भीष्म उवाच
ब्राह्मणानां यथा धर्मो दानम् अध्ययनं तपः ॥
क्षत्रियाणां तथा कृष्ण समरे देहपातनम् ॥
पितॄन् पितामहान् पुत्रान् गुरून् संबन्धिबान्धवान् ॥
मिथ्याप्रवृत्तान् यः संख्ये निहन्याद् धर्म एव सः ॥
समयत्यागिनो लुब्धान् गुरून् अपि च केशव ॥
निहन्ति समरे पापान् क्षत्रियो यः स धर्मवित् ॥
आहूतेन रणे नित्यं योद्धव्यं क्षत्रबन्धुना ॥
धर्म्यं स्वर्ग्यं च लोक्यं च युद्धं हि मनुर् अब्रवीत् ॥
bhīṣma uvāca
brāhmaṇānāṃ yathā dharmo dānam adhyayanaṃ tapaḥ ||
kṣatriyāṇāṃ tathā kṛṣṇa samare dehapātanam ||
pitṝn pitāmahān putrān gurūn saṃbandhibāndhavān ||
mithyāpravṛttān yaḥ saṃkhye nihanyād dharma eva saḥ ||
samayatyāgino lubdhān gurūn api ca keśava ||
nihanti samare pāpān kṣatriyo yaḥ sa dharmavit ||
āhūtena raṇe nityaṃ yoddhavyaṃ kṣatrabandhunā ||
dharmyaṃ svargyaṃ ca lokyaṃ ca yuddhaṃ hi manur abravīt ||
Бхишма сказал: «Как для брахманов дхарма — дар, изучение и тапас, так для кшатриев, Кришна, дхарма — падение тела в битве. Тот, кто в сражении убивает отцов, дедов, сыновей, учителей, родственников и близких, если они встали на ложный путь, — поступает по дхарме. Кшатрий, который в битве убивает грешных, алчных, нарушивших договор, даже если это учителя, о Кешава, тот знает дхарму. Если кшатрий вызван на бой, он всегда должен сражаться: Ману сказал, что такая война дхармична, ведёт к небу и приносит мирскую славу».
c4f6c0c6cf2e · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:44:16 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхишма не оправдывает насилие вообще; он различает кшатрийский долг в ситуации битвы и нарушения дхармы. Для Юдхиштхиры это первое снятие парализующей вины: война оценивается не только по крови, но и по причине, обязанности и правде.