संजय उवाच
वातिकानां सकाशात् तु श्रुत्वा दुर्योधनं हतम् ॥
हतशिष्टास् ततो राजन् कौरवाणां महारथाः ॥
विनिर्भिन्नाः शितैर् बाणैर् गदातोमरशक्तिभिः ॥
अश्वत्थामा कृपश् चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥
त्वरिता जवनैर् अश्वैर् आयोधनम् उपागमन् ॥
तत्रापश्यन् महात्मानं धार्तराष्ट्रं निपातितम् ॥
प्रभग्नं वायुवेगेन महाशालं यथा वने ॥
भूमौ विवेष्टमानं तं रुधिरेण समुक्षितम् ॥
महागजम् इवारण्ये व्याधेन विनिपातितम् ॥
saṃjaya uvāca
vātikānāṃ sakāśāt tu śrutvā duryodhanaṃ hatam ||
hataśiṣṭās tato rājan kauravāṇāṃ mahārathāḥ ||
vinirbhinnāḥ śitair bāṇair gadātomaraśaktibhiḥ ||
aśvatthāmā kṛpaś caiva kṛtavarmā ca sātvataḥ ||
tvaritā javanair aśvair āyodhanam upāgaman ||
tatrāpaśyan mahātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ nipātitam ||
prabhagnaṃ vāyuvegena mahāśālaṃ yathā vane ||
bhūmau viveṣṭamānaṃ taṃ rudhireṇa samukṣitam ||
mahāgajam ivāraṇye vyādhena vinipātitam ||
Санджая сказал: «От вестников же услышав, что Дурьодхана убит, уцелевшие от избиения, о царь, Кауравов великие воины, пронзённые острыми стрелами, палицами, дротиками, копьями, — Ашваттхаман, Крипа и Критаварман из сатватов, — там увидели великого духом Дхартараштру, поверженного, сломленного, словно ветра порывом великий сал в лесу. На земле корчащегося, его, кровью окроплённого, словно великий слон в лесу, охотником поверженный...».
154e1b8efc82 · प्रकाशित 20 जून 2026, 6:15:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Заключительная глесь книги открывается образом полного крушения: трое уцелевших, сами израненные, находят владыку одиннадцати ратей корчащимся в крови, как подрубленный сал, как затравленный слон. Знаменательно это сведение: от необъятного воинства осталась лишь горстка раненых да гибнущий царь. Сказание являет итог братоубийственной войны — не торжество, а опустошение, в коем величайшая сила обращена в кровавый прах, и победители, и побеждённые равно разорены.