हरिवंश
Сокровища Нараки и дерево париджатаHV 92.32-37
484 / 607
हरिवंश · HV 92.32-37
देवनागरी

सत्यं बत पुरा वायुर् इहास्मान् वाक्यम् अब्रवीत् सर्वभूतरुतज्ञश् च देवर्षिर् अपि नारदः ॥
विष्णुर् नारायणो देवः शङ्खचक्रगदासिभृत् स भौमं नरकं हत्वा भर्ता च भविता हि सः ॥
सुप्रियं बत पश्यामश् चिरश्रुतम् अरिंदमम् दर्शनेन कृतार्था हि वयम् अद्य महात्मनः ॥
ततस् ताः सान्त्वयामास प्रमदा वासवानुजः सर्वाः कमलपत्राक्षीर् दृष्ट्या वाचा च माधवः ॥
यथार्हतः सान्त्वयित्वा समाभाष्य च केशवः यानैः किंकरसंयुक्तैर् उवाह मधुसूदनः ॥
किंकराणां सहस्राणां रक्षसां वातरंहसाम् शिबिकां वहतां तत्र निर्घोषः सुमहान् अभूत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

satyaṃ bata purā vāyur ihāsmān vākyam abravīt sarvabhūtarutajñaś ca devarṣir api nāradaḥ ||
viṣṇur nārāyaṇo devaḥ śaṅkhacakragadāsibhṛt sa bhaumaṃ narakaṃ hatvā bhartā ca bhavitā hi saḥ ||
supriyaṃ bata paśyāmaś ciraśrutam ariṃdamam darśanena kṛtārthā hi vayam adya mahātmanaḥ ||
tatas tāḥ sāntvayāmāsa pramadā vāsavānujaḥ sarvāḥ kamalapatrākṣīr dṛṣṭyā vācā ca mādhavaḥ ||
yathārhataḥ sāntvayitvā samābhāṣya ca keśavaḥ yānaiḥ kiṃkarasaṃyuktair uvāha madhusūdanaḥ ||
kiṃkarāṇāṃ sahasrāṇāṃ rakṣasāṃ vātaraṃhasām śibikāṃ vahatāṃ tatra nirghoṣaḥ sumahān abhūt ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सत्यं बत पुरा वायुर्satyaṃ bata purā vāyurистинно ведь прежде Ваю; истинно, прежде Ваю
इहास्मान् वाक्यम् अब्रवीत्ihāsmān vākyam abravītздесь нам слово сказал; сказал нам здесь
सर्वभूतरुतज्ञश् चsarvabhūtarutajñaś caи знающий голоса всех существ; и знающий речь всех существ
देवर्षिर् अपि नारदःdevarṣir api nāradaḥбожественный риши также Нарада; божественный риши Нарада
विष्णुर् नारायणो देवःviṣṇur nārāyaṇo devaḥВишну, Нараяна, бог; бог Вишну Нараяна
शङ्खचक्रगदासिभृत्śaṅkhacakragadāsibhṛtносящий раковину, диск, палицу, меч; носитель раковины, диска, палицы и меча
स भौमं नरकं हत्वाsa bhaumaṃ narakaṃ hatvāон Бхауму Нараку убив; он, убив Бхауму Нараку
भर्ता च भविता हि सःbhartā ca bhavitā hi saḥи мужем будет ведь он; станет нашим супругом
सुप्रियं बत पश्यामश्supriyaṃ bata paśyāmaśочень дорогого ведь видим; как дорого видеть
चिरश्रुतम् अरिंदमम्ciraśrutam ariṃdamamдавно слышанного усмирителя врагов; давно слышанного победителя врагов
दर्शनेन कृतार्था हिdarśanena kṛtārthā hiвидением достигшие цели ведь; его видением мы достигли цели
वयम् अद्य महात्मनःvayam adya mahātmanaḥмы сегодня великого; мы сегодня у великого
ततस् ताः सान्त्वयामासtatas tāḥ sāntvayāmāsaзатем их утешил; тогда он утешил их
प्रमदा वासवानुजःpramadā vāsavānujaḥженщин младший брат Васавы; женщин, младший брат Индры
सर्वाः कमलपत्राक्षीर्sarvāḥ kamalapatrākṣīrвсех лотосолепесткоглазых; всех лотосооких
दृष्ट्या वाचा च माधवःdṛṣṭyā vācā ca mādhavaḥвзглядом и речью Мадхава; Мадхава взглядом и словом
यथार्हतः सान्त्वयित्वाyathārhataḥ sāntvayitvāпо достоинству утешив; утешив как подобает
समाभाष्य च केशवःsamābhāṣya ca keśavaḥи обратившись Кешава; и поговорив с ними
यानैः किंकरसंयुक्तैर्yānaiḥ kiṃkarasaṃyuktairповозками с кинкарми соединёнными; на повозках с прислужниками
उवाह मधुसूदनःuvāha madhusūdanaḥувёз Мадхусудана; Мадхусудана отправил их
किंकराणां सहस्राणांkiṃkarāṇāṃ sahasrāṇāṃтысяч кинкаров; тысяч прислужников
रक्षसां वातरंहसाम्rakṣasāṃ vātaraṃhasāmракшасов скорости ветра; ракшасов быстрых как ветер
शिबिकां वहतां तत्रśibikāṃ vahatāṃ tatraпаланкины несущих там; несущих там паланкины
निर्घोषः सुमहान् अभूत्nirghoṣaḥ sumahān abhūtшум очень большой был; поднялся великий гул
अनुवाद

Женщины сказали: «Истинно то, что прежде сказали нам здесь Ваю и божественный риши Нарада, знающий речь всех существ: бог Вишну Нараяна, носитель раковины, диска, палицы и меча, убив Бхауму Нараку, станет нашим супругом. Как дорого нам видеть давно слышанного усмирителя врагов! Сегодня мы достигли цели одним видением этого великого». Тогда Мадхава, младший брат Индры, утешил всех этих лотосооких женщин взглядом и словом. Кешава утешил их как подобает, поговорил с ними и отправил их на повозках с прислужниками. Там поднялся великий гул от тысяч быстрых как ветер ракшасов-кинкаров, несущих паланкины.

संस्करण

fbfb1ce47e1d · प्रकाशित 22 जून 2026, 5:09:04 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से