महाभारत
Hiḍimba-vadha-parva (bhīma-hiḍimba-yuddha-ārambha) (The Beginning of the Battle Between Bhīma and Hiḍimba)1.141.1–3
859 / 15823
महाभारत · 1.141.1–3
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
भीमसेनस् तु तं दृष्ट्वा राक्षसं प्रहसन्न् इव ॥
भगिनीं प्रति संक्रुद्धम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
किं ते हिडिम्ब एतैर् वा सुखसुप्तैः प्रबोधितैः ॥
माम् आसादय दुर्बुद्धे तरसा त्वं नराशन ॥
मय्य् एव प्रहरैहि त्वं न स्त्रियं हन्तुम् अर्हसि ॥
विशेषतो ऽनपकृते परेणापकृते सति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
bhīmasenas tu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ prahasann iva ||
bhaginīṃ prati saṃkruddham idaṃ vacanam abravīt ||
kiṃ te hiḍimba etair vā sukhasuptaiḥ prabodhitaiḥ ||
mām āsādaya durbuddhe tarasā tvaṃ narāśana ||
mayy eva praharaihi tvaṃ na striyaṃ hantum arhasi ||
viśeṣato 'napakṛte pareṇāpakṛte sati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीमसेनः तु तं दृष्ट्वा राक्षसं प्रहसन् इवbhīmasenaḥ tu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ prahasan ivaBhimasena, seeing that rakshasa, as if laughing,
भगिनीं प्रति संक्रुद्धम् इदं वचनम् अब्रवीत्bhaginīṃ prati saṃkruddham idaṃ vacanam abravītsaid this word to him, who was enraged at his sister:
किं ते हिडिम्ब एतैः वा सुखसुप्तैः प्रबोधितैःkiṃ te hiḍimba etaiḥ vā sukhasuptaiḥ prabodhitaiḥ"What is it to you, Hidimba, in these sweetly sleeping ones, if they are woken?
माम् आसादय दुर्बुद्धे तरसा त्वं नराशनmām āsādaya durbuddhe tarasā tvaṃ narāśanaCome at me, o evil-minded one, swiftly, o man-eater;
मयि एव प्रहर एहि त्वं न स्त्रियं हन्तुम् अर्हसिmayi eva prahara ehi tvaṃ na striyaṃ hantum arhasistrike at me alone, come — you must not kill a woman,
विशेषतः अनपकृते परेण अपकृते सतिviśeṣataḥ anapakṛte pareṇa apakṛte satiabove all one who has done no wrong, when the wrong has been done by another;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
भीमसेनस्bhīmasenasoriginal form "bhīmasenas", added to complete the word-by-word coverage
प्रहसन्न्prahasannoriginal form "prahasann", added to complete the word-by-word coverage
एतैर्etairoriginal form "etair", added to complete the word-by-word coverage
मय्य्mayyoriginal form "mayy", added to complete the word-by-word coverage
प्रहरैहिpraharaihioriginal form "praharaihi", added to complete the word-by-word coverage
विशेषतोviśeṣatooriginal form "viśeṣato", added to complete the word-by-word coverage
ऽनपकृते'napakṛteoriginal form "'napakṛte", added to complete the word-by-word coverage
परेणापकृतेpareṇāpakṛteoriginal form "pareṇāpakṛte", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Bhimasena, seeing that rakshasa, as if laughing, said this word to him, enraged as he was at his sister: 'What is it to you, Hidimba, in these sweetly sleeping ones, if they are woken? Come at me, o evil-minded one, swiftly, o man-eater; strike at me alone, come — you must not kill a woman, above all one who has done no wrong, when the wrong has been done by another.'"

संस्करण

fbf7f7562e8c · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:09:57 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से