महाभारत
Filling the Treasury Without Ruining the Realm12.89.22-24
10350 / 15823
महाभारत · 12.89.22-24
देवनागरी

दण्ड्यास् ते च महाराज धनादानप्रयोजनाः ॥
प्रयोगं कारयेयुस् तान् यथा बलिकरांस् तथा ॥
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं यच् चान्यत् किं चिद् ईदृशम् ॥
पुरुषैः कारयेत् कर्म बहुभिः सह कर्मिभिः ॥
नरश् चेत् कृषिगोरक्ष्यं वाणिज्यं चाप्य् अनुष्ठितः ॥
संशयं लभते किं चित् तेन राजा विगर्ह्यते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

daṇḍyās te ca mahārāja dhanādānaprayojanāḥ ||
prayogaṃ kārayeyus tān yathā balikarāṃs tathā ||
kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ yac cānyat kiṃ cid īdṛśam ||
puruṣaiḥ kārayet karma bahubhiḥ saha karmibhiḥ ||
naraś cet kṛṣigorakṣyaṃ vāṇijyaṃ cāpy anuṣṭhitaḥ ||
saṃśayaṃ labhate kiṃ cit tena rājā vigarhyate ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दण्ड्याः ते च महाराजdaṇḍyāḥ te ca mahārājaи они наказуемы, великий царь; подлежат каре
धन आदान प्रयोजनाःdhana ādāna prayojanāḥимеющие целью взятие богатства; изъятие
प्रयोगम् कारयेयुः तान्prayogam kārayeyuḥ tānк труду пусть заставляют их; занятию
यथा बलि करान् तथाyathā bali karān tathāкак платящих подати так; налоги
कृषि गो रक्ष्य वाणिज्यम्kṛṣi go rakṣya vāṇijyamземледелие, защита коров, торговля; скотоводство
यत् च अन्यत्yat ca anyatи что другое; ещё
किम् चित् ईदृशम्kim cit īdṛśamчто-либо подобное; такое
पुरुषैः कारयेत् कर्मpuruṣaiḥ kārayet karmaлюдьми пусть делает работу; заставляет
बहुभिः सह कर्मिभिःbahubhiḥ saha karmibhiḥвместе со многими работниками; тружениками
नरः चेत् कृषि गो रक्ष्यम्naraḥ cet kṛṣi go rakṣyamесли человек земледелие и защиту коров; скотоводство
वाणिज्यम् च अपि अनुष्ठितःvāṇijyam ca api anuṣṭhitaḥи торговлю также исполняющий; ведущий
संशयम् लभते किम् चित्saṃśayam labhate kim citполучает какую-либо опасность; сомнение
तेन राजा विगर्ह्यतेtena rājā vigarhyateиз-за этого царь порицается; обвиняется
अनुवाद

«Те, кто живут ради присвоения богатства, подлежат наказанию, великий царь. Их следует заставлять трудиться и платить подати, как остальных налогоплательщиков. Земледелие, защиту коров, торговлю и всякое подобное дело царь должен поручать людям вместе со многими работниками. Если человек, исполняющий земледелие, защиту коров или торговлю, попадает в какую-либо опасность, царь из-за этого заслуживает порицания».

संस्करण

7020762f652b · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:36:45 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से