भीष्म उवाच
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ॥
येन मार्गेण राजानः कोशं संजनयन्ति च ॥
न धनं यज्ञशीलानां हार्यं देवस्वम् एव तत् ॥
दस्यूनां निष्क्रियाणां च क्षत्रियो हर्तुम् अर्हति ॥
इमाः प्रजाः क्षत्रियाणां रक्ष्याश् चाद्याश् च भारत ॥
धनं हि क्षत्रियस्येह द्वितीयस्य न विद्यते ॥
तद् अस्य स्याद् बलार्थं वा धनं यज्ञार्थम् एव वा ॥
अभोग्या ह्य् ओषधीश् छित्त्वा भोग्या एव पचन्त्य् उत ॥
bhīṣma uvāca
atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ ||
yena mārgeṇa rājānaḥ kośaṃ saṃjanayanti ca ||
na dhanaṃ yajñaśīlānāṃ hāryaṃ devasvam eva tat ||
dasyūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca kṣatriyo hartum arhati ||
imāḥ prajāḥ kṣatriyāṇāṃ rakṣyāś cādyāś ca bhārata ||
dhanaṃ hi kṣatriyasyeha dvitīyasya na vidyate ||
tad asya syād balārthaṃ vā dhanaṃ yajñārtham eva vā ||
abhogyā hy oṣadhīś chittvā bhogyā eva pacanty uta ||
Бхишма сказал: «Здесь знатоки древности приводят стихи, пропетые Брахмой, о том пути, которым цари создают казну. Богатство тех, кто склонен к жертве, не следует отнимать: оно принадлежит богам. Но у разбойников и у тех, кто не совершает должных действий, кшатрий вправе изымать. Эти подданные, Бхарата, должны быть защищаемы и питаемы кшатриями: у кшатрия здесь нет иного богатства. Это богатство должно служить его силе или именно жертве. Ведь, срезав несъедобные растения, готовят только съедобные».
dd7a7ce5db0b · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:03:43 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Казна царя не должна питаться за счёт тех, кто уже служит жертве и дхарме. Изъятие оправдано там, где богатство бесплодно или вредно, и только ради защиты, силы и жертвенного порядка.