महाभारत · 12.13.12-13
॥
देवनागरी
भवान् पिता भवान् माता भवान् भ्राता भवान् गुरुः ॥
दुःखप्रलापान् आर्तस्य तस्मान् मे क्षन्तुम् अर्हसि ॥
तथ्यं वा यदि वातथ्यं यन् मयैतत् प्रभाषितम् ॥
तद् विद्धि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम ॥
लिप्यंतरण (IAST)
bhavān pitā bhavān mātā bhavān bhrātā bhavān guruḥ ||
duḥkhapralāpān ārtasya tasmān me kṣantum arhasi ||
tathyaṃ vā yadi vātathyaṃ yan mayaitat prabhāṣitam ||
tad viddhi pṛthivīpāla bhaktyā bharatasattama ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भवान् पिता भवान् माताbhavān pitā bhavān mātāты отец, ты мать; ты как родители
भवान् भ्राता भवान् गुरुःbhavān bhrātā bhavān guruḥты брат, ты гуру; наставник
दुःख प्रलापान् आर्तस्यduḥkha pralāpān ārtasyaскорбные речи страдающего; болезненные слова
तस्मात् मे क्षन्तुम् अर्हसिtasmāt me kṣantum arhasiпоэтому мои должен простить; прости меня
तथ्यम् वा यदि वा अतथ्यम्tathyam vā yadi vā atathyamистинно или если неистинно; верно или нет
यत् मया एतत् प्रभाषितम्yat mayā etat prabhāṣitamчто мной это сказано; моя речь
तत् विद्धि पृथिवी पालtat viddhi pṛthivī pālaэто знай, хранитель земли; пойми
भक्त्या भरत सत्तमbhaktyā bharata sattamaиз преданности, лучший Бхарата; с любовью
अनुवाद
«Ты для меня отец, ты мать, ты брат и ты гуру. Поэтому прости мои скорбные слова, сказанные страдающим. Истинно ли это или нет, о хранитель земли, знай, что всё сказанное мной произнесено из преданности, о лучший из Бхаратов».
संस्करण
44577a7da670 · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:19:14 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сахадева завершает не победой в споре, а смирением. Он говорит резко только потому, что любит Юдхиштхиру и видит в нём опору семьи, царства и своего собственного долга.