महाभारत
Karṇa Uses the Bhārgava Weapon8.45.31-40
8893 / 15823
महाभारत · 8.45.31-40
देवनागरी

एतच् छ्रुत्वा तु राधेयो दुर्योधनवचो महत् ॥
मद्रराजम् इदं वाक्यम् अब्रवीत् सूतनन्दनः ॥
पश्य मे भुजयोर् वीर्यम् अस्त्राणां च जनेश्वर ॥
अद्य हन्मि रणे सर्वान् पाञ्चालान् पाण्डुभिः सह ॥
वाहयाश्वान् नरव्याघ्र भद्रेणैव जनेश्वर ॥
एवम् उक्त्वा महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् ॥
प्रगृह्य विजयं वीरो धनुःश्रेष्ठं पुरातनम् ॥
सज्यं कृत्वा महाराज संमृज्य च पुनः पुनः ॥
संनिवार्य च योधान् स्वान् सत्येन शपथेन च ॥
प्रायोजयद् अमेयात्मा भार्गवास्त्रं महाबलः ॥
ततो राजन् सहस्राणि प्रयुतान्य् अर्बुदानि च ॥
कोटिशश् च शरास् तीक्ष्णा निरगच्छन् महामृधे ॥
ज्वलितैस् तैर् महाघोरैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥
संछन्ना पाण्डवी सेना न प्राज्ञायत किं चन ॥
हाहाकारो महान् आसीत् पाञ्चालानां विशां पते ॥
पीडितानां बलवता भार्गवास्त्रेण संयुगे ॥
निपतद्भिर् गजै राजन् नरैश् चापि सहस्रशः ॥
रथैश् चापि नरव्याघ्र हयैश् चापि समन्ततः ॥
प्राकम्पत मही राजन् निहतैस् तैस् ततस् ततः ॥
व्याकुलं सर्वम् अभवत् पाण्डवानां महद् बलम् ॥
कर्णस् त्व् एको युधां श्रेष्ठो विधूम इव पावकः ॥
दहञ् शत्रून् नरव्याघ्र शुशुभे स परंतपः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

etac chrutvā tu rādheyo duryodhanavaco mahat ||
madrarājam idaṃ vākyam abravīt sūtanandanaḥ ||
paśya me bhujayor vīryam astrāṇāṃ ca janeśvara ||
adya hanmi raṇe sarvān pāñcālān pāṇḍubhiḥ saha ||
vāhayāśvān naravyāghra bhadreṇaiva janeśvara ||
evam uktvā mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān ||
pragṛhya vijayaṃ vīro dhanuḥśreṣṭhaṃ purātanam ||
sajyaṃ kṛtvā mahārāja saṃmṛjya ca punaḥ punaḥ ||
saṃnivārya ca yodhān svān satyena śapathena ca ||
prāyojayad ameyātmā bhārgavāstraṃ mahābalaḥ ||
tato rājan sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca ||
koṭiśaś ca śarās tīkṣṇā niragacchan mahāmṛdhe ||
jvalitais tair mahāghoraiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ ||
saṃchannā pāṇḍavī senā na prājñāyata kiṃ cana ||
hāhākāro mahān āsīt pāñcālānāṃ viśāṃ pate ||
pīḍitānāṃ balavatā bhārgavāstreṇa saṃyuge ||
nipatadbhir gajai rājan naraiś cāpi sahasraśaḥ ||
rathaiś cāpi naravyāghra hayaiś cāpi samantataḥ ||
prākampata mahī rājan nihatais tais tatas tataḥ ||
vyākulaṃ sarvam abhavat pāṇḍavānāṃ mahad balam ||
karṇas tv eko yudhāṃ śreṣṭho vidhūma iva pāvakaḥ ||
dahañ śatrūn naravyāghra śuśubhe sa paraṃtapaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एतत् श्रुत्वा तु राधेयःetat śrutvā tu rādheyaḥэто услышав же Радхея; услышав это, Карна
दुर्योधनवचः महत्duryodhanavacaḥ mahatвеликое слово Дурьодханы; слова Дурьодханы
मद्रराजम् इदम् वाक्यम्madrarājam idam vākyamцарю Мадров эту речь; Шалье
अब्रवीत् सूतनन्दनःabravīt sūtanandanaḥсказал сын суты; Карна сказал
पश्य मे भुजयोः वीर्यम्paśya me bhujayoḥ vīryamсмотри моих рук силу; увидь силу рук
अस्त्राणाम् च जनेश्वरastrāṇām ca janeśvaraи астр, владыка людей; и моих астр
अद्य हन्मि रणे सर्वान्adya hanmi raṇe sarvānсегодня убью в бою всех; сегодня уничтожу
पाञ्चालान् पाण्डुभिः सहpāñcālān pāṇḍubhiḥ sahaПанчалов вместе с Панду; Панчалов с Пандавами
वाहय अश्वान् नरव्याघ्रvāhaya aśvān naravyāghraведи коней, тигр людей; правь конями
भद्रेण एव जनेश्वरbhadreṇa eva janeśvaraблагополучно, владыка людей; верно и ровно
एवम् उक्त्वा महाराजevam uktvā mahārājaтак сказав, великий царь; сказав это
सूतपुत्रः प्रतापवान्sūtaputraḥ pratāpavānсын суты могучий; могучий Карна
प्रगृह्य विजयम् वीरःpragṛhya vijayam vīraḥсхватив Виджаю герой; взяв лук Виджая
धनुःश्रेष्ठम् पुरातनम्dhanuḥśreṣṭham purātanamлучший лук древний; древний лучший лук
सज्यम् कृत्वा महाराजsajyam kṛtvā mahārājaнатянув тетиву, великий царь; сделав его готовым
संमृज्य च पुनः पुनःsaṃmṛjya ca punaḥ punaḥи протерев снова и снова; снова очищая
संनिवार्य च योधान् स्वान्saṃnivārya ca yodhān svānи остановив своих воинов; сдержав своих
सत्येन शपथेन चsatyena śapathena caистиной и клятвой; правдивой клятвой
प्रायोजयत् अमेयात्माprāyojayat ameyātmāприменил неизмеримый духом; пустил
भार्गवास्त्रम् महाबलःbhārgavāstram mahābalaḥБхаргава-астру великосильный; астру Бхаргавы
ततः राजन् सहस्राणिtataḥ rājan sahasrāṇiзатем, царь, тысячи; тогда тысячи
प्रयुतानि अर्बुदानि चprayutāni arbudāni caдесятки тысяч и арбуды; мириады и арбуды
कोटिशः च शराः तीक्ष्णाःkoṭiśaḥ ca śarāḥ tīkṣṇāḥи котиями острые стрелы; бесчисленные стрелы
निरगच्छन् महामृधेniragacchan mahāmṛdheвышли в великой битве; вылетели в сражении
ज्वलितैः तैः महाघोरैःjvalitaiḥ taiḥ mahāghoraiḥпылающими теми страшными; этими огненными
कङ्कबर्हिणवाजितैःkaṅkabarhiṇavājitaiḥс перьями цапель и соколов; пернатыми стрелами
संछन्ना पाण्डवी सेनाsaṃchannā pāṇḍavī senāпокрыта армия Пандавов; войско Пандавов закрыто
न प्राज्ञायत किं चनna prājñāyata kiṃ canaне различалось ничего; ничего не было видно
हाहाकारः महान् आसीत्hāhākāraḥ mahān āsītвеликий крик «ха-ха» был; поднялся страшный вопль
पाञ्चालानाम् विशाम् पतेpāñcālānām viśām pateу Панчалов, владыка людей; среди Панчалов
पीडितानाम् बलवताpīḍitānām balavatāизмученных сильной; поражённых мощной
भार्गवास्त्रेण संयुगेbhārgavāstreṇa saṃyugeБхаргава-астрой в сражении; астрой Бхаргавы
निपतद्भिः गजैः राजन्nipatadbhiḥ gajaiḥ rājanпадающими слонами, царь; падавшими слонами
नरैः च अपि सहस्रशःnaraiḥ ca api sahasraśaḥи людьми также тысячами; тысячами людей
रथैः च अपि नरव्याघ्रrathaiḥ ca api naravyāghraи колесницами также, тигр людей; и ратхами
हयैः च अपि समन्ततःhayaiḥ ca api samantataḥи конями также повсюду; и конями
प्राकम्पत मही राजन्prākampata mahī rājanзадрожала земля, царь; земля содрогнулась
निहतैः तैः ततः ततःnihataiḥ taiḥ tataḥ tataḥубитыми теми туда-сюда; от павших повсюду
व्याकुलम् सर्वम् अभवत्vyākulam sarvam abhavatсмятённым всё стало; всё пришло в смятение
पाण्डवानाम् महत् बलम्pāṇḍavānām mahat balamПандавов великая сила; великая армия Пандавов
कर्णः तु एकः युधाम् श्रेष्ठःkarṇaḥ tu ekaḥ yudhām śreṣṭhaḥКарна же один лучший битв; один Карна
विधूमः इव पावकःvidhūmaḥ iva pāvakaḥкак бездымный огонь; словно чистое пламя
दहन् शत्रून् नरव्याघ्रdahan śatrūn naravyāghraсжигая врагов, тигр людей; паля противников
शुशुभे स परंतपःśuśubhe sa paraṃtapaḥсиял тот врагов палящий; сиял Карна
अनुवाद

Услышав эти важные слова Дурьодханы, Радхея, сын суты, сказал царю Мадров: «Смотри на силу моих рук и моих астр, владыка людей. Сегодня в бою я уничтожу всех Панчалов вместе с Пандавами. Правь конями, тигр среди людей, ровно и благополучно, владыка людей». Сказав это, могучий сын суты, герой, взял древний лучший лук Виджаю, натянул тетиву, снова и снова протёр его, великий царь, и, удержав своих воинов правдивой клятвой, великосильный и неизмеримый духом применил Бхаргава-астру. Тогда в великой битве вылетели тысячи, десятки тысяч, арбуды и коти острых стрел, царь. Пылающими, страшными, оперёнными стрелами войско Пандавов было покрыто так, что ничего нельзя было различить. Среди Панчалов, владыка людей, поражённых в сражении мощной Бхаргава-астрой, поднялся великий вопль. От падающих слонов, тысяч людей, колесниц и коней земля содрогнулась, царь, и вся великая армия Пандавов пришла в смятение. А Карна, один лучший среди сражающихся, паля врагов, о тигр среди людей, сиял как бездымный огонь».

संस्करण

fc08292cedb2 · प्रकाशित 20 जून 2026, 6:45:09 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से