बहून्य् आश्चर्यभूतानि केशवस्य महात्मनः कर्माण्य् उक्तानि वै राजन् भूयश् चैव श्रुतानि ते ॥
कथितानि मया साधो नान्तं शक्यं हि कर्मणाम् गन्तुं भरतशार्दूल विस्तरस्य महात्मनः ॥
अवश्यं तु मया वाच्यं लेशमात्रेण भारत विष्णोर् अतुलवीर्यस्य प्रथितोदारकर्मणः आनुपूर्व्या प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥
द्वारवत्यां निवसता यदुसिंहेन धीमता राष्ट्राणि नृपमुख्यानां क्षोभितानि महीक्षिताम् ॥
यदूनाम् अन्तरप्रेप्सुर् विचक्रो दानवो हतः ॥
पुरं प्राग्ज्योतिषं गत्वा पुनस् तेन महात्मना समुद्रमध्ये दुष्टात्मा नरको दानवो हतः ॥
वासवं च रणे जित्वा पारिजातो हृतो बलात् निर्जितश् चैव भगवान् वरुणो लोहितह्रदे ॥
दन्तवक्रश् च कारूषो निहतो दक्षिणापथे शिशुपालश् च संपूर्णे किल्बिषैकशते हतः ॥
गत्वा च शोणितपुरं शंकरेणाभिरक्षितः बलेः सुतो महावीर्यो बाणो बाहुसहस्रवान् महामृधे महाराज जित्वा जीवन् विसर्जितः ॥
निर्जिताः पावकाश् चैव गिरिमध्ये महात्मना साल्वश् च विजितः संख्ये सौभश् च विनिपातितः ॥
विक्षोभ्य सागरं सर्वं पाञ्चजन्यो वशीकृतः हयग्रीवश् च निहतो नृपाश् चान्ये महाबलाः ॥
जरासंधस्य निधने मोक्षिताः सर्वपार्थिवाः रथेन जित्वा नृपतीन् गान्धारतनया हृता ॥
भ्रष्टराज्याश् च शोकार्ताः पाण्डवाः परिरक्षिताः दाहितं च वनं घोरं पुरुहूतस्य खाण्डवम् ॥
गाण्डीवं चाग्निना दत्तम् अर्जुनायोपपादितम् दौत्यं च तत्कृतं घोरं विग्रहे जनमेजय ॥
अनेन यदुमुख्येन यदुवंशश् च वर्धितः कुन्त्याश् च प्रमुखे प्रोक्ता प्रतिज्ञा पाण्डवान् प्रति निवृत्ते भारते युद्धे प्रतिदास्यामि ते सुतान् ॥
मोक्षितश् च महातेजा नृगः शापात् सुदारुणात् यवनश् च हतः संख्ये काल इत्य् अभिविश्रुतः ॥
वानरौ च महावीर्यौ मैन्दो द्विविद एव च विजितौ युधि दुर्धर्षौ जाम्बवांश् च पराजितः ॥
सांदीपनेस् तथा पुत्रस् तव चैव पिता नृप गतौ वैवस्वतवशं जीवितौ तस्य तेजसा ॥
संग्रामा बहवश् चैव घोरा नरवरक्षयाः निहताश् च नृपाः सर्वे कृत्वा तद् रूपम् अद्भुतम् जनमेजय युद्धेषु यथा ते कथितं पुरा ॥
bahūny āścaryabhūtāni keśavasya mahātmanaḥ karmāṇy uktāni vai rājan bhūyaś caiva śrutāni te ||
kathitāni mayā sādho nāntaṃ śakyaṃ hi karmaṇām gantuṃ bharataśārdūla vistarasya mahātmanaḥ ||
avaśyaṃ tu mayā vācyaṃ leśamātreṇa bhārata viṣṇor atulavīryasya prathitodārakarmaṇaḥ ānupūrvyā pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa ||
dvāravatyāṃ nivasatā yadusiṃhena dhīmatā rāṣṭrāṇi nṛpamukhyānāṃ kṣobhitāni mahīkṣitām ||
yadūnām antaraprepsur vicakro dānavo hataḥ ||
puraṃ prāgjyotiṣaṃ gatvā punas tena mahātmanā samudramadhye duṣṭātmā narako dānavo hataḥ ||
vāsavaṃ ca raṇe jitvā pārijāto hṛto balāt nirjitaś caiva bhagavān varuṇo lohitahrade ||
dantavakraś ca kārūṣo nihato dakṣiṇāpathe śiśupālaś ca saṃpūrṇe kilbiṣaikaśate hataḥ ||
gatvā ca śoṇitapuraṃ śaṃkareṇābhirakṣitaḥ baleḥ suto mahāvīryo bāṇo bāhusahasravān mahāmṛdhe mahārāja jitvā jīvan visarjitaḥ ||
nirjitāḥ pāvakāś caiva girimadhye mahātmanā sālvaś ca vijitaḥ saṃkhye saubhaś ca vinipātitaḥ ||
vikṣobhya sāgaraṃ sarvaṃ pāñcajanyo vaśīkṛtaḥ hayagrīvaś ca nihato nṛpāś cānye mahābalāḥ ||
jarāsaṃdhasya nidhane mokṣitāḥ sarvapārthivāḥ rathena jitvā nṛpatīn gāndhāratanayā hṛtā ||
bhraṣṭarājyāś ca śokārtāḥ pāṇḍavāḥ parirakṣitāḥ dāhitaṃ ca vanaṃ ghoraṃ puruhūtasya khāṇḍavam ||
gāṇḍīvaṃ cāgninā dattam arjunāyopapāditam dautyaṃ ca tatkṛtaṃ ghoraṃ vigrahe janamejaya ||
anena yadumukhyena yaduvaṃśaś ca vardhitaḥ kuntyāś ca pramukhe proktā pratijñā pāṇḍavān prati nivṛtte bhārate yuddhe pratidāsyāmi te sutān ||
mokṣitaś ca mahātejā nṛgaḥ śāpāt sudāruṇāt yavanaś ca hataḥ saṃkhye kāla ity abhiviśrutaḥ ||
vānarau ca mahāvīryau maindo dvivida eva ca vijitau yudhi durdharṣau jāmbavāṃś ca parājitaḥ ||
sāṃdīpanes tathā putras tava caiva pitā nṛpa gatau vaivasvatavaśaṃ jīvitau tasya tejasā ||
saṃgrāmā bahavaś caiva ghorā naravarakṣayāḥ nihatāś ca nṛpāḥ sarve kṛtvā tad rūpam adbhutam janamejaya yuddheṣu yathā te kathitaṃ purā ||
Вайшампаяна сказал: «О царь, уже были рассказаны многие чудесные деяния великого Кешавы, и ещё ты слышал о них. О благой, я рассказал их, но невозможно достичь предела деяний этого великого в их огромном просторе, о тигр Бхаратов. И всё же, о Бхарата, я должен сказать хотя бы малую часть о Вишну несравненной силы, чьи благородные деяния прославлены. О царь, слушай внимательно, я расскажу по порядку. Живя в Дваравати, мудрый лев Яду сотрясал царства главных земных владык. Данава Вичакра, желавший проникнуть к Яду, был убит. Придя в Прагджьотишу, этот великий затем убил посреди океана злодея-данаву Нараку. Победив Васаву в битве, он силой взял Париджату; в Лохитахраде был побеждён и владыка Варуна. Дантавакра из Каруши был убит на юге, а Шишупала был убит, когда исполнилась сотня его грехов. Придя в Шонитапуру, защищённую Шанкарой, он в великой битве победил могучего тысячерукого Бану, сына Бали, и отпустил его живым. Великим были побеждены огни среди гор; Шальва был побеждён в сражении, а Саубха низвергнута. Взволновав весь океан, он покорил Панчаджанью; Хаягрива был убит, как и другие могучие цари. При гибели Джарасандхи все цари были освобождены; победив царей на колеснице, он увёз дочь Гандхары. Лишённые царства и измученные горем Пандавы были защищены; страшный лес Кхандава, принадлежавший Индре, был сожжён. Гандива, данная Агни, была доставлена Арджуне; и во время вражды, Джанамеджая, им было совершено страшное посольство. Этим главным из Яду был возвышен род Яду, и перед Кунти было сказано обещание о Пандавах: “Когда война Бхараты завершится, я верну тебе сыновей”. Великосияющий Нрига был освобождён от страшного проклятия; в бою был убит явана, известный как Кала. Два могучих ванара, Маинда и Двивида, были побеждены в бою, и Джамбавант был побеждён. Сын Сандипани и твой отец, о царь, попавшие во власть Вайвасваты, были оживлены его силой. Были и многие страшные сражения, губившие лучших людей; все цари были убиты, когда он принимал тот чудесный облик в битвах, как тебе было рассказано прежде, Джанамеджая».
72e743057e4b · प्रकाशित 22 जून 2026, 5:54:12 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Перечень не стремится заново рассказать каждую историю, а собирает их как свидетельства одной силы. Кришна действует как защитник, победитель, освободитель, посланник и хранитель обещания.