महाभारत
Duryodhana Enters the Lake9.28.40-43
9390 / 15823
महाभारत · 9.28.40-43
देवनागरी

क्रोशमात्रम् अपक्रान्तं गदापाणिम् अवस्थितम् ॥
एकं दुर्योधनं राजन्न् अपश्यं भृशविक्षतम् ॥
स तु माम् अश्रुपूर्णाक्षो नाशक्नोद् अभिवीक्षितुम् ॥
उपप्रैक्षत मां दृष्ट्वा तदा दीनम् अवस्थितम् ॥
तं चाहम् अपि शोचन्तं दृष्ट्वैकाकिनम् आहवे ॥
मुहूर्तं नाशकं वक्तुं किं चिद् दुःखपरिप्लुतः ॥
ततो ऽस्मै तद् अहं सर्वम् उक्तवान् ग्रहणं तदा ॥
द्वैपायनप्रसादाच् च जीवतो मोक्षम् आहवे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

krośamātram apakrāntaṃ gadāpāṇim avasthitam ||
ekaṃ duryodhanaṃ rājann apaśyaṃ bhṛśavikṣatam ||
sa tu mām aśrupūrṇākṣo nāśaknod abhivīkṣitum ||
upapraikṣata māṃ dṛṣṭvā tadā dīnam avasthitam ||
taṃ cāham api śocantaṃ dṛṣṭvaikākinam āhave ||
muhūrtaṃ nāśakaṃ vaktuṃ kiṃ cid duḥkhapariplutaḥ ||
tato 'smai tad ahaṃ sarvam uktavān grahaṇaṃ tadā ||
dvaipāyanaprasādāc ca jīvato mokṣam āhave ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
क्रोशमात्रम् अपक्रान्तंkrośamātram apakrāntaṃна расстоянии кроши отошедшего
गदापाणिम् अवस्थितम्gadāpāṇim avasthitamс палицей в руке стоящего
एकं दुर्योधनं राजन्ekaṃ duryodhanaṃ rājanодного Дурьодхану, о царь
अपश्यं भृशविक्षतम्apaśyaṃ bhṛśavikṣatamя увидел, сильно израненного
सः तु माम् अश्रुपूर्णाक्षःsaḥ tu mām aśrupūrṇākṣaḥон же, с глазами, полными слёз
न अशक्नोत् अभिवीक्षितुम्na aśaknot abhivīkṣitumне мог взглянуть на меня
उपप्रैक्षत मां दृष्ट्वाupapraikṣata māṃ dṛṣṭvāвсмотрелся, меня увидев
तदा दीनम् अवस्थितम्tadā dīnam avasthitamтогда, удручённого, стоящего
तं च अहम् अपि शोचन्तंtaṃ ca aham api śocantaṃи его, тоже скорбящего
दृष्ट्वा एकाकिनम् आहवेdṛṣṭvā ekākinam āhaveувидев одиноким в битве
मुहूर्तं न अशकं वक्तुंmuhūrtaṃ na aśakaṃ vaktuṃмиг не мог говорить
किं चित् दुःखपरिप्लुतःkiṃ cit duḥkhapariplutaḥничего, объятый горем
ततः अस्मै तत् अहम् सर्वम्tataḥ asmai tat aham sarvamтогда ему всё то я
उक्तवान् ग्रहणं तदाuktavān grahaṇaṃ tadāрассказал — о пленении тогда
द्वैपायनप्रसादात् चdvaipāyanaprasādāt caи по милости Двайпаяны
जीवतः मोक्षम् आहवेjīvataḥ mokṣam āhaveо спасении живым в битве
अनुवाद

«На расстоянии кроши отошедшего, с палицей в руке стоящего, одного Дурьодхану, о царь, я увидел, сильно израненного. Он же, с глазами, полными слёз, не мог взглянуть на меня; всмотрелся, увидев меня тогда, удручённого, стоящего. И его, тоже скорбящего, увидев одиноким в битве, миг я не мог сказать ничего, объятый горем. Тогда я рассказал ему всё — о пленении и о спасении живым в битве по милости Двайпаяны».

संस्करण

6d80755a513e · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:15:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से