Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Fowler Seeks Shelter in the Storm12.141.24-27
10599 / 15823
महाभारत · 12.141.24-27
॥
देवनागरी

ताराढ्यं कुमुदाकारम् आकाशं निर्मलं च ह ॥
मेघैर् मुक्तं नभो दृष्ट्वा लुब्धकः शीतविह्वलः ॥
दिशो ऽवलोकयाम् आस वेलां चैव दुरात्मवान् ॥
दूरे ग्रामनिवेशश् च तस्माद् देशाद् इति प्रभो ॥
कृतबुद्धिर् वने तस्मिन् वस्तुं तां रजनीं तदा ॥
सो ऽञ्जलिं प्रयतः कृत्वा वाक्यम् आह वनस्पतिम् ॥
शरणं यामि यान्य् अस्मिन् दैवतानीह भारत ॥
स शिलायां शिरः कृत्वा पर्णान्य् आस्तीर्य भूतले ॥
दुःखेन महताविष्टस् ततः सुष्वाप पक्षिहा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tārāḍhyaṃ kumudākāram ākāśaṃ nirmalaṃ ca ha ||
meghair muktaṃ nabho dṛṣṭvā lubdhakaḥ śītavihvalaḥ ||
diśo 'valokayām āsa velāṃ caiva durātmavān ||
dūre grāmaniveśaś ca tasmād deśād iti prabho ||
kṛtabuddhir vane tasmin vastuṃ tāṃ rajanīṃ tadā ||
so 'ñjaliṃ prayataḥ kṛtvā vākyam āha vanaspatim ||
śaraṇaṃ yāmi yāny asmin daivatānīha bhārata ||
sa śilāyāṃ śiraḥ kṛtvā parṇāny āstīrya bhūtale ||
duḥkhena mahatāviṣṭas tataḥ suṣvāpa pakṣihā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तारा आढ्यम् कुमुद आकारम्tārā āḍhyam kumuda ākāramзвёздами богатое, похожее на кувшинки; небо
आकाशम् निर्मलम् च हākāśam nirmalam ca haнебо ясное также; чистое
मेघैः मुक्तम् नभः दृष्ट्वाmeghaiḥ muktam nabhaḥ dṛṣṭvāувидев небо, освобождённое от туч; облаков
लुब्धकः शीत विह्वलःlubdhakaḥ śīta vihvalaḥохотник, измученный холодом; птицелов
दिशः अवलोकयाम् आसdiśaḥ avalokayām āsaстороны света осмотрел; оглядел
वेलाम् च एव दुरात्मवान्velām ca eva durātmavānи время тоже, дурной душой; злодей
दूरे ग्राम निवेशः चdūre grāma niveśaḥ caи селение далеко; посёлок
तस्मात् देशात् इति प्रभोtasmāt deśāt iti prabhoот того места, о владыка; господин
कृत बुद्धिः वने तस्मिन्kṛta buddhiḥ vane tasminприняв решение в том лесу; решив
वस्तुम् ताम् रजनीम् तदाvastum tām rajanīm tadāпровести ту ночь тогда; остаться
सः अञ्जलिम् प्रयतः कृत्वाsaḥ añjalim prayataḥ kṛtvāон, сложив почтительно ладони; сосредоточенно
वाक्यम् आह वनस्पतिम्vākyam āha vanaspatimслово сказал дереву; лесному владыке
शरणम् यामिśaraṇam yāmiк убежищу иду; прибегаю
यानि अस्मिन् दैवतानि इहyāni asmin daivatāni ihaкакие божества здесь в нём; пребывают
भारतbhārataо Бхарата; потомок Бхараты
सः शिलायाम् शिरः कृत्वाsaḥ śilāyām śiraḥ kṛtvāон, положив голову на камень; скалу
पर्णानि आस्तीर्य भूतलेparṇāni āstīrya bhūtaleлистья постелив на земле; поверхности
दुःखेन महता आविष्टःduḥkhena mahatā āviṣṭaḥвеликим страданием охваченный; подавленный
ततः सुष्वाप पक्षि हाtataḥ suṣvāpa pakṣi hāзатем уснул убийца птиц; птицелов
अनुवाद

«Когда небо очистилось от облаков и стало ясным, усеянным звёздами и похожим на пруд с кувшинками, измученный холодом птицелов осмотрел стороны света и время. Он понял, что селение далеко от этого места, о владыка, и решил провести ту ночь в лесу. Сложив ладони, он обратился к дереву: “Я прибегаю к убежищу у тех божеств, какие пребывают здесь, о Бхарата”. Затем, положив голову на камень и постелив листья на земле, охваченный великим страданием, убийца птиц уснул».

संस्करण

d2f273e93870 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:04:49 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.141.16-23

श्लोक बदलें इन कुंजियों से