महाभारत 3.52.21-24

देवनागरी

एवम् उक्तस् तु वैदर्भ्या नलस् तां प्रत्युवाच ह ॥
नलं मां विद्धि कल्याणि देवदूतम् इहागतम् ॥
देवास् त्वां प्राप्तुम् इच्छन्ति शक्रो ऽग्निर् वरुणो यमः ॥
तेषाम् अन्यतमं देवं पतिं वरय शोभने ॥
तेषाम् एव प्रभावेन प्रविष्टो ऽहम् अलक्षितः ॥
प्रविशन्तं हि मां कश् चिन् नापश्यन् नाप्य् अवारयत् ॥
एतदर्थम् अहं भद्रे प्रेषितः सुरसत्तमैः ॥
एतच् छ्रुत्वा शुभे बुद्धिं प्रकुरुष्व यथेच्छसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evam uktas tu vaidarbhyā nalas tāṃ pratyuvāca ha ||
nalaṃ māṃ viddhi kalyāṇi devadūtam ihāgatam ||
devās tvāṃ prāptum icchanti śakro 'gnir varuṇo yamaḥ ||
teṣām anyatamaṃ devaṃ patiṃ varaya śobhane ||
teṣām eva prabhāvena praviṣṭo 'ham alakṣitaḥ ||
praviśantaṃ hi māṃ kaś cin nāpaśyan nāpy avārayat ||
etadartham ahaṃ bhadre preṣitaḥ surasattamaiḥ ||
etac chrutvā śubhe buddhiṃ prakuruṣva yathecchasi ||

शब्दशः अर्थ

संस्कृतIASTअर्थ

एवम् उक्तस् तु वैदर्भ्या नलस् तां प्रत्युवाच ह ॥ नलं मां विद्धि कल्याणि देवदूतम् इहागतम् ॥ देवास् त्वां प्राप्तुम् इच्छन्ति शक्रो ऽग्निर् वरुणो यमः ॥ तेषाम् अन्यतमं देवं पतिं वरय शोभने ॥ तेषाम् एव प्रभावेन प्रविष्टो ऽहम् अलक्षितः ॥ प्रविशन्तं हि मां कश् चिन् नापश्यन् नाप्य् अवारयत् ॥ एतदर्थम् अहं भद्रे प्रेषितः सुरसत्तमैः ॥ एतच् छ्रुत्वा शुभे बुद्धिं प्रकुरुष्व यथेच्छसि ॥evam uktas tu vaidarbhyā nalas tāṃ pratyuvāca ha || nalaṃ māṃ viddhi kalyāṇi devadūtam ihāgatam || devās tvāṃ prāptum icchanti śakro 'gnir varuṇo yamaḥ || teṣām anyatamaṃ devaṃ patiṃ varaya śobhane || teṣām eva prabhāvena praviṣṭo 'ham alakṣitaḥ || praviśantaṃ hi māṃ kaś cin nāpaśyan nāpy avārayat || etadartham ahaṃ bhadre preṣitaḥ surasattamaiḥ || etac chrutvā śubhe buddhiṃ prakuruṣva yathecchasi ||Nala reveals to Damayanti that he has come as a messenger of the gods: Shakra, Agni, Varuna, and Yama desire her; by the power of the gods he entered unseen, and now she must decide according to her own will.

अनुवाद

Nala answered the daughter of Vidarbha thus: 'Know that I am Nala, o gracious one; I have come here as a messenger of the gods. Shakra, Agni, Varuna, and Yama wish to have you. Choose one of these gods as your husband, o radiant one. By their power alone I entered unseen: no one saw me enter, nor did anyone stop me. For this purpose I was sent by the foremost of the gods. Having heard this, o auspicious one, decide as you wish.'

भाष्य

Nala speaks the truth to the end, even though it may take Damayanti away from him. Such honesty makes him worthy of the very choice he does not dare to claim for himself.

संस्करण

b13b6cf90795 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:54:08 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN