महाभारत
Dyūta-parva (yudhiṣṭhira-abhiṣeka-varṇana) (The Coronation of Yudhishthira (Duryodhana's Account))2.49.21–23
2557 / 15823
महाभारत · 2.49.21–23
देवनागरी

नैवं शम्बरहन्ताभूद् यौवनाश्वो मनुर् न च ॥
न च राजा पृथुर् वैन्यो न चाप्य् आसीद् भगीरथः ॥
यथातिमात्रं कौन्तेयः श्रिया परमया युतः ॥
राजसूयम् अवाप्यैवं हरिश्चन्द्र इव प्रभुः ॥
एतां दृष्ट्वा श्रियं पार्थे हरिश्चन्द्रे यथा विभो ॥
कथं नु जीवितं श्रेयो मम पश्यसि भारत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

naivaṃ śambarahantābhūd yauvanāśvo manur na ca ||
na ca rājā pṛthur vainyo na cāpy āsīd bhagīrathaḥ ||
yathātimātraṃ kaunteyaḥ śriyā paramayā yutaḥ ||
rājasūyam avāpyaivaṃ hariścandra iva prabhuḥ ||
etāṃ dṛṣṭvā śriyaṃ pārthe hariścandre yathā vibho ||
kathaṃ nu jīvitaṃ śreyo mama paśyasi bhārata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न एवं शम्बर-हन्ता अभूद्na evaṃ śambara-hantā abhūd"Not thus was the slayer of Śambara [Indra],
यौवनाश्वो मनुर् न चyauvanāśvo manur na canor the son of Yuvanāśva, nor Manu,
न च राजा पृथुर् वैन्योna ca rājā pṛthur vainyonor King Pṛthu, son of Vena,
न चाप्य् आसीद् भगीरथःna cāpy āsīd bhagīrathaḥnor was Bhagīratha —
यथा अतिमात्रं कौन्तेयःyathā atimātraṃ kaunteyaḥas exceedingly the son of Kuntī
श्रिया परमया युतःśriyā paramayā yutaḥis endowed with supreme fortune,
राजसूयम् अवाप्य एवंrājasūyam avāpya evaṃhaving thus obtained the rājasūya,
हरिश्चन्द्र इव प्रभुःhariścandra iva prabhuḥ[like] the lord Hariścandra;
एतां दृष्ट्वा श्रियं पार्थेetāṃ dṛṣṭvā śriyaṃ pārthehaving seen this fortune in Pārtha,
हरिश्चन्द्रे यथा विभोhariścandre yathā vibhoas in Hariścandra, O lord —
कथं नु जीवितं श्रेयोkathaṃ nu jīvitaṃ śreyohow then do you consider my life
मम पश्यसि भारतmama paśyasi bhārataworthwhile, O Bharata?"
नैवंnaivaṃoriginal form "naivaṃ", added to complete the word-by-word coverage
शम्बरहन्ताभूद्śambarahantābhūdoriginal form "śambarahantābhūd", added to complete the word-by-word coverage
यथातिमात्रंyathātimātraṃoriginal form "yathātimātraṃ", added to complete the word-by-word coverage
अवाप्यैवंavāpyaivaṃoriginal form "avāpyaivaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Neither the slayer of Śambara [Indra], nor the son of Yuvanāśva [Māndhātṛ], nor Manu, nor King Pṛthu, son of Vena, nor Bhagīratha was ever so exceedingly endowed with supreme fortune as the son of Kuntī, who obtained the rājasūya like the lord Hariścandra. Having seen this fortune in Pārtha, as in Hariścandra, O lord — how do you consider my life worth living, O Bharata?"

संस्करण

96e6a80bfac0 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से