महाभारत
Tantipāla-praveśa-parva (Sahadeva Among the Herdsmen)4.9.4-5
3802 / 15823
महाभारत · 4.9.4-5
देवनागरी

स प्राप्य राजानम् अमित्रतापनस्; ततो ऽब्रवीन् मेघमहौघनिःस्वनः ॥
वैश्यो ऽस्मि नाम्नाहम् अरिष्टनेमिर्; गोसंख्य आसं कुरुपुंगवानाम् ॥
वस्तुं त्वयीच्छामि विशां वरिष्ठ; तान् राजसिंहान् न हि वेद्मि पार्थान् ॥
न शक्यते जीवितुम् अन्यकर्मणा; न च त्वद् अन्यो मम रोचते नृपः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa prāpya rājānam amitratāpanas; tato 'bravīn meghamahaughaniḥsvanaḥ ||
vaiśyo 'smi nāmnāham ariṣṭanemir; gosaṃkhya āsaṃ kurupuṃgavānām ||
vastuṃ tvayīcchāmi viśāṃ variṣṭha; tān rājasiṃhān na hi vedmi pārthān ||
na śakyate jīvitum anyakarmaṇā; na ca tvad anyo mama rocate nṛpaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
sahe, this
प्राप्यprāpyahaving reached, having obtained
राजानम्rājānamking
अमित्रतापनस्amitratāpanasform of amitratāpanas
ततोtatothen, from there
ऽब्रवीन्'bravīnform of 'bravīn
मेघमहौघनिःस्वनःmeghamahaughaniḥsvanaḥto strike, to kill
वैश्योvaiśyoform of vaiśyo
ऽस्मि'smiI am
नाम्नाहम्nāmnāhamform of nāmnāham
अरिष्टनेमिर्ariṣṭanemirform of ariṣṭanemir
गोसंख्यgosaṃkhyacow
आसंāsaṃI was
कुरुपुंगवानाम्kurupuṃgavānāmKuru, cow
वस्तुंvastuṃform of vastuṃ
त्वयीच्छामिtvayīcchāmiform of tvayīcchāmi
विशांviśāṃpeople, tribes
वरिष्ठvariṣṭhaform of variṣṭha
तान्tānthem, those
राजसिंहान्rājasiṃhānking
nanot
हिhiindeed
वेद्मिvedmiform of vedmi
पार्थान्pārthānPartha
nanot
शक्यतेśakyateform of śakyate
जीवितुम्jīvitumto live
अन्यकर्मणाanyakarmaṇāform of anyakarmaṇā
nanot
caand
त्वद्tvadto say
अन्योanyoother
ममmamamine, of me
रोचतेrocateis pleasing
नृपःnṛpaḥking
अनुवाद

Having reached the king, the scourge of foes, he spoke in a voice like the roar of a great cloud-mass: 'I am a vaishya, my name is Arishtanemi. I was a cattle-counter for the foremost of the Kurus. I wish to live with you, best of men. I do not know where those royal lions, the Parthas, are. I cannot live by any other work, and none pleases me but you, O king.'

संस्करण

9a1a2a5227fc · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 5:58:59 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से