महाभारत
Ballava-bṛhannaḍā-vrata-parva (The Roles of Bhīma and Arjuna)4.2.1-8
3764 / 15823
महाभारत · 4.2.1-8
देवनागरी

भीम उवाच
पौरोगवो ब्रुवाणो ऽहं बल्लवो नाम नामतः ॥
उपस्थास्यामि राजानं विराटम् इति मे मतिः ॥
सूपान् अस्य करिष्यामि कुशलो ऽस्मि महानसे ॥
कृतपूर्वाणि यैर् अस्य व्यञ्जनानि सुशिक्षितैः ॥
तान् अप्य् अभिभविष्यामि प्रीतिं संजनयन्न् अहम् ॥
आहरिष्यामि दारूणां निचयान् महतो ऽपि च ॥
तत् प्रेक्ष्य विपुलं कर्म राजा प्रीतो भविष्यति ॥
द्विपा वा बलिनो राजन् वृषभा वा महाबलाः ॥
विनिग्राह्या यदि मया निग्रहीष्यामि तान् अपि ॥
ये च के चिन् नियोत्स्यन्ति समाजेषु नियोधकाः ॥
तान् अहं निहनिष्यामि प्रीतिं तस्य विवर्धयन् ॥
न त्व् एतान् युध्यमानान् वै हनिष्यामि कथं चन ॥
तथैतान् पातयिष्यामि यथा यास्यन्ति न क्षयम् ॥
आरालिको गोविकर्ता सूपकर्ता नियोधकः ॥
आसं युधिष्ठिरस्याहम् इति वक्ष्यामि पृच्छतः ॥
आत्मानम् आत्मना रक्षंश् चरिष्यामि विशां पते ॥
इत्य् एतत् प्रतिजानामि विहरिष्याम्य् अहं यथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīma uvāca
paurogavo bruvāṇo 'haṃ ballavo nāma nāmataḥ ||
upasthāsyāmi rājānaṃ virāṭam iti me matiḥ ||
sūpān asya kariṣyāmi kuśalo 'smi mahānase ||
kṛtapūrvāṇi yair asya vyañjanāni suśikṣitaiḥ ||
tān apy abhibhaviṣyāmi prītiṃ saṃjanayann aham ||
āhariṣyāmi dārūṇāṃ nicayān mahato 'pi ca ||
tat prekṣya vipulaṃ karma rājā prīto bhaviṣyati ||
dvipā vā balino rājan vṛṣabhā vā mahābalāḥ ||
vinigrāhyā yadi mayā nigrahīṣyāmi tān api ||
ye ca ke cin niyotsyanti samājeṣu niyodhakāḥ ||
tān ahaṃ nihaniṣyāmi prītiṃ tasya vivardhayan ||
na tv etān yudhyamānān vai haniṣyāmi kathaṃ cana ||
tathaitān pātayiṣyāmi yathā yāsyanti na kṣayam ||
ārāliko govikartā sūpakartā niyodhakaḥ ||
āsaṃ yudhiṣṭhirasyāham iti vakṣyāmi pṛcchataḥ ||
ātmānam ātmanā rakṣaṃś cariṣyāmi viśāṃ pate ||
ity etat pratijānāmi vihariṣyāmy ahaṃ yathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीमbhīmaBhima
उवाचuvācasaid
पौरोगवोpaurogavocow
ब्रुवाणोbruvāṇoform "bruvāṇo"
ऽहं'haṃI
बल्लवोballavoform "ballavo"
नामnāmanamed
नामतःnāmataḥform "nāmataḥ"
उपस्थास्यामिupasthāsyāmiform "upasthāsyāmi"
राजानंrājānaṃking
विराटम्virāṭamVirata
इतिitithus, saying
मेmeto me, my
मतिःmatiḥthought, decision
सूपान्sūpānform "sūpān"
अस्यasyahis, this
करिष्यामिkariṣyāmiI will do
कुशलोkuśaloskilled
ऽस्मि'smiI am
महानसेmahānasegreat
कृतपूर्वाणिkṛtapūrvāṇiformer
यैर्yairby which
अस्यasyahis, this
व्यञ्जनानिvyañjanāniform "vyañjanāni"
सुशिक्षितैःsuśikṣitaiḥform "suśikṣitaiḥ"
तान्tānthem, those
अप्य्apyalso, even
अभिभविष्यामिabhibhaviṣyāmiform "abhibhaviṣyāmi"
प्रीतिंprītiṃform "prītiṃ"
संजनयन्न्saṃjanayannform "saṃjanayann"
अहम्ahamI
आहरिष्यामिāhariṣyāmiform "āhariṣyāmi"
दारूणांdārūṇāṃform "dārūṇāṃ"
निचयान्nicayānform "nicayān"
महतोmahatoform "mahato"
ऽपि'pialso, even
caand
तत्tatthat, this
प्रेक्ष्यprekṣyahaving seen
विपुलंvipulaṃextensive
कर्मkarmadeed, action
राजाrājāking
प्रीतोprītoform "prīto"
भविष्यतिbhaviṣyatiwill be
द्विपाdvipāform "dvipā"
वाor
बलिनोbalinoform "balino"
राजन्rājano king
वृषभाvṛṣabhāform "vṛṣabhā"
वाor
महाबलाःmahābalāḥgreat
विनिग्राह्याvinigrāhyāform "vinigrāhyā"
यदिyadiif
मयाmayāby me
निग्रहीष्यामिnigrahīṣyāmiform "nigrahīṣyāmi"
तान्tānthem, those
अपिapialso, even
येyewho
caand
केkewho? which?
चिन्cinindeed, or
नियोत्स्यन्तिniyotsyantiform "niyotsyanti"
समाजेषुsamājeṣuform "samājeṣu"
नियोधकाःniyodhakāḥwarrior
तान्tānthem, those
अहंahaṃI
निहनिष्यामिnihaniṣyāmito strike, to kill
प्रीतिंprītiṃform "prītiṃ"
तस्यtasyahis, that
विवर्धयन्vivardhayanhorse
nanot
त्व्tvyou; indeed
एतान्etānform "etān"
युध्यमानान्yudhyamānānform "yudhyamānān"
वैvaiverily
हनिष्यामिhaniṣyāmito strike, to kill
कथंkathaṃhow?
चनcanaindeed, or
तथैतान्tathaitānform "tathaitān"
पातयिष्यामिpātayiṣyāmiform "pātayiṣyāmi"
यथाyathāas
यास्यन्तिyāsyantiform "yāsyanti"
nanot
क्षयम्kṣayamform "kṣayam"
आरालिकोārālikoform "ārāliko"
गोविकर्ताgovikartācow
सूपकर्ताsūpakartāform "sūpakartā"
नियोधकःniyodhakaḥwarrior
आसंāsaṃI was
युधिष्ठिरस्याहम्yudhiṣṭhirasyāhamYudhishthira
इतिitithus, saying
वक्ष्यामिvakṣyāmiI will say
पृच्छतःpṛcchataḥform "pṛcchataḥ"
आत्मानम्ātmānammyself
आत्मनाātmanāform "ātmanā"
रक्षंश्rakṣaṃśform "rakṣaṃś"
चरिष्यामिcariṣyāmiI will live
विशांviśāṃpeople, tribes
पतेpateo lord
इत्य्itythus, saying
एतत्etatthis
प्रतिजानामिpratijānāmiform "pratijānāmi"
विहरिष्याम्य्vihariṣyāmyI will live
अहंahaṃI
यथाyathāas
अनुवाद

Bhima said: 'I will call myself Ballava and, saying that I am a royal cook, I will serve King Virata. Such is my resolve. I am skilled in the kitchen and will prepare soups for him; even those who have long been trained in preparing his dishes I will surpass, bringing him delight. I will bring in great piles of firewood, and seeing such mighty labor, the king will be pleased. If powerful elephants or mighty bulls need to be subdued, I will subdue them too. And the wrestlers who challenge me in the assemblies I will defeat, increasing his pleasure. But fighting them, I will never kill anyone: I will throw them down in such a way that they do not perish. If I am asked, I will say: "I was Yudhishthira's cook, I butchered cattle, prepared soups, and wrestled." Thus I will live, guarding myself by myself. This I promise.'

संस्करण

725967286bef · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 5:58:59 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से