महाभारत
Saṃbhava-parva (raṅgasamāpti) (Adhiratha's Arrival and the Conclusion of the Review)1.127.15–17
776 / 15823
महाभारत · 1.127.15–17
देवनागरी

सकुण्डलं सकवचं दिव्यलक्षणलक्षितम् ॥
कथम् आदित्यसंकाशं मृगी व्याघ्रं जनिष्यति ॥
पृथिवीराज्यम् अर्हो ऽयं नाङ्गराज्यं नरेश्वरः ॥
अनेन बाहुवीर्येण मया चाज्ञानुवर्तिना ॥
यस्य वा मनुजस्येदं न क्षान्तं मद्विचेष्टितम् ॥
रथम् आरुह्य पद्भ्यां वा विनामयतु कार्मुकम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ divyalakṣaṇalakṣitam ||
katham ādityasaṃkāśaṃ mṛgī vyāghraṃ janiṣyati ||
pṛthivīrājyam arho 'yaṃ nāṅgarājyaṃ nareśvaraḥ ||
anena bāhuvīryeṇa mayā cājñānuvartinā ||
yasya vā manujasyedaṃ na kṣāntaṃ madviceṣṭitam ||
ratham āruhya padbhyāṃ vā vināmayatu kārmukam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सकुण्डलं सकवचं दिव्यलक्षणलक्षितम्sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ divyalakṣaṇalakṣitamwith earrings, with armor, marked with divine signs,
कथम् आदित्यसंकाशं मृगी व्याघ्रं जनिष्यतिkatham ādityasaṃkāśaṃ mṛgī vyāghraṃ janiṣyatilike the sun — how could a mere doe give birth to such a tiger?
पृथिवीराज्यम् अर्हः अयं न अङ्गराज्यं नरेश्वरःpṛthivīrājyam arhaḥ ayaṃ na aṅgarājyaṃ nareśvaraḥthis lord of men is worthy of the kingdom of the whole earth, not of Anga alone,
अनेन बाहुवीर्येण मया च आज्ञानुवर्तिनाanena bāhuvīryeṇa mayā ca ājñānuvartināby this valor of his arms, and by me, obedient to him,
यस्य वा मनुजस्य इदं न क्षान्तं मद्विचेष्टितम्yasya vā manujasya idaṃ na kṣāntaṃ madviceṣṭitamand whoever among men cannot bear this deed of mine,
रथम् आरुह्य पद्भ्यां वा विनामयतु कार्मुकम्ratham āruhya padbhyāṃ vā vināmayatu kārmukamlet him, mounted on a chariot or on foot, bend his bow [against me]"
अर्होarhooriginal form "arho", added to complete the word-by-word coverage
ऽयं'yaṃoriginal form "'yaṃ", added to complete the word-by-word coverage
नाङ्गराज्यंnāṅgarājyaṃoriginal form "nāṅgarājyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
चाज्ञानुवर्तिनाcājñānuvartināoriginal form "cājñānuvartinā", added to complete the word-by-word coverage
मनुजस्येदंmanujasyedaṃoriginal form "manujasyedaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"With earrings, with armor, marked with divine signs, like the sun — how could a mere doe have given birth to such a tiger? This lord of men is worthy of the kingdom of the whole earth, not of Anga alone — by this valor of his arms, and by me, obedient to him. And whoever among men cannot bear this deed of mine, let him, mounted on a chariot or on foot, bend his bow against me."

संस्करण

069c6dfa113a · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 4:53:32 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से