राजपुत्र उवाच
न निकृत्या न दम्भेन ब्रह्मन्न् इच्छामि जीवितुम् ॥
नाधर्मयुक्तान् इच्छेयम् अर्थान् सुमहतो ऽप्य् अहम् ॥
पुरस्ताद् एव भगवन् मयैतद् अपवर्जितम् ॥
येन मां नाभिशङ्केत यद् वा कृत्स्नं हितं भवेत् ॥
आनृशंस्येन धर्मेण लोके ह्य् अस्मिञ् जिजीविषुः ॥
नाहम् एतद् अलं कर्तुं नैतन् मय्य् उपपद्यते ॥
मुनिर् उवाच
उपपन्नस् त्वम् एतेन यथा क्षत्रिय भाषसे ॥
प्रकृत्या ह्य् उपपन्नो ऽसि बुद्ध्या चाद्भुतदर्शन ॥
उभयोर् एव वाम् अर्थे यतिष्ये तव तस्य च ॥
संश्लेषं वा करिष्यामि शाश्वतं ह्य् अनपायिनम् ॥
त्वादृशं हि कुले जातम् अनृशंसं बहुश्रुतम् ॥
अमात्यं को न कुर्वीत राज्यप्रणयकोविदम् ॥
यस् त्वं प्रव्रजितो राज्याद् व्यसनं चोत्तमं गतः ॥
आनृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम् ॥
आगन्ता मद्गृहं तात वैदेहः सत्यसंगरः ॥
यथाहं तं नियोक्ष्यामि तत् करिष्यत्य् असंशयम् ॥
rājaputra uvāca
na nikṛtyā na dambhena brahmann icchāmi jīvitum ||
nādharmayuktān iccheyam arthān sumahato 'py aham ||
purastād eva bhagavan mayaitad apavarjitam ||
yena māṃ nābhiśaṅketa yad vā kṛtsnaṃ hitaṃ bhavet ||
ānṛśaṃsyena dharmeṇa loke hy asmiñ jijīviṣuḥ ||
nāham etad alaṃ kartuṃ naitan mayy upapadyate ||
munir uvāca
upapannas tvam etena yathā kṣatriya bhāṣase ||
prakṛtyā hy upapanno 'si buddhyā cādbhutadarśana ||
ubhayor eva vām arthe yatiṣye tava tasya ca ||
saṃśleṣaṃ vā kariṣyāmi śāśvataṃ hy anapāyinam ||
tvādṛśaṃ hi kule jātam anṛśaṃsaṃ bahuśrutam ||
amātyaṃ ko na kurvīta rājyapraṇayakovidam ||
yas tvaṃ pravrajito rājyād vyasanaṃ cottamaṃ gataḥ ||
ānṛśaṃsyena vṛttena kṣatriyecchasi jīvitum ||
āgantā madgṛhaṃ tāta vaidehaḥ satyasaṃgaraḥ ||
yathāhaṃ taṃ niyokṣyāmi tat kariṣyaty asaṃśayam ||
Царевич сказал: «О брахман, я не хочу жить обманом и притворством. Я не желал бы даже очень великих богатств, соединённых с адхармой. С самого начала, господин, я отверг то, из-за чего меня могли бы заподозрить; я желаю лишь того, что было бы полным благом. Я хочу жить в этом мире дхармой милосердия. Я не способен сделать то, о чём ты сказал; это мне не подходит». Муни ответил: «Ты достоин этого ответа и говоришь как кшатрий. По природе и разуму ты достоин, дивно видящий. Я постараюсь ради блага вас обоих, твоего и его, или устрою прочный, неразрушимый союз. Кто не сделал бы министром такого, как ты: знатного, милосердного, много слышавшего и искусного в делах царства? Ты изгнан из царства и пришёл к крайней беде, но хочешь жить как кшатрий милосердным поведением. Вайдеха, верный договору, придёт в мой дом, сын; как я направлю его, так он без сомнения и поступит».
999653350e78 · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:35:51 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Царевич проходит испытание: он выбирает жизнь без обмана, даже потеряв власть. Именно это делает возможным иной путь — не тайное разрушение врага, а союз на основе признанного достоинства.