महाभारत
Saṃbhava-parva (drupada-nigraha; guru-dakṣiṇā) (The Capture of Drupada (The Teacher's Fee))1.128.10–12
782 / 15823
महाभारत · 1.128.10–12
देवनागरी

प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनर् एव नरर्षभ ॥
वरं ददामि ते राजन् राज्यस्यार्धम् अवाप्नुहि ॥
अराजा किल नो राज्ञां सखा भवितुम् अर्हति ॥
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव ॥
राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहम् उत्तरे ॥
सखायं मां विजानीहि पाञ्चाल यदि मन्यसे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

prārthayeyaṃ tvayā sakhyaṃ punar eva nararṣabha ||
varaṃ dadāmi te rājan rājyasyārdham avāpnuhi ||
arājā kila no rājñāṃ sakhā bhavitum arhati ||
ataḥ prayatitaṃ rājye yajñasena mayā tava ||
rājāsi dakṣiṇe kūle bhāgīrathyāham uttare ||
sakhāyaṃ māṃ vijānīhi pāñcāla yadi manyase ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनः एव नरर्षभprārthayeyaṃ tvayā sakhyaṃ punaḥ eva nararṣabha'I would seek your friendship again, O bull among men;
वरं ददामि ते राजन् राज्यस्य अर्धम् अवाप्नुहिvaraṃ dadāmi te rājan rājyasya ardham avāpnuhiI grant you a boon, O king: receive half the kingdom;
अराजा किल नः राज्ञां सखा भवितुम् अर्हतिarājā kila naḥ rājñāṃ sakhā bhavitum arhatifor a non-king, [they say,] cannot be a friend to us kings;
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तवataḥ prayatitaṃ rājye yajñasena mayā tavafor that reason I have taken pains over [your] kingdom, Yajnasena;
राजा असि दक्षिणे कूले भागीरथ्याः अहम् उत्तरेrājā asi dakṣiṇe kūle bhāgīrathyāḥ aham uttareyou are king on the southern bank of the Bhagirathi (Ganga), I on the northern;
सखायं मां विजानीहि पाञ्चाल यदि मन्यसेsakhāyaṃ māṃ vijānīhi pāñcāla yadi manyaseknow me as your friend, O Panchalian, if you agree'
पुनर्punaroriginal form "punar", added to complete the word-by-word coverage
राज्यस्यार्धम्rājyasyārdhamoriginal form "rājyasyārdham", added to complete the word-by-word coverage
नोnooriginal form "no", added to complete the word-by-word coverage
राजासिrājāsioriginal form "rājāsi", added to complete the word-by-word coverage
भागीरथ्याहम्bhāgīrathyāhamoriginal form "bhāgīrathyāham", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

'I would seek your friendship again, O bull among men; I grant you a boon, O king: receive half the kingdom. For a non-king, they say, cannot be a friend to us kings; for that reason I have taken pains over your kingdom, Yajnasena. You are king on the southern bank of the Ganga, I on the northern; know me as your friend, O Panchalian, if you agree.'

संस्करण

8903a2db152b · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 4:53:33 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से