Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Nakula Defines True Renunciation12.12.1-6
10013 / 15823
महाभारत · 12.12.1-6
॥
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नकुलो वाक्यम् अब्रवीत् ॥
राजानम् अभिसंप्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरम् ॥
अनुरुध्य महाप्राज्ञो भ्रातुश् चित्तम् अरिंदमः ॥
व्यूढोरस्को महाबाहुस् ताम्रास्यो मितभाषिता ॥
विशाखयूपे देवानां सर्वेषाम् अग्नयश् चिताः ॥
तस्माद् विद्धि महाराज देवान् कर्मपथि स्थितान् ॥
अनास्तिकान् आस्तिकानां प्राणदाः पितरश् च ये ॥
ते ऽपि कर्मैव कुर्वन्ति विधिं पश्यस्व पार्थिव ॥
वेदवादापविद्धांस् तु तान् विद्धि भृशनास्तिकान् ॥
न हि वेदोक्तम् उत्सृज्य विप्रः सर्वेषु कर्मसु ॥
देवयानेन नाकस्य पृष्ठम् आप्नोति भारत ॥
अत्याश्रमान् अयं सर्वान् इत्य् आहुर् वेदनिश्चयाः ॥
ब्राह्मणाः श्रुतिसंपन्नास् तान् निबोध जनाधिप ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
arjunasya vacaḥ śrutvā nakulo vākyam abravīt ||
rājānam abhisaṃprekṣya sarvadharmabhṛtāṃ varam ||
anurudhya mahāprājño bhrātuś cittam ariṃdamaḥ ||
vyūḍhorasko mahābāhus tāmrāsyo mitabhāṣitā ||
viśākhayūpe devānāṃ sarveṣām agnayaś citāḥ ||
tasmād viddhi mahārāja devān karmapathi sthitān ||
anāstikān āstikānāṃ prāṇadāḥ pitaraś ca ye ||
te 'pi karmaiva kurvanti vidhiṃ paśyasva pārthiva ||
vedavādāpaviddhāṃs tu tān viddhi bhṛśanāstikān ||
na hi vedoktam utsṛjya vipraḥ sarveṣu karmasu ||
devayānena nākasya pṛṣṭham āpnoti bhārata ||
atyāśramān ayaṃ sarvān ity āhur vedaniścayāḥ ||
brāhmaṇāḥ śrutisaṃpannās tān nibodha janādhipa ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал; Вайшампаяна произнёс
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वाarjunasya vacaḥ śrutvāуслышав слово Арджуны; выслушав речь
नकुलः वाक्यम् अब्रवीत्nakulaḥ vākyam abravītНакула речь сказал; Накула произнёс
राजानम् अभिसंप्रेक्ष्यrājānam abhisaṃprekṣyaна царя посмотрев; обратив взор
सर्व धर्म भृताम् वरम्sarva dharma bhṛtām varamлучшего из всех хранителей дхармы; великого праведника
अनुरुध्य महा प्राज्ञःanurudhya mahā prājñaḥсообразуясь, великомудрый; следуя настроению
भ्रातुः चित्तम् अरिंदमःbhrātuḥ cittam ariṃdamaḥс мыслью брата, губитель врагов; сердцу брата
व्यूढ उरस्कः महा बाहुःvyūḍha uraskaḥ mahā bāhuḥширокогрудый, сильнорукий; могучий
ताम्र आस्यः मित भाषिताtāmra āsyaḥ mita bhāṣitāмеднолицый, умеренно говорящий; сдержанный в речи
विशाख यूपे देवानाम्viśākha yūpe devānāmу жертвенного столба Вишакхи богов; в жертвенном обряде
सर्वेषाम् अग्नयः चिताःsarveṣām agnayaḥ citāḥвсех огни сложены; жертвенные огни
तस्मात् विद्धि महाराजtasmāt viddhi mahārājaпоэтому знай, великий царь; пойми
देवान् कर्म पथि स्थितान्devān karma pathi sthitānбогов стоящими на пути действия; утверждёнными в деле
अनास्तिकान् आस्तिकानाम्anāstikān āstikānāmбезверных и верующих; неверующих и верных
प्राण दाः पितरः च येprāṇa dāḥ pitaraḥ ca yeи предков, дающих жизнь; дарителей дыхания
ते अपि कर्म एव कुर्वन्तिte api karma eva kurvantiони также действие именно совершают; тоже действуют
विधिम् पश्यस्व पार्थिवvidhim paśyasva pārthivaпосмотри на правило, царь; увидь закон
वेद वाद अपविद्धान् तुveda vāda apaviddhān tuотвергнутых ведийским словом же; отброшенных Ведой
तान् विद्धि भृश नास्तिकान्tān viddhi bhṛśa nāstikānих знай как крайне безверных; совсем нечестивых
न हि वेद उक्तम् उत्सृज्यna hi veda uktam utsṛjyaведь не оставив сказанное Ведой; без ведийского пути
विप्रः सर्वेषु कर्मसुvipraḥ sarveṣu karmasuбрахман во всех действиях; в обрядах
देव यानेन नाकस्यdeva yānena nākasyaпутём богов неба; к небесной вершине
पृष्ठम् आप्नोति भारतpṛṣṭham āpnoti bhārataвершину достигает, Бхарата; достигает
अत्याश्रमान् अयम् सर्वान्atyāśramān ayam sarvānэтот превосходит все ашрамы; выше укладов
इति आहुः वेद निश्चयाःiti āhuḥ veda niścayāḥтак говорят знатоки ведийского вывода; ведийские решившие
ब्राह्मणाः श्रुति संपन्नाःbrāhmaṇāḥ śruti saṃpannāḥбрахманы, наделённые шрути; знатоки откровения
तान् निबोध जन अधिपtān nibodha jana adhipaих узнай, владыка людей; выслушай
अनुवाद

Вайшампаяна сказал: «Услышав речь Арджуны, Накула посмотрел на царя, лучшего из всех хранителей дхармы, и сказал свои слова. Великомудрый губитель врагов, сообразуясь с настроением брата, широкогрудый, сильнорукий, с медным лицом и сдержанной речью, сказал: “В жертвенном обряде богов у столба Вишакхи сложены огни всех богов; поэтому знай, великий царь, что боги стоят на пути действия. Неверующие и верующие, а также предки, дарующие жизнь, тоже совершают действие. Посмотри на это правило, о царь. Тех же, кто отвергнут ведийским словом, знай как крайне безверных. Ведь брахман, оставив сказанное Ведой во всех обрядах, не достигает путём богов вершины неба, о Бхарата. Брахманы, наделённые шрути и знающие вывод Веды, говорят, что этот путь превосходит все ашрамы; выслушай их, владыка людей”».

संस्करण

00ca71e7969e · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:17:25 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.11.25-28

श्लोक बदलें इन कुंजियों से