महाभारत
Hiḍimba-vadha-parva (bhīma-hiḍimba-yuddha-ārambha) (The Beginning of the Battle Between Bhīma and Hiḍimba)1.141.17–19
864 / 15823
महाभारत · 1.141.17–19
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
एवम् उक्त्वा ततो बाहुं प्रगृह्य पुरुषादकः ॥
अभ्यधावत संक्रुद्धो भीमसेनम् अरिंदमम् ॥
तस्याभिपततस् तूर्णं भीमो भीमपराक्रमः ॥
वेगेन प्रहृतं बाहुं निजग्राह हसन्न् इव ॥
निगृह्य तं बलाद् भीमो विस्फुरन्तं चकर्ष ह ॥
तस्माद् देशाद् धनूंष्य् अष्टौ सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktvā tato bāhuṃ pragṛhya puruṣādakaḥ ||
abhyadhāvata saṃkruddho bhīmasenam ariṃdamam ||
tasyābhipatatas tūrṇaṃ bhīmo bhīmaparākramaḥ ||
vegena prahṛtaṃ bāhuṃ nijagrāha hasann iva ||
nigṛhya taṃ balād bhīmo visphurantaṃ cakarṣa ha ||
tasmād deśād dhanūṃṣy aṣṭau siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् उक्त्वा ततः बाहुं प्रगृह्य पुरुषादकःevam uktvā tataḥ bāhuṃ pragṛhya puruṣādakaḥhaving said this, then, raising his arm, the man-eater
अभ्यधावत संक्रुद्धः भीमसेनम् अरिंदमम्abhyadhāvata saṃkruddhaḥ bhīmasenam ariṃdamamrushed, enraged, upon Bhimasena, tamer of foes;
तस्य अभिपततः तूर्णं भीमः भीमपराक्रमःtasya abhipatataḥ tūrṇaṃ bhīmaḥ bhīmaparākramaḥas he attacked swiftly, Bhima, terrible in valor,
वेगेन प्रहृतं बाहुं निजग्राह हसन् इवvegena prahṛtaṃ bāhuṃ nijagrāha hasan ivacaught the swiftly raised arm, as if laughing;
निगृह्य तं बलात् भीमः विस्फुरन्तं चकर्ष हnigṛhya taṃ balāt bhīmaḥ visphurantaṃ cakarṣa haseizing him by force, Bhima dragged him, thrashing,
तस्मात् देशात् धनूंषि अष्टौ सिंहः क्षुद्रमृगं यथाtasmāt deśāt dhanūṃṣi aṣṭau siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathāfrom that spot the length of eight bows, as a lion drags a small beast;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
संक्रुद्धोsaṃkruddhooriginal form "saṃkruddho", added to complete the word-by-word coverage
तस्याभिपततस्tasyābhipatatasoriginal form "tasyābhipatatas", added to complete the word-by-word coverage
भीमोbhīmooriginal form "bhīmo", added to complete the word-by-word coverage
हसन्न्hasannoriginal form "hasann", added to complete the word-by-word coverage
बलाद्balādoriginal form "balād", added to complete the word-by-word coverage
भीमोbhīmooriginal form "bhīmo", added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form "tasmād", added to complete the word-by-word coverage
देशाद्deśādoriginal form "deśād", added to complete the word-by-word coverage
धनूंष्य्dhanūṃṣyoriginal form "dhanūṃṣy", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Having said this, the man-eater, raising his arm, rushed, enraged, upon Bhimasena, tamer of foes. As he attacked swiftly, Bhima, terrible in valor, caught, as if laughing, the swiftly raised arm; and seizing him by force, Bhima dragged him, thrashing, the length of eight bows from that spot, as a lion drags a small beast."

संस्करण

c9e9aa5534a9 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:09:57 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से