महाभारत
Ghaṭotkaca-vadha-parva (alāyudha-vadha) (The Death of Alāyudha)7.153.37–40
8243 / 15823
महाभारत · 7.153.37–40
देवनागरी

अथ दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा हतम् अलायुधम् ॥
बभूव परमोद्विग्नः सह सैन्येन भारत ॥
तेन ह्य् अस्य प्रतिज्ञातं भीमसेनम् अहं युधि ॥
हन्तेति स्वयम् आगम्य स्मरता वैरम् उत्तमम् ॥
ध्रुवं स तेन हन्तव्य इत्य् अमन्यत पार्थिवः ॥
जीवितं चिरकालाय भ्रातॄणां चाप्य् अमन्यत ॥
स तं दृष्ट्वा विनिहतं भीमसेनात्मजेन वै ॥
प्रतिज्ञां भीमसेनस्य पूर्णाम् एवाभ्यमन्यत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha duryodhano rājā dṛṣṭvā hatam alāyudham ||
babhūva paramodvignaḥ saha sainyena bhārata ||
tena hy asya pratijñātaṃ bhīmasenam ahaṃ yudhi ||
hanteti svayam āgamya smaratā vairam uttamam ||
dhruvaṃ sa tena hantavya ity amanyata pārthivaḥ ||
jīvitaṃ cirakālāya bhrātṝṇāṃ cāpy amanyata ||
sa taṃ dṛṣṭvā vinihataṃ bhīmasenātmajena vai ||
pratijñāṃ bhīmasenasya pūrṇām evābhyamanyata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दुर्योधनस्य प्रमुखेduryodhanasya pramukhebefore Duryodhana's face; before the face of Duryodhana
चिक्षेप गतचेतनम्cikṣepa gatacetanamthrew [the head], lifeless; threw the lifeless [head]
अथ दुर्योधनः राजाatha duryodhanaḥ rājāthen King Duryodhana; then King Duryodhana
दृष्ट्वा हतम् अलायुधम्dṛṣṭvā hatam alāyudhamhaving seen Alayudha slain; seeing Alayudha slain
बभूव परमोद्विग्नःbabhūva paramodvignaḥbecame extremely distressed; became extremely distressed
सह सैन्येन भारतsaha sainyena bhāratatogether with his army, Bharata; together with his army, O Bharata
तेन हि अस्य प्रतिज्ञातम्tena hi asya pratijñātamfor by him it had been promised; for he had promised
भीमसेनम् अहम् युधिbhīmasenam aham yudhi"Bhimasena I in battle; "Bhimasena I in battle
हन्त इति स्वयम् आगम्यhanta iti svayam āgamyawill kill," having come himself; will kill," having come himself
स्मरता वैरम् उत्तमम्smaratā vairam uttamamremembering the deepest enmity; mindful of the deepest enmity
ध्रुवम् सः तेन हन्तव्यःdhruvam saḥ tena hantavyaḥsurely he will be slain by him; surely that one will be slain by him
इति अमन्यत पार्थिवःiti amanyata pārthivaḥthus thought the king; thus thought the king
जीवितम् चिरकालायjīvitam cirakālāyalife for long; life for long
भ्रातॄणाम् च अपि अमन्यतbhrātṝṇām ca api amanyataand for his brothers too he thought; and for his own brothers he supposed
सः तम् दृष्ट्वा विनिहतम्saḥ tam dṛṣṭvā vinihatamhe, having seen him slain; he, seeing him slain
भीमसेनात्मजेन वैbhīmasenātmajena vaiby the son of Bhimasena; by the son of Bhimasena
अनुवाद

...before the face of Duryodhana he threw the lifeless head. Then King Duryodhana, seeing Alayudha slain, became extremely distressed together with his army, O Bharata. For Alayudha had promised: "I will kill Bhimasena in battle," having come himself, mindful of the deepest enmity. "Surely that one will be slain by him" — thus thought the king, and he supposed life for a long time, for himself and for his brothers. He, seeing him slain by the son of Bhimasena...

संस्करण

6167ba501750 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:58:10 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से