इदम् अन्यच् च राजेन्द्र शृण्व् आश्चर्यतरं भुवि ॥
महर्षेश् चरितं यादृक् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥
पुरा मङ्कणकः सिद्धः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् ॥
क्षतः किल करे राजंस् तस्य शाकरसो ऽस्रवत् ॥
स वि शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् ॥
ततस् तस्मिन् प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ॥
प्रनृत्तम् उभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम् ॥
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्न् ऋषिभिश् च तपोधनैः ॥
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेर् अर्थे नराधिप ॥
नायं नृत्येद् यथा देव तथा त्वं कर्तुम् अर्हसि ॥
ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टम् अतीव ह ॥
सुराणां हितकामार्थं महादेवो ऽभ्यभाषत ॥
भो भो ब्राह्मण धर्मज्ञ किमर्थं नरिनर्त्सि वै ॥
हर्षस्थानं किमर्थं वै तवेदं मुनिसत्तम ॥
तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ॥
idam anyac ca rājendra śṛṇv āścaryataraṃ bhuvi ||
maharṣeś caritaṃ yādṛk triṣu lokeṣu viśrutam ||
purā maṅkaṇakaḥ siddhaḥ kuśāgreṇeti naḥ śrutam ||
kṣataḥ kila kare rājaṃs tasya śākaraso 'sravat ||
sa vi śākarasaṃ dṛṣṭvā harṣāviṣṭaḥ pranṛttavān ||
tatas tasmin pranṛtte vai sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat ||
pranṛttam ubhayaṃ vīra tejasā tasya mohitam ||
brahmādibhiḥ surai rājann ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ ||
vijñapto vai mahādeva ṛṣer arthe narādhipa ||
nāyaṃ nṛtyed yathā deva tathā tvaṃ kartum arhasi ||
tato devo muniṃ dṛṣṭvā harṣāviṣṭam atīva ha ||
surāṇāṃ hitakāmārthaṃ mahādevo 'bhyabhāṣata ||
bho bho brāhmaṇa dharmajña kimarthaṃ narinartsi vai ||
harṣasthānaṃ kimarthaṃ vai tavedaṃ munisattama ||
tapasvino dharmapathe sthitasya dvijasattama ||
«Это другое же, о владыка царей, слушай — более дивное на земле деяние махариши, каково в трёх мирах прославленное. Некогда Манканака, сиддха, остриём травы куша, так нами слышано, был ранен в руку, о царь, и у него истёк растительный сок вместо крови. Тогда, когда он пустился в пляс, и неподвижное, и подвижное, что есть, — пустилось в пляс и то и другое, о герой, опьянённое его силою. Брахмой и прочими богами, о царь, и риши, богатыми подвижничеством, испрошен был Махадева ради риши, о владыка людей. Тогда бог, увидев мудреца, чрезвычайно охваченного радостью, ради блага богов, Махадева сказал: „О, о брахман, знаток дхармы, ради чего ты пляшешь? Каков этот твой повод к радости, о лучший из мудрецов?“».
afa180d0b8f1 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:00:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Из пореза мудреца течёт сок, а не кровь — знак, что плоть его очищена подвижничеством до растительной чистоты; и, возгордясь, он пляшет, и весь мир пляшет с ним, «опьянённый его силою». Здесь обнажается опасность духовной гордыни: достижение, не смирённое, грозит расстроить самый строй мира, так что боги вынуждены звать Махадеву. Сила без смирения — буря, и её надлежит укротить.