महाभारत
Damayantī-svayaṃvara-saṃbhāra-parva (Preparation for the Svayamvara)3.51.25-29
3001 / 15823
महाभारत · 3.51.25-29
देवनागरी

नलो ऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम् ॥
अभ्यगच्छद् अदीनात्मा दमयन्तीम् अनुव्रतः ॥
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर् भूतले स्थितम् ॥
साक्षाद् इव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा ॥
तं दृष्ट्वा लोकपालास् ते भ्राजमानं यथा रविम् ॥
तस्थुर् विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा ॥
ततो ऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः ॥
अब्रुवन् नैषधं राजन्न् अवतीर्य नभस्तलात् ॥
भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान् ॥
अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम ॥

लिप्यंतरण (IAST)

nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam ||
abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ ||
atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśur bhūtale sthitam ||
sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā ||
taṃ dṛṣṭvā lokapālās te bhrājamānaṃ yathā ravim ||
tasthur vigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā ||
tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ ||
abruvan naiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt ||
bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān ||
asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नलो ऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम् ॥ अभ्यगच्छद् अदीनात्मा दमयन्तीम् अनुव्रतः ॥ अथ देवाः पथि नलं ददृशुर् भूतले स्थितम् ॥ साक्षाद् इव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा ॥ तं दृष्ट्वा लोकपालास् ते भ्राजमानं यथा रविम् ॥ तस्थुर् विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा ॥ ततो ऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः ॥ अब्रुवन् नैषधं राजन्न् अवतीर्य नभस्तलात् ॥ भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान् ॥ अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम ॥nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam || abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ || atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśur bhūtale sthitam || sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā || taṃ dṛṣṭvā lokapālās te bhrājamānaṃ yathā ravim || tasthur vigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā || tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ || abruvan naiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt || bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān || asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama ||Nala too goes to the gathering of kings for Damayanti's sake; the gods see him on earth, marvel at his beauty, descend from their heavenly chariots, and ask him to become their messenger.
अनुवाद

Nala, hearing of the gathering of kings, also set out for it, undaunted in spirit and already devoted to Damayanti. Along the way the gods saw him standing upon the earth, as if Manmatha himself stood there in bodily form, so perfect was his beauty. The lokapalas, seeing him shining like the sun, stopped short, their intentions forgotten, astonished by his beauty. Then the celestials halted their heavenly cars in the sky, descended from the vault of heaven, and said to the king of Nishadha: "Nala, lord of kings, you are true to your word. Do us this service: be our messenger, best of men."

संस्करण

1fe0033a9395 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:54:08 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से