महाभारत
Paraśurāma's Curse on Karna12.3.11-18
9975 / 15823
महाभारत · 12.3.11-18
देवनागरी

अहो ऽस्म्य् अशुचितां प्राप्तः किम् इदं क्रियते त्वया ॥
कथयस्व भयं त्यक्त्वा याथातथ्यम् इदं मम ॥
तस्य कर्णस् तदाचष्ट कृमिणा परिभक्षणम् ॥
ददर्श रामस् तं चापि कृमिं सूकरसंनिभम् ॥
अष्टपादं तीक्ष्णदंष्ट्रं सूचीभिर् इव संवृतम् ॥
रोमभिः संनिरुद्धाङ्गम् अलर्कं नाम नामतः ॥
स दृष्टमात्रो रामेण कृमिः प्राणान् अवासृजत् ॥
तस्मिन्न् एवासृक्संक्लिन्ने तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
ततो ऽन्तरिक्षे ददृशे विश्वरूपः करालवान् ॥
राक्षसो लोहितग्रीवः कृष्णाङ्गो मेघवाहनः ॥
स रामं प्राञ्जलिर् भूत्वा बभाषे पूर्णमानसः ॥
स्वस्ति ते भृगुशार्दूल गमिष्यामि यथागतम् ॥
मोक्षितो नरकाद् अस्मि भवता मुनिसत्तम ॥
भद्रं च ते ऽस्तु नन्दिश् च प्रियं मे भवता कृतम् ॥
तम् उवाच महाबाहुर् जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥
कस् त्वं कस्माच् च नरकं प्रतिपन्नो ब्रवीहि तत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

aho 'smy aśucitāṃ prāptaḥ kim idaṃ kriyate tvayā ||
kathayasva bhayaṃ tyaktvā yāthātathyam idaṃ mama ||
tasya karṇas tadācaṣṭa kṛmiṇā paribhakṣaṇam ||
dadarśa rāmas taṃ cāpi kṛmiṃ sūkarasaṃnibham ||
aṣṭapādaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ sūcībhir iva saṃvṛtam ||
romabhiḥ saṃniruddhāṅgam alarkaṃ nāma nāmataḥ ||
sa dṛṣṭamātro rāmeṇa kṛmiḥ prāṇān avāsṛjat ||
tasminn evāsṛksaṃklinne tad adbhutam ivābhavat ||
tato 'ntarikṣe dadṛśe viśvarūpaḥ karālavān ||
rākṣaso lohitagrīvaḥ kṛṣṇāṅgo meghavāhanaḥ ||
sa rāmaṃ prāñjalir bhūtvā babhāṣe pūrṇamānasaḥ ||
svasti te bhṛguśārdūla gamiṣyāmi yathāgatam ||
mokṣito narakād asmi bhavatā munisattama ||
bhadraṃ ca te 'stu nandiś ca priyaṃ me bhavatā kṛtam ||
tam uvāca mahābāhur jāmadagnyaḥ pratāpavān ||
kas tvaṃ kasmāc ca narakaṃ pratipanno bravīhi tat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अहो अस्मि अशुचिताम् प्राप्तःaho asmi aśucitām prāptaḥувы, я нечистоты достиг; я осквернён
किम् इदम् क्रियते त्वयाkim idam kriyate tvayāчто это делается тобой; что ты сделал
कथयस्व भयम् त्यक्त्वाkathayasva bhayam tyaktvāрасскажи, страх оставив; говори без страха
याथातथ्यम् इदम् ममyāthātathyam idam mamaистинность этого мне; как было
तस्य कर्णः तदा आचष्टtasya karṇaḥ tadā ācaṣṭaему Карна тогда рассказал; Карна объяснил
कृमिणा परिभक्षणम्kṛmiṇā paribhakṣaṇamо поедании червём; как червь терзал
ददर्श रामः तम् च अपिdadarśa rāmaḥ tam ca apiувидел Рама и того; Парашурама увидел
कृमिम् सूकर संनिभम्kṛmim sūkara saṃnibhamчервя, похожего на кабана; кабаноподобного червя
अष्ट पादम् तीक्ष्ण दंष्ट्रम्aṣṭa pādam tīkṣṇa daṃṣṭramвосьминогого, с острыми клыками; страшнозубого
सूचीभिः इव संवृतम्sūcībhiḥ iva saṃvṛtamсловно иглами покрытого; усеянного иглами
रोमभिः संनिरुद्ध अङ्गम्romabhiḥ saṃniruddha aṅgamс телом, покрытым волосами; заросшего щетиной
अलर्कम् नाम नामतःalarkam nāma nāmataḥАларка по имени; названного Аларкой
सः दृष्ट मात्रः रामेणsaḥ dṛṣṭa mātraḥ rāmeṇaон, едва увиденный Рамой; как только Рама увидел
कृमिः प्राणान् अवासृजत्kṛmiḥ prāṇān avāsṛjatчервь жизнь оставил; умер
तस्मिन् एव असृक् संक्लिन्नेtasmin eva asṛk saṃklinneтам же, в крови измазанном; на кровавом месте
तत् अद्भुतम् इव अभवत्tat adbhutam iva abhavatэто стало словно чудо; случилось удивительное
ततः अन्तरिक्षे ददृशेtataḥ antarikṣe dadṛśeзатем в воздухе показался; стал виден
विश्वरूपः करालवान्viśvarūpaḥ karālavānмногообразный, страшнолицый; ужасный обликом
राक्षसः लोहित ग्रीवःrākṣasaḥ lohita grīvaḥракшас с красной шеей; красношеий
कृष्ण अङ्गः मेघ वाहनःkṛṣṇa aṅgaḥ megha vāhanaḥчернотелый, облаком несомый; на облаке
सः रामम् प्राञ्जलिः भूत्वाsaḥ rāmam prāñjaliḥ bhūtvāон к Раме, сложив ладони; сложив руки
बभाषे पूर्ण मानसःbabhāṣe pūrṇa mānasaḥсказал с полным сердцем; радостно произнёс
स्वस्ति ते भृगु शार्दूलsvasti te bhṛgu śārdūlaблаго тебе, тигр Бхригу; благословение тебе
गमिष्यामि यथा आगतम्gamiṣyāmi yathā āgatamпойду, откуда пришёл; уйду обратно
मोक्षितः नरकात् अस्मिmokṣitaḥ narakāt asmiосвобождён из ада я; избавлен от ада
भवता मुनि सत्तमbhavatā muni sattamaтобой, лучший муни; о мудрец
भद्रम् च ते अस्तुbhadram ca te astuи благо тебе пусть будет; да будет благо
नन्दिः चnandiḥ caи радость; и счастье
प्रियम् मे भवता कृतम्priyam me bhavatā kṛtamприятное мне тобой сделано; ты сделал мне благо
तम् उवाच महाबाहुःtam uvāca mahābāhuḥему сказал сильнорукий; Рама ответил
जामदग्न्यः प्रतापवान्jāmadagnyaḥ pratāpavānДжамадагнья могучий; Парашурама
कः त्वम् कस्मात् च नरकम्kaḥ tvam kasmāt ca narakamкто ты и почему ад; кто ты
प्रतिपन्नः ब्रवीहि तत्pratipannaḥ bravīhi tatполучил, скажи это; почему попал
अनुवाद

Рама сказал: «Увы, я осквернён. Что ты сделал? Оставь страх и расскажи мне всё как было». Тогда Карна рассказал ему, как червь терзал его. Рама увидел и самого червя, похожего на кабана: восьминогого, с острыми клыками, словно покрытого иглами, с телом, заросшим щетиной, по имени Аларка. Едва Рама увидел его, червь испустил жизнь. Там же, на месте, залитом кровью, произошло нечто удивительное: в воздухе показался ракшас многообразного и страшного вида, с красной шеей, чёрным телом, несомый облаком. Сложив ладони, он с радостным сердцем сказал Раме: «Благо тебе, тигр среди Бхригу. Я уйду туда, откуда пришёл. Ты освободил меня из ада, о лучший муни. Да будет тебе благо и радость: ты сделал мне добро». Тогда могучий Джамадагнья спросил его: «Кто ты? Почему ты попал в ад? Скажи это».

संस्करण

8e5fba91b110 · प्रकाशित 20 जून 2026, 2:52:17 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से