महाभारत
Arjuna Checks Karṇa and the Day's Battle Ends8.21.23-31
8748 / 15823
महाभारत · 8.21.23-31
देवनागरी

अथ सात्यकिम् उत्सृज्य त्वरन् कर्णो ऽर्जुनं त्रिभिः ॥
विद्ध्वा विव्याध विंशत्या कृष्णं पार्थं पुनस् त्रिभिः ॥
अथ सात्यकिर् आगत्य कर्णं विद्ध्वा शितैः शरैः ॥
नवत्या नवभिश् चोग्रैः शतेन पुनर् आर्दयत् ॥
ततः प्रवीराः पाण्डूनां सर्वे कर्णम् अपीडयन् ॥
युधामन्युः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥
उत्तमौजा युयुत्सुश् च यमौ पार्षत एव च ॥
चेदिकारूषमत्स्यानां केकयानां च यद् बलम् ॥
चेकितानश् च बलवान् धर्मराजश् च सुव्रतः ॥
एते रथाश्वद्विरदैः पत्तिभिश् चोग्रविक्रमैः ॥
परिवार्य रणे कर्णं नानाशस्त्रैर् अवाकिरन् ॥
भाषन्तो वाग्भिर् उग्राभिः सर्वे कर्णवधे वृताः ॥
तां शस्त्रवृष्टिं बहुधा छित्त्वा कर्णः शितैः शरैः ॥
अपोवाह स्म तान् सर्वान् द्रुमान् भङ्क्त्वेव मारुतः ॥
रथिनः समहामात्रान् गजान् अश्वान् ससादिनः ॥
शरव्रातांश् च संक्रुद्धो निघ्नन् कर्णो व्यदृश्यत ॥
तद् वध्यमानं पाण्डूनां बलं कर्णास्त्रतेजसा ॥
विशस्त्रक्षतदेहं च प्राय आसीत् पराङ्मुखम् ॥
अथ कर्णास्त्रम् अस्त्रेण प्रतिहत्यार्जुनः स्वयम् ॥
दिशः खं चैव भूमिं च प्रावृणोच् छरवृष्टिभिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha sātyakim utsṛjya tvaran karṇo 'rjunaṃ tribhiḥ ||
viddhvā vivyādha viṃśatyā kṛṣṇaṃ pārthaṃ punas tribhiḥ ||
atha sātyakir āgatya karṇaṃ viddhvā śitaiḥ śaraiḥ ||
navatyā navabhiś cograiḥ śatena punar ārdayat ||
tataḥ pravīrāḥ pāṇḍūnāṃ sarve karṇam apīḍayan ||
yudhāmanyuḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāḥ prabhadrakāḥ ||
uttamaujā yuyutsuś ca yamau pārṣata eva ca ||
cedikārūṣamatsyānāṃ kekayānāṃ ca yad balam ||
cekitānaś ca balavān dharmarājaś ca suvrataḥ ||
ete rathāśvadviradaiḥ pattibhiś cogravikramaiḥ ||
parivārya raṇe karṇaṃ nānāśastrair avākiran ||
bhāṣanto vāgbhir ugrābhiḥ sarve karṇavadhe vṛtāḥ ||
tāṃ śastravṛṣṭiṃ bahudhā chittvā karṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ ||
apovāha sma tān sarvān drumān bhaṅktveva mārutaḥ ||
rathinaḥ samahāmātrān gajān aśvān sasādinaḥ ||
śaravrātāṃś ca saṃkruddho nighnan karṇo vyadṛśyata ||
tad vadhyamānaṃ pāṇḍūnāṃ balaṃ karṇāstratejasā ||
viśastrakṣatadehaṃ ca prāya āsīt parāṅmukham ||
atha karṇāstram astreṇa pratihatyārjunaḥ svayam ||
diśaḥ khaṃ caiva bhūmiṃ ca prāvṛṇoc charavṛṣṭibhiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ सात्यकिम् उत्सृज्यatha sātyakim utsṛjyaзатем Сатьяки оставив; оставив Сатьяки
त्वरन् कर्णः अर्जुनम् त्रिभिःtvaran karṇaḥ arjunam tribhiḥспеша Карна Арджуну тремя; Карна быстро Арджуну
विद्ध्वा विव्याध विंशत्याviddhvā vivyādha viṃśatyāпронзив, ранил двадцатью; затем двадцатью
कृष्णम् पार्थम् पुनः त्रिभिःkṛṣṇam pārtham punaḥ tribhiḥКришну, Партху снова тремя; Кришну и Партху
अथ सात्यकिः आगत्यatha sātyakiḥ āgatyaзатем Сатьяки придя; подойдя Сатьяки
कर्णम् विद्ध्वा शितैः शरैःkarṇam viddhvā śitaiḥ śaraiḥКарну пронзив острыми стрелами; ранив Карну
नवत्या नवभिः च उग्रैःnavatyā navabhiḥ ca ugraiḥдевяноста девятью и страшными; девяносто девятью
शतेन पुनः आर्दयत्śatena punaḥ ārdayatсотней снова мучил; снова поразил сотней
ततः प्रवीराः पाण्डूनाम्tataḥ pravīrāḥ pāṇḍūnāmзатем герои Панду; лучшие Пандавов
सर्वे कर्णम् अपीडयन्sarve karṇam apīḍayanвсе Карну теснили; давили на Карну
युधामन्युः शिखण्डी चyudhāmanyuḥ śikhaṇḍī caЮдхаманью и Шикханди; имена воинов
द्रौपदेयाः प्रभद्रकाःdraupadeyāḥ prabhadrakāḥсыновья Драупади, прабхадраки; отряды Пандавов
उत्तमौजा युयुत्सुः चuttamaujā yuyutsuḥ caУттамауджас и Юютсу; оба героя
यमौ पार्षतः एव चyamau pārṣataḥ eva caдва близнеца и Паршата также; Накула, Сахадева, Дхриштадьюмна
चेदिकारूषमत्स्यानाम्cedikārūṣamatsyānāmчеди, карушей, матсьев; войска союзников
केकयानाम् च यत् बलम्kekayānām ca yat balamи кекаев какая сила; их войско
चेकितानः च बलवान्cekitānaḥ ca balavānи сильный Чекитана; могучий Чекитана
धर्मराजः च सुव्रतःdharmarājaḥ ca suvrataḥи Дхармараджа, верный обетам; Юдхиштхира
एते रथाश्वद्विरदैःete rathāśvadviradaiḥэти колесницами, конями, слонами; с боевыми силами
पत्तिभिः च उग्राविक्रमैःpattibhiḥ ca ugrāvikramaiḥи пехотинцами страшной доблести; с грозной пехотой
परिवार्य रणे कर्णम्parivārya raṇe karṇamокружив в бою Карну; обступив Карну
नानाशस्त्रैः अवाकिरन्nānāśastraiḥ avākiranразным оружием осыпали; забросали оружием
भाषन्तः वाग्भिः उग्राभिःbhāṣantaḥ vāgbhiḥ ugrābhiḥговоря речами страшными; угрожая словами
सर्वे कर्णवधे वृताःsarve karṇavadhe vṛtāḥвсе на убийство Карны направленные; желая убить Карну
ताम् शस्त्रवृष्टिम् बहुधाtām śastravṛṣṭim bahudhāтот дождь оружия многократно; эту оружейную бурю
छित्त्वा कर्णः शितैः शरैःchittvā karṇaḥ śitaiḥ śaraiḥрассекши Карна острыми стрелами; Карна разрубил
अपोवाह स्म तान् सर्वान्apovāha sma tān sarvānотогнал же их всех; отбросил всех
द्रुमान् भङ्क्त्वा इव मारुतःdrumān bhaṅktvā iva mārutaḥкак деревья сломав ветер; словно буря деревья
रथिनः समहामात्रान्rathinaḥ samahāmātrānколесничих с погонщиками слонов; ратхинов и вожаков
गजान् अश्वान् ससादिनःgajān aśvān sasādinaḥслонов, коней со всадниками; конницу
शरव्रातान् च संक्रुद्धःśaravrātān ca saṃkruddhaḥи скопления стрел разгневанный; стрельные тучи
निघ्नन् कर्णः व्यदृश्यतnighnan karṇaḥ vyadṛśyataпоражая Карна был виден; Карна являлся
तत् वध्यमानम् पाण्डूनाम्tat vadhyamānam pāṇḍūnāmто избиваемое Панду войско; войско Пандавов
बलम् कर्णास्त्रतेजसाbalam karṇāstratejasāвойско силой оружия Карны; мощью Карна-астры
विशस्त्रक्षतदेहम् चviśastrakṣatadeham caбезоружное, с ранеными телами; израненное и разоружённое
प्रायः आसीत् पराङ्मुखम्prāyaḥ āsīt parāṅmukhamпочти стало обращённым назад; почти побежало
अथ कर्णास्त्रम् अस्त्रेणatha karṇāstram astreṇaзатем Карна-астру астрой; оружие Карны оружием
प्रतिहत्य अर्जुनः स्वयम्pratihatya arjunaḥ svayamотразив Арджуна сам; сам Арджуна отбил
दिशः खम् च एवdiśaḥ kham ca evaстороны и небо также; стороны и пространство
भूमिम् च प्रावृणोत्bhūmim ca prāvṛṇotи землю покрыл; покрыл землю
शरवृष्टिभिःśaravṛṣṭibhiḥливнями стрел; стрельными дождями
अनुवाद

Тогда Карна, оставив Сатьяки, поспешно ранил Арджуну тремя стрелами, затем двадцатью поразил Кришну и снова тремя — Партху. Но Сатьяки подошёл, пронзил Карну острыми стрелами и снова изнурил его девяносто девятью страшными стрелами и ещё сотней. После этого все выдающиеся воины Пандавов стали теснить Карну: Юдхаманью, Шикханди, сыновья Драупади, прабхадраки, Уттамауджас, Юютсу, два близнеца, Паршата, войска чеди, карушей, матсьев и кекаев, сильный Чекитана и верный обетам Дхармараджа. Они окружили Карну в бою колесницами, конями, слонами и пехотинцами страшной доблести, осыпали его разным оружием и, грозно выкрикивая, все устремились к убийству Карны. Карна острыми стрелами рассёк этот дождь оружия и отбросил их всех, как буря ломает деревья. Разгневанный Карна был виден, когда поражал колесничих, погонщиков, слонов, коней со всадниками и тучи стрел. Войско Панду, избиваемое силой оружия Карны, израненное и лишённое оружия, почти обратилось вспять. Тогда Арджуна сам отразил Карна-астру своей астрой и покрыл стороны света, небо и землю ливнями стрел».

संस्करण

5f33abbe9ae2 · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:45:27 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से