महाभारत
Protection Without Sinful Bondage (Protecting Subjects Without Sinful Attachment)12.72.28-33
10281 / 15823
महाभारत · 12.72.28-33
देवनागरी

यद् अह्ना कुरुते पापम् अरक्षन् भयतः प्रजाः ॥
राजा वर्षसहस्रेण तस्यान्तम् अधिगच्छति ॥
यद् अह्ना कुरुते पुण्यं प्रजा धर्मेण पालयन् ॥
दश वर्षसहस्राणि तस्य भुङ्क्ते फलं दिवि ॥
स्विष्टिः स्वधीतिः सुतपा लोकाञ् जयति यावतः ॥
क्षणेन तान् अवाप्नोति प्रजा धर्मेण पालयन् ॥
एवं धर्मं प्रयत्नेन कौन्तेय परिपालयन् ॥
इह पुण्यफलं लब्ध्वा नाधिबन्धेन योक्ष्यसे ॥
स्वर्गलोके च महतीं श्रियं प्राप्स्यसि पाण्डव ॥
असंभवश् च धर्माणाम् ईदृशानाम् अराजसु ॥
तस्माद् राजैव नान्यो ऽस्ति यो महत् फलम् आप्नुयात् ॥
स राज्यम् ऋद्धिमत् प्राप्य धर्मेण परिपालयन् ॥
इन्द्रं तर्पय सोमेन कामैश् च सुहृदो जनान् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yad ahnā kurute pāpam arakṣan bhayataḥ prajāḥ ||
rājā varṣasahasreṇa tasyāntam adhigacchati ||
yad ahnā kurute puṇyaṃ prajā dharmeṇa pālayan ||
daśa varṣasahasrāṇi tasya bhuṅkte phalaṃ divi ||
sviṣṭiḥ svadhītiḥ sutapā lokāñ jayati yāvataḥ ||
kṣaṇena tān avāpnoti prajā dharmeṇa pālayan ||
evaṃ dharmaṃ prayatnena kaunteya paripālayan ||
iha puṇyaphalaṃ labdhvā nādhibandhena yokṣyase ||
svargaloke ca mahatīṃ śriyaṃ prāpsyasi pāṇḍava ||
asaṃbhavaś ca dharmāṇām īdṛśānām arājasu ||
tasmād rājaiva nānyo 'sti yo mahat phalam āpnuyāt ||
sa rājyam ṛddhimat prāpya dharmeṇa paripālayan ||
indraṃ tarpaya somena kāmaiś ca suhṛdo janān ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यत् अह्ना कुरुते पापम्yat ahnā kurute pāpamкакой за день совершает грех; зло
अरक्षन् भयतः प्रजाःarakṣan bhayataḥ prajāḥне защищая подданных от страха; опасности
राजा वर्ष सहस्रेणrājā varṣa sahasreṇaцарь за тысячу лет; годов
तस्य अन्तम् अधिगच्छतिtasya antam adhigacchatiего конец достигает; исчерпывает
यत् अह्ना कुरुते पुण्यम्yat ahnā kurute puṇyamкакое за день совершает благо; заслугу
प्रजाः धर्मेण पालयन्prajāḥ dharmeṇa pālayanподданных дхармой защищая; охраняя
दश वर्ष सहस्राणिdaśa varṣa sahasrāṇiдесять тысяч лет; годов
तस्य भुङ्क्ते फलम् दिविtasya bhuṅkte phalam diviего плод вкушает на небе; получает
स्विष्टिः स्वधीतिः सुतपाःsviṣṭiḥ svadhītiḥ sutapāḥхорошо пожертвовавший, хорошо изучивший, хорошо аскетичный; подвижник
लोकान् जयति यावतःlokān jayati yāvataḥсколько миров побеждает; достигает
क्षणेन तान् अवाप्नोतिkṣaṇena tān avāpnotiв мгновение те получает; достигает
प्रजाः धर्मेण पालयन्prajāḥ dharmeṇa pālayanподданных дхармой защищая; охраняя
एवम् धर्मम् प्रयत्नेनevam dharmam prayatnenaтак дхарму старанием; усилием
कौन्तेय परिपालयन्kaunteya paripālayanКаунтея, защищая полностью; сохраняя
इह पुण्य फलम् लब्ध्वाiha puṇya phalam labdhvāздесь плод заслуги получив; благо
न अधिबन्धेन योक्ष्यसेna adhibandhena yokṣyaseне будешь связан греховной связью; обременением
स्वर्ग लोके च महतीम्svarga loke ca mahatīmи в небесном мире великую; большую
श्रियम् प्राप्स्यसि पाण्डवśriyam prāpsyasi pāṇḍavaславу достигнешь, Пандава; процветание
असंभवः च धर्माणाम्asaṃbhavaḥ ca dharmāṇāmи невозможность дхарм; обязанностей
ईदृशानाम् अराजसुīdṛśānām arājasuтаких у безцарных; без царей
तस्मात् राजा एवtasmāt rājā evaпоэтому царь именно; только царь
न अन्यः अस्तिna anyaḥ astiдругого нет; никто иной
यः महत् फलम् आप्नुयात्yaḥ mahat phalam āpnuyātкто великий плод получил бы; достиг
सः राज्यम् ऋद्धिमत् प्राप्यsaḥ rājyam ṛddhimat prāpyaон, царство процветающее получив; обретя
धर्मेण परिपालयन्dharmeṇa paripālayanдхармой защищая; охраняя
इन्द्रम् तर्पय सोमेनindram tarpaya somenaИндру удовлетвори сомой; жертвой
कामैः च सुहृदः जनान्kāmaiḥ ca suhṛdaḥ janānи желаниями друзей, людей; близких
अनुवाद

Грех, который царь совершает за один день, не защищая подданных от страха, он исчерпывает за тысячу лет. А заслугу, которую он совершает за один день, защищая подданных дхармой, он вкушает на небе десять тысяч лет. Те миры, которых достигают хорошо жертвующий, хорошо изучивший и хорошо совершающий аскезу, царь достигает в одно мгновение, защищая подданных дхармой. Так, Каунтея, старательно защищая эту дхарму, ты получишь здесь плод заслуги и не будешь связан греховной связью. В небесном мире ты достигнешь великой славы, Пандава. Такие дхармы невозможны там, где нет царя; поэтому именно царь, и никто другой, получает великий плод. Обретя процветающее царство и защищая его дхармой, удовлетвори Индру сомой, а друзей и людей — исполнением их должных желаний».

संस्करण

545dbfcf6dfb · प्रकाशित 20 जून 2026, 6:36:53 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से