महाभारत
Saṃbhava-parva (The Curse of the Sage Kindama)1.109.16–17
614 / 15823
महाभारत · 1.109.16–17
देवनागरी

मृग उवाच
न रिपून् वै समुद्दिश्य विमुञ्चन्ति पुरा शरान् ॥
रन्ध्र एषां विशेषेण वधकालः प्रशस्यते ॥
पाण्डुर् उवाच
प्रमत्तम् अप्रमत्तं वा विवृतं घ्नन्ति चौजसा ॥
उपायैर् इषुभिस् तीक्ष्णैः कस्मान् मृग विगर्हसे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mṛga uvāca
na ripūn vai samuddiśya vimuñcanti purā śarān ||
randhra eṣāṃ viśeṣeṇa vadhakālaḥ praśasyate ||
pāṇḍur uvāca
pramattam apramattaṃ vā vivṛtaṃ ghnanti caujasā ||
upāyair iṣubhis tīkṣṇaiḥ kasmān mṛga vigarhase ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न रिपून् वै समुद्दिश्य विमुञ्चन्ति पुरा शरान्na ripūn vai samuddiśya vimuñcanti purā śarān[even] against enemies, without [immediately] taking aim, arrows were once loosed [of old];
रन्ध्रे एषां विशेषेण वधकालः प्रशस्यतेrandhre eṣāṃ viśeṣeṇa vadhakālaḥ praśasyate[is it truly] praiseworthy to strike [them] down precisely at a vulnerable moment?
प्रमत्तम् अप्रमत्तं वा विवृतं घ्नन्ति च ओजसाpramattam apramattaṃ vā vivṛtaṃ ghnanti ca ojasāthe careless or the vigilant, the exposed one — they strike with force,
उपायैः इषुभिः तीक्ष्णैः कस्मात् मृग विगर्हसेupāyaiḥ iṣubhiḥ tīkṣṇaiḥ kasmāt mṛga vigarhaseby stratagems [and] sharp arrows; for what, O deer, do you reproach me?
रन्ध्रrandhraoriginal form "randhra", added to complete the word-by-word coverage
पाण्डुर्pāṇḍuroriginal form "pāṇḍur", added to complete the word-by-word coverage
चौजसाcaujasāoriginal form "caujasā", added to complete the word-by-word coverage
उपायैर्upāyairoriginal form "upāyair", added to complete the word-by-word coverage
इषुभिस्iṣubhisoriginal form "iṣubhis", added to complete the word-by-word coverage
कस्मान्kasmānoriginal form "kasmān", added to complete the word-by-word coverage
मृगmṛgaoriginal form "mṛga", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

The deer said: 'Even against enemies arrows were not loosed before they had made ready; is it truly praiseworthy to strike them down precisely at a vulnerable moment?' Pandu said: 'The careless or the vigilant, the exposed one — they are struck down by force, by stratagems and sharp arrows; for what then, O deer, do you reproach me?'

संस्करण

f32f14a36449 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 4:30:27 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से