वैशंपायन उवाच
शृणु मातृगणान् राजन् कुमारानुचरान् इमान् ॥
कीर्त्यमानान् मया वीर सपत्नगणसूदनान् ॥
यशस्विनीनां मातॄणां शृणु नामानि भारत ॥
याभिर् व्याप्तास् त्रयो लोकाः कल्याणीभिश् चराचराः ॥
प्रभावती विशालाक्षी पलिता गोनसी तथा ॥
श्रीमती बहुला चैव तथैव बहुपुत्रिका ॥
अप्सुजाता च गोपाली बृहदम्बालिका तथा ॥
जयावती मालतिका ध्रुवरत्ना भयंकरी ॥
वसुदामा सुदामा च विशोका नन्दिनी तथा ॥
एकचूडा महाचूडा चक्रनेमिश् च भारत ॥
उत्तेजनी जयत्सेना कमलाक्ष्य् अथ शोभना ॥
शत्रुंजया तथा चैव क्रोधना शलभी खरी ॥
माधवी शुभवक्त्रा च तीर्थनेमिश् च भारत ॥
गीतप्रिया च कल्याणी कद्रुला चामिताशना ॥
मेघस्वना भोगवती सुभ्रूश् च कनकावती ॥
अलाताक्षी वीर्यवती विद्युज्जिह्वा च भारत ॥
पद्मावती सुनक्षत्रा कन्दरा बहुयोजना ॥
संतानिका च कौरव्य कमला च महाबला ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
śṛṇu mātṛgaṇān rājan kumārānucarān imān ||
kīrtyamānān mayā vīra sapatnagaṇasūdanān ||
yaśasvinīnāṃ mātṝṇāṃ śṛṇu nāmāni bhārata ||
yābhir vyāptās trayo lokāḥ kalyāṇībhiś carācarāḥ ||
prabhāvatī viśālākṣī palitā gonasī tathā ||
śrīmatī bahulā caiva tathaiva bahuputrikā ||
apsujātā ca gopālī bṛhadambālikā tathā ||
jayāvatī mālatikā dhruvaratnā bhayaṃkarī ||
vasudāmā sudāmā ca viśokā nandinī tathā ||
ekacūḍā mahācūḍā cakranemiś ca bhārata ||
uttejanī jayatsenā kamalākṣy atha śobhanā ||
śatruṃjayā tathā caiva krodhanā śalabhī kharī ||
mādhavī śubhavaktrā ca tīrthanemiś ca bhārata ||
gītapriyā ca kalyāṇī kadrulā cāmitāśanā ||
meghasvanā bhogavatī subhrūś ca kanakāvatī ||
alātākṣī vīryavatī vidyujjihvā ca bhārata ||
padmāvatī sunakṣatrā kandarā bahuyojanā ||
saṃtānikā ca kauravya kamalā ca mahābalā ||
Вайшампаяна сказал: «Слушай о сонмах Матерей, о царь, этих спутницах Кумары, прославляемых мною, о герой, врагов сонмы губящих. Славных Матерей слушай имена, о Бхарата, благих, коими пронизаны три мира, с движущимся и неподвижным. Прабхавати, Вишалакши (Большеокая), Палита, Гонаси также, Шримати, Бахула и Бахупутрика (Многодетная); Апсуджата, Гопали, Брихадамбалика также, Джаявати, Малатика, Дхруваратна, Бхаянкари (Страшная); Васудама, Судама, Вишока (Беспечальная), Нандини также, Экачуда, Махачуда, Чакранеми, о Бхарата; Уттеджани, Джаятсена, Камалакши (Лотосоокая), Шобхана, Шатрунджая также, Кродхана (Гневная), Шалабхи, Кхари; Мадхави, Шубхавактра (Благоликая), Тиртханеми, о Бхарата, Гитаприя (Песнелюбивая), Кальяни, Кадрула, Амиташана (Безмерноядная); Мегхасвана (Громогласная), Бхогавати, Субхру (Прекраснобровая), Канакавати, Алатакши (С огненными очами), Вирьявати, Видьюджджихва (Молниеязыкая), о Бхарата; Падмавати, Сунакшатра, Кандара, Бахуйоджана, Сантаника, о Кауравья, и Камала, весьма сильная».
e140358e5d10 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:40:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вслед за воинами-ганами являются Матери (mātṛ) — богини-родительницы, «коими пронизаны три мира». Знаменательно, что в свите божественного полководца — не только бойцы, но и женские силы, и самые имена их двойственны: благие (Шримати, Кальяни) рядом с грозными (Бхаянкари, Кродхана). Так являет себя материнская мощь мироздания, и зиждительная, и устрашающая, призванная под единое водительство ради защиты дхармы.