भीष्म उवाच
स्पृहास्यान्तर्हिता चैव विदितार्था च कर्मणा ॥
आक्रोष्टा क्रुश्यते चैव बन्धिता बध्यते च यः ॥
दत्तानुकीर्तिर् विषमः क्षुद्रो नैकृतिकः शठः ॥
असंभोगी च मानी च तथा सङ्गी विकत्थनः ॥
सर्वातिशङ्की परुषो बालिशः कृपणस् तथा ॥
वर्गप्रशंसी सततम् आश्रमद्वेषसंकरी ॥
हिंसाविहारी सततम् अविशेषगुणागुणः ॥
बह्वलीको मनस्वी च लुब्धो ऽत्यर्थं नृशंसकृत् ॥
धर्मशीलं गुणोपेतं पाप इत्य् अवगच्छति ॥
आत्मशीलानुमानेन न विश्वसिति कस्य चित् ॥
परेषां यत्र दोषः स्यात् तद् गुह्यं संप्रकाशयेत् ॥
समानेष्व् एव दोषेषु वृत्त्यर्थम् उपघातयेत् ॥
तथोपकारिणं चैव मन्यते वञ्चितं परम् ॥
दत्त्वापि च धनं काले संतपत्य् उपकारिणे ॥
bhīṣma uvāca
spṛhāsyāntarhitā caiva viditārthā ca karmaṇā ||
ākroṣṭā kruśyate caiva bandhitā badhyate ca yaḥ ||
dattānukīrtir viṣamaḥ kṣudro naikṛtikaḥ śaṭhaḥ ||
asaṃbhogī ca mānī ca tathā saṅgī vikatthanaḥ ||
sarvātiśaṅkī paruṣo bāliśaḥ kṛpaṇas tathā ||
vargapraśaṃsī satatam āśramadveṣasaṃkarī ||
hiṃsāvihārī satatam aviśeṣaguṇāguṇaḥ ||
bahvalīko manasvī ca lubdho 'tyarthaṃ nṛśaṃsakṛt ||
dharmaśīlaṃ guṇopetaṃ pāpa ity avagacchati ||
ātmaśīlānumānena na viśvasiti kasya cit ||
pareṣāṃ yatra doṣaḥ syāt tad guhyaṃ saṃprakāśayet ||
samāneṣv eva doṣeṣu vṛttyartham upaghātayet ||
tathopakāriṇaṃ caiva manyate vañcitaṃ param ||
dattvāpi ca dhanaṃ kāle saṃtapaty upakāriṇe ||
Бхишма ответил: «У такого человека скрыта завистливая тяга, а его смысл узнаётся по поступку. Он ругает и сам кричит, связывает и сам оказывается связанным. Он напоминает о том, что дал, несправедлив, низок, коварен и лжив; не делится, горд, цепок и хвастлив. Он чрезмерно всех подозревает, груб, глуп и жалок; постоянно хвалит свою группу и смешивает жизнь с ненавистью к другим укладам. Он постоянно забавляется насилием, не различает достоинств и недостатков, много лжёт, самоволен, крайне жаден и совершает жестокие дела. Человека праведного нрава и добрых качеств он считает грешным, потому что судит по собственному характеру и никому не доверяет. Где у других есть недостаток, он раскрывает тайну; при равных недостатках губит другого ради выгоды. Даже благодетеля он считает обманщиком; дав богатство вовремя, он потом мучится и жалеет о помощи».
8367b730af57 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:32:09 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Портрет жестокого человека строится не вокруг одного поступка, а вокруг склада сердца: подозрительность, неблагодарность, клевета, жадность и привычка видеть других через собственную испорченность.