महाभारत
Saṃjaya Brings Word of the Slaughter; Dhṛtarāṣṭra's Swoon9.1.48-52
9030 / 15823
महाभारत · 9.1.48-52
देवनागरी

गच्छन्तु योषितः सर्वा गान्धारी च यशस्विनी ॥
तथेमे सुहृदः सर्वे भ्रश्यते मे मनो भृशम् ॥
एवम् उक्तस् ततः क्षत्ता ताः स्त्रियो भरतर्षभ ॥
विसर्जयाम् आस शनैर् वेपमानः पुनः पुनः ॥
निश्चक्रमुस् ततः सर्वास् ताः स्त्रियो भरतर्षभ ॥
सुहृदश् च ततः सर्वे दृष्ट्वा राजानम् आतुरम् ॥
ततो नरपतिं तत्र लब्धसंज्ञं परंतप ॥
अवेक्ष्य संजयो दीनो रोदमानं भृशातुरम् ॥
प्राञ्जलिर् निःश्वसन्तं च तं नरेन्द्रं मुहुर् मुहुः ॥
समाश्वासयत क्षत्ता वचसा मधुरेण ह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

gacchantu yoṣitaḥ sarvā gāndhārī ca yaśasvinī ||
tatheme suhṛdaḥ sarve bhraśyate me mano bhṛśam ||
evam uktas tataḥ kṣattā tāḥ striyo bharatarṣabha ||
visarjayām āsa śanair vepamānaḥ punaḥ punaḥ ||
niścakramus tataḥ sarvās tāḥ striyo bharatarṣabha ||
suhṛdaś ca tataḥ sarve dṛṣṭvā rājānam āturam ||
tato narapatiṃ tatra labdhasaṃjñaṃ paraṃtapa ||
avekṣya saṃjayo dīno rodamānaṃ bhṛśāturam ||
prāñjalir niḥśvasantaṃ ca taṃ narendraṃ muhur muhuḥ ||
samāśvāsayata kṣattā vacasā madhureṇa ha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गच्छन्तुgacchantuпусть уйдут; да удалятся
योषितः सर्वाःyoṣitaḥ sarvāḥвсе женщины
गान्धारीgāndhārīГандхари
caи
यशस्विनीyaśasvinīдостославная; славная
तथाtathāтакже
इमेimeэти
सुहृदः सर्वेsuhṛdaḥ sarveвсе близкие; все друзья
भ्रश्यतेbhraśyateмутится; изменяет; ускользает
मेmeу меня; мой
मनःmanaḥум; рассудок
भृशम्bhṛśamсильно; вконец
एवम् उक्तःevam uktaḥтак сказанный; услышав это
ततःtataḥзатем
क्षत्ताkṣattāКшаттри; Видура
ताः स्त्रियःtāḥ striyaḥтех женщин
भरतर्षभbharatarṣabhaо бык среди Бхаратов
विसर्जयाम् आसvisarjayām āsaотпустил; выслал
शनैःśanaiḥтихо; медленно
वेपमानःvepamānaḥдрожа; трепеща
पुनः पुनःpunaḥ punaḥснова и снова
निश्चक्रमुःniścakramuḥвышли; удалились
ततःtataḥзатем
सर्वाः ताः स्त्रियःsarvāḥ tāḥ striyaḥвсе те женщины
सुहृदः च सर्वेsuhṛdaḥ ca sarveи все близкие
दृष्ट्वाdṛṣṭvāвидя
राजानम् आतुरम्rājānam āturamстраждущего царя
ततःtataḥзатем
नरपतिंnarapatiṃвладыку людей; царя
तत्रtatraтам
लब्धसंज्ञंlabdhasaṃjñaṃпришедшего в сознание; очнувшегося
परंतपparaṃtapaо сокрушитель врагов
अवेक्ष्यavekṣyaвзглянув; посмотрев
संजयःsaṃjayaḥСанджая
दीनःdīnaḥудручённый; жалкий
रोदमानंrodamānaṃрыдающего
भृशातुरम्bhṛśāturamжестоко страждущего
प्राञ्जलिःprāñjaliḥсо сложенными ладонями; молитвенно сложив руки
निःश्वसन्तंniḥśvasantaṃвздыхающего; тяжело дышащего
caи
तं नरेन्द्रंtaṃ narendraṃтого владыку людей
मुहुः मुहुःmuhuḥ muhuḥснова и снова
समाश्वासयतsamāśvāsayataпринялся утешать; стал ободрять
क्षत्ताkṣattāКшаттри; Видура
वचसाvacasāречью; словом
मधुरेणmadhureṇaласковой; сладостной
haже; воистину
अनुवाद

«„Пусть удалятся все женщины, и достославная Гандхари, и все эти близкие: ум мой совсем мутится“. Услышав это, Кшаттри, о бык среди Бхаратов, тихо, дрожа снова и снова, отпустил тех женщин. Тогда все те женщины вышли, и все близкие — видя страждущего царя. И вот, о сокрушитель врагов, удручённый Санджая взглянул на очнувшегося владыку людей, что рыдал, жестоко страдал и вздыхал снова и снова; а Кшаттри-Видура, молитвенно сложив ладони, принялся утешать того государя ласковым словом».

संस्करण

a0e16ad7ad47 · प्रकाशित 20 जून 2026, 1:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से