महाभारत
Hiḍimba-vadha-parva (hiḍimbā-anurāga) (Hiḍimbā's Love for Bhīma)1.139.29–32
851 / 15823
महाभारत · 1.139.29–32
देवनागरी

राक्षस्य् उवाच
यत् ते प्रियं तत् करिष्ये सर्वान् एतान् प्रबोधय ॥
मोक्षयिष्यामि वः कामं राक्षसात् पुरुषादकात् ॥
भीम उवाच
सुखसुप्तान् वने भ्रातॄन् मातरं चैव राक्षसि ॥
न भयाद् बोधयिष्यामि भ्रातुस् तव दुरात्मनः ॥
न हि मे राक्षसा भीरु सोढुं शक्ताः पराक्रमम् ॥
न मनुष्या न गन्धर्वा न यक्षाश् चारुलोचने ॥
गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे यद् वापीच्छसि तत् कुरु ॥
तं वा प्रेषय तन्वङ्गि भ्रातरं पुरुषादकम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

rākṣasy uvāca
yat te priyaṃ tat kariṣye sarvān etān prabodhaya ||
mokṣayiṣyāmi vaḥ kāmaṃ rākṣasāt puruṣādakāt ||
bhīma uvāca
sukhasuptān vane bhrātṝn mātaraṃ caiva rākṣasi ||
na bhayād bodhayiṣyāmi bhrātus tava durātmanaḥ ||
na hi me rākṣasā bhīru soḍhuṃ śaktāḥ parākramam ||
na manuṣyā na gandharvā na yakṣāś cārulocane ||
gaccha vā tiṣṭha vā bhadre yad vāpīcchasi tat kuru ||
taṃ vā preṣaya tanvaṅgi bhrātaraṃ puruṣādakam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यत् ते प्रियं तत् करिष्ये सर्वान् एतान् प्रबोधयyat te priyaṃ tat kariṣye sarvān etān prabodhaya'whatever pleases you, I will do; wake all these;
मोक्षयिष्यामि वः कामं राक्षसात् पुरुषादकात्mokṣayiṣyāmi vaḥ kāmaṃ rākṣasāt puruṣādakātI will free you, if you wish, from the man-eating rakshasa'
सुखसुप्तान् वने भ्रातॄन् मातरं च एव राक्षसिsukhasuptān vane bhrātṝn mātaraṃ ca eva rākṣasi'my brothers and mother, sweetly sleeping in the forest, O rakshasi,
न भयात् बोधयिष्यामि भ्रातुः तव दुरात्मनःna bhayāt bodhayiṣyāmi bhrātuḥ tava durātmanaḥI will not wake out of fear of your evil-souled brother;
न हि मे राक्षसाः भीरु सोढुं शक्ताः पराक्रमम्na hi me rākṣasāḥ bhīru soḍhuṃ śaktāḥ parākramamfor rakshasas are not able, O timid one, to bear my might,
न मनुष्याः न गन्धर्वाः न यक्षाः चारुलोचनेna manuṣyāḥ na gandharvāḥ na yakṣāḥ cārulocanenor men, nor gandharvas, nor yakshas, O fair-eyed one;
गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे यत् वा अपि इच्छसि तत् कुरुgaccha vā tiṣṭha vā bhadre yat vā api icchasi tat kurugo or stay, O gracious one, or do whatever you wish;
तं वा प्रेषय तन्वङ्गि भ्रातरं पुरुषादकम्taṃ vā preṣaya tanvaṅgi bhrātaraṃ puruṣādakamor send here, O slender-limbed one, that man-eating brother of yours'
राक्षस्य्rākṣasyoriginal form "rākṣasy", added to complete the word-by-word coverage
भीमbhīmaoriginal form "bhīma", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
भयाद्bhayādoriginal form "bhayād", added to complete the word-by-word coverage
भ्रातुस्bhrātusoriginal form "bhrātus", added to complete the word-by-word coverage
राक्षसाrākṣasāoriginal form "rākṣasā", added to complete the word-by-word coverage
मनुष्याmanuṣyāoriginal form "manuṣyā", added to complete the word-by-word coverage
गन्धर्वाgandharvāoriginal form "gandharvā", added to complete the word-by-word coverage
यक्षाश्yakṣāśoriginal form "yakṣāś", added to complete the word-by-word coverage
यद्yadoriginal form "yad", added to complete the word-by-word coverage
वापीच्छसिvāpīcchasioriginal form "vāpīcchasi", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

The rakshasi said: 'Whatever pleases you, I will do; wake all these, and I will free you, if you wish, from the man-eating rakshasa.' Bhima said: 'I will not wake my brothers and mother, sweetly sleeping in the forest, O rakshasi, out of fear of your evil-souled brother; for rakshasas are not able to bear my might, O timid one, nor men, nor gandharvas, nor yakshas, O fair-eyed one. Go or stay, O gracious one, or do whatever you wish, or send here that man-eating brother of yours.'

संस्करण

d557d6cc442b · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:03:09 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से