महाभारत
Caitraratha-parva (vasiṣṭha-sūrya-upagamana) (Vasiṣṭha Ascends to Sūrya)1.162.7–8
1085 / 15823
महाभारत · 1.162.7–8
देवनागरी

क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयाम् आस तं नृपम् ॥
पतितं पातनं संख्ये शात्रवाणां महीतले ॥
वारिणाथ सुशीतेन शिरस् तस्याभ्यषेचयत् ॥
अस्पृशन् मुकुटं राज्ञः पुण्डरीकसुगन्धिना ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayām āsa taṃ nṛpam ||
patitaṃ pātanaṃ saṃkhye śātravāṇāṃ mahītale ||
vāriṇātha suśītena śiras tasyābhyaṣecayat ||
aspṛśan mukuṭaṃ rājñaḥ puṇḍarīkasugandhinā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयाम् आस तं नृपम्kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayām āsa taṃ nṛpamhe took that king to be exhausted by hunger and thirst,
पतितं पातनं संख्ये शात्रवाणां महीतलेpatitaṃ pātanaṃ saṃkhye śātravāṇāṃ mahītalefallen, though he was the vanquisher of foes in battle on earth;
वारिणा अथ सुशीतेन शिरः तस्य अभ्यषेचयत्vāriṇā atha suśītena śiraḥ tasya abhyaṣecayatthen with very cool water he sprinkled his head,
अस्पृशन् मुकुटं राज्ञः पुण्डरीकसुगन्धिनाaspṛśan mukuṭaṃ rājñaḥ puṇḍarīkasugandhināwater fragrant with lotus, without touching the king's crown;
वारिणाथvāriṇāthaoriginal form "vāriṇātha", added to complete the word-by-word coverage
शिरस्śirasoriginal form "śiras", added to complete the word-by-word coverage
तस्याभ्यषेचयत्tasyābhyaṣecayatoriginal form "tasyābhyaṣecayat", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"He took that king to be exhausted by hunger and thirst, fallen, though he was the vanquisher of foes in battle; and he sprinkled his head with very cool water, fragrant with lotus, without touching the royal crown."

संस्करण

266dc62b0fb3 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से