухи, живущие коровами, обрадовались и без сомнения ответили на его нектарную речь: «Мальчик, эта великая мысль твоя увеличивает радость пастухов, радует всех нас и приносит людям процветание. Ты наш путь, ты наша радость, ты знающий и наша высшая опора; в страхах ты даруешь нам бесстрашие, ты друг друзей. Ради тебя, о Кришна, всё это селение живёт благополучно, с радостным стадом и успокоенными врагами, словно достигло неба. С самого твоего рождения наши умы поражены твоими божественными подвигами, трудными на земле, тем, что мы поняли, и тем, чем можем гордиться. Силой, славой и доблестью ты лучший среди смертных, как Пурандара среди богов. Красотой, сиянием, милостью, лицом и улыбкой ты лучший среди смертных, как месяц среди богов. Одеждой, телом, детством и поступками тебе, может быть, равен Шактидхара, но не какой-либо человек. Кто способен переступить сказанное тобой слово о жертве горе, о Господь, как невозможно переступить берег великого океана? Праздник Индры оставлен, дитя; пусть сегодня для пастухов и ради коров начнётся этот славный праздник горы, установленный тобой».

संस्करण

bac7de157cfc · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:44:11 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से