महाभारत
Dyūta-parva (yudhiṣṭhira-abhiṣeka-varṇana) (The Coronation of Yudhishthira (Duryodhana's Account))2.49.24–25
2558 / 15823
महाभारत · 2.49.24–25
देवनागरी

अन्धेनेव युगं नद्धं विपर्यस्तं नराधिप ॥
कनीयांसो विवर्धन्ते ज्येष्ठा हीयन्ति भारत ॥
एवं दृष्ट्वा नाभिविन्दामि शर्म; परीक्षमाणो ऽपि कुरुप्रवीर ॥
तेनाहम् एवं कृशतां गतश् च; विवर्णतां चैव सशोकतां च ॥

लिप्यंतरण (IAST)

andheneva yugaṃ naddhaṃ viparyastaṃ narādhipa ||
kanīyāṃso vivardhante jyeṣṭhā hīyanti bhārata ||
evaṃ dṛṣṭvā nābhivindāmi śarma; parīkṣamāṇo 'pi kurupravīra ||
tenāham evaṃ kṛśatāṃ gataś ca; vivarṇatāṃ caiva saśokatāṃ ca ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अन्धेन इव युगं नद्धंandhena iva yugaṃ naddhaṃ"Like a yoke harnessed by a blind man,
विपर्यस्तं नराधिपviparyastaṃ narādhipais turned upside down, O lord of men:
कनीयांसो विवर्धन्तेkanīyāṃso vivardhantethe younger increase,
ज्येष्ठा हीयन्ति भारतjyeṣṭhā hīyanti bhāratathe elder decline, O Bharata;
एवं दृष्ट्वा न अभिविन्दामिevaṃ dṛṣṭvā na abhivindāmiseeing this, I find no
शर्म परीक्षमाणो ऽपिśarma parīkṣamāṇo 'pipeace, however much I search [for the cause],
कुरु-प्रवीरkuru-pravīraO hero of the Kurus;
तेन अहं एवं कृशतां गतश् चtena ahaṃ evaṃ kṛśatāṃ gataś caand so I have come to such thinness,
विवर्णतां चैव स-शोकतां चvivarṇatāṃ caiva sa-śokatāṃ caand to pallor, and to grief."
अन्धेनेवandhenevaoriginal form "andheneva", added to complete the word-by-word coverage
नाभिविन्दामिnābhivindāmioriginal form "nābhivindāmi", added to complete the word-by-word coverage
कुरुप्रवीरkurupravīraoriginal form "kurupravīra", added to complete the word-by-word coverage
तेनाहम्tenāhamoriginal form "tenāham", added to complete the word-by-word coverage
सशोकतांsaśokatāṃoriginal form "saśokatāṃ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"As if harnessed by a blind man, the yoke is turned upside down, O lord of men: the younger increase, and the elder decline, O Bharata. Seeing this, I find no peace, however much I search for the cause, O hero of the Kurus; and so I have come to such thinness, to pallor, and to grief."

संस्करण

ee92965d343d · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से