महाभारत 3.41.7-12

देवनागरी

अर्जुन उवाच
भगवन् ददासि चेन् मह्यं कामं प्रीत्या वृषध्वज ॥
कामये दिव्यम् अस्त्रं तद् घोरं पाशुपतं प्रभो ॥
यत् तद् ब्रह्मशिरो नाम रौद्रं भीमपराक्रमम् ॥
युगान्ते दारुणे प्राप्ते कृत्स्नं संहरते जगत् ॥
दहेयं येन संग्रामे दानवान् राक्षसांस् तथा ॥
भूतानि च पिशाचांश् च गन्धर्वान् अथ पन्नगान् ॥
यतः शूलसहस्राणि गदाश् चोग्रप्रदर्शनाः ॥
शराश् चाशीविषाकाराः संभवन्त्य् अनुमन्त्रिताः ॥
युध्येयं येन भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च ॥
सूतपुत्रेण च रणे नित्यं कटुकभाषिणा ॥
एष मे प्रथमः कामो भगवन् भगनेत्रहन् ॥
त्वत्प्रसादाद् विनिर्वृत्तः समर्थः स्याम् अहं यथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

arjuna uvāca
bhagavan dadāsi cen mahyaṃ kāmaṃ prītyā vṛṣadhvaja ||
kāmaye divyam astraṃ tad ghoraṃ pāśupataṃ prabho ||
yat tad brahmaśiro nāma raudraṃ bhīmaparākramam ||
yugānte dāruṇe prāpte kṛtsnaṃ saṃharate jagat ||
daheyaṃ yena saṃgrāme dānavān rākṣasāṃs tathā ||
bhūtāni ca piśācāṃś ca gandharvān atha pannagān ||
yataḥ śūlasahasrāṇi gadāś cograpradarśanāḥ ||
śarāś cāśīviṣākārāḥ saṃbhavanty anumantritāḥ ||
yudhyeyaṃ yena bhīṣmeṇa droṇena ca kṛpeṇa ca ||
sūtaputreṇa ca raṇe nityaṃ kaṭukabhāṣiṇā ||
eṣa me prathamaḥ kāmo bhagavan bhaganetrahan ||
tvatprasādād vinirvṛttaḥ samarthaḥ syām ahaṃ yathā ||

शब्दशः अर्थ

संस्कृतIASTअर्थ

अर्जुन उवाच भगवन् ददासि चेन् मह्यं कामं प्रीत्या वृषध्वज ॥ कामये दिव्यम् अस्त्रं तद् घोरं पाशुपतं प्रभो ॥ यत् तद् ब्रह्मशिरो नाम रौद्रं भीमपराक्रमम् ॥ युगान्ते दारुणे प्राप्ते कृत्स्नं संहरते जगत् ॥ दहेयं येन संग्रामे दानवान् राक्षसांस् तथा ॥ भूतानि च पिशाचांश् च गन्धर्वान् अथ पन्नगान् ॥ यतः शूलसहस्राणि गदाश् चोग्रप्रदर्शनाः ॥ शराश् चाशीविषाकाराः संभवन्त्य् अनुमन्त्रिताः ॥ युध्येयं येन भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च ॥ सूतपुत्रेण च रणे नित्यं कटुकभाषिणा ॥ एष मे प्रथमः कामो भगवन् भगनेत्रहन् ॥ त्वत्प्रसादाद् विनिर्वृत्तः समर्थः स्याम् अहं यथा ॥arjuna uvāca bhagavan dadāsi cen mahyaṃ kāmaṃ prītyā vṛṣadhvaja || kāmaye divyam astraṃ tad ghoraṃ pāśupataṃ prabho || yat tad brahmaśiro nāma raudraṃ bhīmaparākramam || yugānte dāruṇe prāpte kṛtsnaṃ saṃharate jagat || daheyaṃ yena saṃgrāme dānavān rākṣasāṃs tathā || bhūtāni ca piśācāṃś ca gandharvān atha pannagān || yataḥ śūlasahasrāṇi gadāś cograpradarśanāḥ || śarāś cāśīviṣākārāḥ saṃbhavanty anumantritāḥ || yudhyeyaṃ yena bhīṣmeṇa droṇena ca kṛpeṇa ca || sūtaputreṇa ca raṇe nityaṃ kaṭukabhāṣiṇā || eṣa me prathamaḥ kāmo bhagavan bhaganetrahan || tvatprasādād vinirvṛttaḥ samarthaḥ syām ahaṃ yathā ||Arjuna asks Shiva for the terrible divine weapon Pashupata, capable of destroying at the end of the age and of striking down danavas, rakshasas, bhutas, pishachas, gandharvas, nagas, and great warriors.

अनुवाद

Arjuna said: "If you are pleased with me and grant a boon, O Vrishadhvaja, I desire your terrible divine weapon, the Pashupata. This raudra-weapon, called Brahmashiras, destroys the whole world at the dread end of the age. With it I shall be able to burn down in battle the danavas, rakshasas, bhutas, pishachas, gandharvas and nagas; from it arise thousands of spears, maces, and serpent-arrows. With it I shall be able to fight against Bhishma, Drona, Kripa, and Karna. This is my first request: may I, by your grace, become capable of this."

भाष्य

Arjuna's request is immense, yet it is not aimed at caprice. He asks for a power sufficient to meet those who cannot be overcome by ordinary valor.

संस्करण

5a42026b6c36 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:51:20 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN