महाभारत
The Mātṛs; the Gift of Weapons; the Slaying of the Daityas9.45.10-21
9587 / 15823
महाभारत · 9.45.10-21
देवनागरी

सुदामा बहुदामा च सुप्रभा च यशस्विनी ॥
नृत्यप्रिया च राजेन्द्र शतोलूखलमेखला ॥
शतघण्टा शतानन्दा भगनन्दा च भामिनी ॥
वपुष्मती चन्द्रशीता भद्रकाली च भारत ॥
संकारिका निष्कुटिका भ्रमा चत्वरवासिनी ॥
सुमङ्गला स्वस्तिमती वृद्धिकामा जयप्रिया ॥
धनदा सुप्रसादा च भवदा च जलेश्वरी ॥
एडी भेडी समेडी च वेतालजननी तथा ॥
कण्डूतिः कालिका चैव देवमित्रा च भारत ॥
लम्बसी केतकी चैव चित्रसेना तथा बला ॥
कुक्कुटिका शङ्खनिका तथा जर्जरिका नृप ॥
कुण्डारिका कोकलिका कण्डरा च शतोदरी ॥
उत्क्राथिनी जरेणा च महावेगा च कङ्कणा ॥
मनोजवा कण्टकिनी प्रघसा पूतना तथा ॥
खशया चुर्व्युटिर् वामा क्रोशनाथ तडित्प्रभा ॥
मण्डोदरी च तुण्डा च कोटरा मेघवासिनी ॥
सुभगा लम्बिनी लम्बा वसुचूडा विकत्थनी ॥
ऊर्ध्ववेणीधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला ॥
पृथुवक्त्रा मधुरिका मधुकुम्भा तथैव च ॥
पक्षालिका मन्थनिका जरायुर् जर्जरानना ॥
ख्याता दहदहा चैव तथा धमधमा नृप ॥
खण्डखण्डा च राजेन्द्र पूषणा मणिकुण्डला ॥
अमोचा चैव कौरव्य तथा लम्बपयोधरा ॥
वेणुवीणाधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला ॥
शशोलूकमुखी कृष्णा खरजङ्घा महाजवा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sudāmā bahudāmā ca suprabhā ca yaśasvinī ||
nṛtyapriyā ca rājendra śatolūkhalamekhalā ||
śataghaṇṭā śatānandā bhaganandā ca bhāminī ||
vapuṣmatī candraśītā bhadrakālī ca bhārata ||
saṃkārikā niṣkuṭikā bhramā catvaravāsinī ||
sumaṅgalā svastimatī vṛddhikāmā jayapriyā ||
dhanadā suprasādā ca bhavadā ca jaleśvarī ||
eḍī bheḍī sameḍī ca vetālajananī tathā ||
kaṇḍūtiḥ kālikā caiva devamitrā ca bhārata ||
lambasī ketakī caiva citrasenā tathā balā ||
kukkuṭikā śaṅkhanikā tathā jarjarikā nṛpa ||
kuṇḍārikā kokalikā kaṇḍarā ca śatodarī ||
utkrāthinī jareṇā ca mahāvegā ca kaṅkaṇā ||
manojavā kaṇṭakinī praghasā pūtanā tathā ||
khaśayā curvyuṭir vāmā krośanātha taḍitprabhā ||
maṇḍodarī ca tuṇḍā ca koṭarā meghavāsinī ||
subhagā lambinī lambā vasucūḍā vikatthanī ||
ūrdhvaveṇīdharā caiva piṅgākṣī lohamekhalā ||
pṛthuvaktrā madhurikā madhukumbhā tathaiva ca ||
pakṣālikā manthanikā jarāyur jarjarānanā ||
khyātā dahadahā caiva tathā dhamadhamā nṛpa ||
khaṇḍakhaṇḍā ca rājendra pūṣaṇā maṇikuṇḍalā ||
amocā caiva kauravya tathā lambapayodharā ||
veṇuvīṇādharā caiva piṅgākṣī lohamekhalā ||
śaśolūkamukhī kṛṣṇā kharajaṅghā mahājavā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सुदामा बहुदामा चsudāmā bahudāmā caСудама, Бахудама
सुप्रभा च यशस्विनीsuprabhā ca yaśasvinīСупрабха, славная
नृत्यप्रिया च राजेन्द्रnṛtyapriyā ca rājendraНритьяприя (Плясолюбивая), о владыка царей
शतोलूखलमेखलाśatolūkhalamekhalāШатолукхаламекхала (Со ступами-поясом)
शतघण्टा शतानन्दाśataghaṇṭā śatānandāШатагханта (Стоколокольная), Шатананда
भगनन्दा च भामिनीbhaganandā ca bhāminīБхагананда, прекрасная
वपुष्मती चन्द्रशीताvapuṣmatī candraśītāВапушмати, Чандрашита (Луннохладная)
भद्रकाली च भारतbhadrakālī ca bhārataБхадракали, о Бхарата
संकारिका निष्कुटिकाsaṃkārikā niṣkuṭikāСанкарика, Нишкутика
भ्रमा चत्वरवासिनीbhramā catvaravāsinīБхрама, Чатваравасини (На перекрёстках живущая)
सुमङ्गला स्वस्तिमतीsumaṅgalā svastimatīСумангала (Благосчастливая), Свастимати
वृद्धिकामा जयप्रियाvṛddhikāmā jayapriyāВриддхикама, Джаяприя (Победолюбивая)
धनदा सुप्रसादा चdhanadā suprasādā caДханада (Богатстводающая), Супрасада
भवदा च जलेश्वरीbhavadā ca jaleśvarīБхавада, Джалешвари (Владычица вод)
एडी भेडी समेडी चeḍī bheḍī sameḍī caЭди, Бхеди, Самеди
वेतालजननी तथाvetālajananī tathāВеталаджанани (Ветал родительница) также
लम्बसी केतकी च एवlambasī ketakī ca evaЛамбаси, Кетаки
चित्रसेना तथा बलाcitrasenā tathā balāЧитрасена, Бала также
कुक्कुटिका शङ्खनिकाkukkuṭikā śaṅkhanikāКуккутика, Шанкханика
तथा जर्जरिका नृपtathā jarjarikā nṛpaи Джарджарика, о царь
कुण्डारिका कोकलिकाkuṇḍārikā kokalikāКундарика, Кокалика
कण्डरा च शतोदरीkaṇḍarā ca śatodarīКандара, Шатодари (Стобрюхая)
उत्क्राथिनी जरेणा चutkrāthinī jareṇā caУткратхини, Джарена
महावेगा च कङ्कणाmahāvegā ca kaṅkaṇāМахавега (Многостремительная), Канкана
मनोजवा कण्टकिनीmanojavā kaṇṭakinīМаноджава (Мысли-быстрая), Кантакини
प्रघसा पूतना तथाpraghasā pūtanā tathāПрагхаса, Путана также
खशया चुर्व्युटिः वामाkhaśayā curvyuṭiḥ vāmāКхашая, Чурвьюти, Вама
क्रोशना अथ तडित्प्रभाkrośanā atha taḍitprabhāКрошана (Кричащая), Тадитпрабха (Молниеблещущая)
मण्डोदरी च तुण्डा चmaṇḍodarī ca tuṇḍā caМандодари, Тунда
कोटरा मेघवासिनीkoṭarā meghavāsinīКотара, Мегхавасини (В тучах живущая)
सुभगा लम्बिनी लम्बाsubhagā lambinī lambāСубхага, Ламбини, Ламба (Отвислая)
वसुचूडा विकत्थनीvasucūḍā vikatthanīВасучуда, Викаттхани
ऊर्ध्ववेणीधरा च एवūrdhvaveṇīdharā ca evaУрдхвавенидхара (С поднятой косой)
पिङ्गाक्षी लोहमेखलाpiṅgākṣī lohamekhalāПингакши (Желтоокая), Лохамекхала (С железным поясом)
पृथुवक्त्रा मधुरिकाpṛthuvaktrā madhurikāПритхувактра (Широколикая), Мадхурика
मधुकुम्भा तथा एव चmadhukumbhā tathā eva caМадхукумбха также
पक्षालिका मन्थनिकाpakṣālikā manthanikāПакшалика, Мантханика
जरायुः जर्जराननाjarāyuḥ jarjarānanāДжараю, Джарджаранана (С дряхлым лицом)
ख्याता दहदहा च एवkhyātā dahadahā ca evaпрославленная Дахадаха
तथा धमधमा नृपtathā dhamadhamā nṛpaи Дхамадхама, о царь
खण्डखण्डा च राजेन्द्रkhaṇḍakhaṇḍā ca rājendraКхандакханда, о владыка царей
पूषणा मणिकुण्डलाpūṣaṇā maṇikuṇḍalāПушана, Маникундала (С самоцветными серьгами)
अमोचा च एव कौरव्यamocā ca eva kauravyaАмоча, о Кауравья
तथा लम्बपयोधराtathā lambapayodharāи Ламбапаёдхара (С отвислою грудью)
वेणुवीणाधरा च एवveṇuvīṇādharā ca evaВенувинадхара (С флейтой и виной)
पिङ्गाक्षी लोहमेखलाpiṅgākṣī lohamekhalāПингакши (Желтоокая), Лохамекхала (С железным поясом)
शशोलूकमुखी कृष्णाśaśolūkamukhī kṛṣṇāШашолукамукхи (С заячье-совиным ликом), Кришна (Чёрная)
खरजङ्घा महाजवाkharajaṅghā mahājavāКхараджангха (С ослиными голенями), Махаджава (Многостремительная)
अनुवाद

«Судама, Бахудама, Супрабха, славная, Нритьяприя (Плясолюбивая), о владыка царей, Шатолукхаламекхала (Со ступами-поясом); Шатагханта (Стоколокольная), Шатананда, Бхагананда, прекрасная, Вапушмати, Чандрашита (Луннохладная), Бхадракали, о Бхарата; Санкарика, Нишкутика, Бхрама, Чатваравасини (На перекрёстках живущая), Сумангала (Благосчастливая), Свастимати, Вриддхикама, Джаяприя (Победолюбивая); Дханада (Богатстводающая), Супрасада, Бхавада, Джалешвари (Владычица вод), Эди, Бхеди, Самеди, Веталаджанани (Ветал родительница) также; Ламбаси, Кетаки, Читрасена, Бала также, Куккутика, Шанкханика, и Джарджарика, о царь; Кундарика, Кокалика, Кандара, Шатодари (Стобрюхая), Уткратхини, Джарена, Махавега (Многостремительная), Канкана; Маноджава (Мысли-быстрая), Кантакини, Прагхаса, Путана также, Кхашая, Чурвьюти, Вама, Крошана (Кричащая), Тадитпрабха (Молниеблещущая); Мандодари, Тунда, Котара, Мегхавасини (В тучах живущая), Субхага, Ламбини, Ламба (Отвислая), Васучуда, Викаттхани; Урдхвавенидхара (С поднятой косой), Пингакши (Желтоокая), Лохамекхала (С железным поясом), Притхувактра (Широколикая), Мадхурика, Мадхукумбха также; Пакшалика, Мантханика, Джараю, Джарджаранана (С дряхлым лицом), прославленная Дахадаха, и Дхамадхама, о царь; Кхандакханда, о владыка царей, Пушана, Маникундала (С самоцветными серьгами), Амоча, о Кауравья, и Ламбапаёдхара (С отвислою грудью); Венувинадхара (С флейтой и виной), Пингакши (Желтоокая), Лохамекхала (С железным поясом), Шашолукамукхи (С заячье-совиным ликом), Кришна (Чёрная), Кхараджангха (С ослиными голенями), Махаджава (Многостремительная)».

संस्करण

2d2698a9d930 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:40:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से