महाभारत
Gifts, Ritual Fitness, and Atonements12.159.55-65
10689 / 15823
महाभारत · 12.159.55-65
देवनागरी

तल्पे चान्यस्य चौर्ये च पृथक् संवत्सरं चरेत् ॥
त्रीणि श्रोत्रियभार्यायां परदारे तु द्वे स्मृते ॥
काले चतुर्थे भुञ्जानो ब्रह्मचारी व्रती भवेत् ॥
स्थानासनाभ्यां विहरेत् त्रिर् अह्नो ऽभ्युदिताद् अपः ॥
एवम् एव निराचान्तो यश् चाग्नीन् अपविध्यति ॥
त्यजत्य् अकारणे यश् च पितरं मातरं तथा ॥
पतितः स्यात् स कौरव्य तथा धर्मेषु निश्चयः ॥
ग्रासाच्छादनम् अत्यर्थं दद्याद् इति निदर्शनम् ॥
भार्यायां व्यभिचारिण्यां निरुद्धायां विशेषतः ॥
यत् पुंसां परदारेषु तच् चैनां चारयेद् व्रतम् ॥
श्रेयांसं शयने हित्वा या पापीयांसम् ऋच्छति ॥
श्वभिस् तां खादयेद् राजा संस्थाने बहुसंवृते ॥
पुमांसं बन्धयेत् प्राज्ञः शयने तप्त आयसे ॥
अप्य् आदधीत दारूणि तत्र दह्येत पापकृत् ॥
एष दण्डो महाराज स्त्रीणां भर्तृव्यतिक्रमे ॥
संवत्सराभिशस्तस्य दुष्टस्य द्विगुणो भवेत् ॥
द्वे तस्य त्रीणि वर्षाणि चत्वारि सहसेविनः ॥
कुचरः पञ्च वर्षाणि चरेद् भैक्षं मुनिव्रतः ॥
परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते ॥
पाणिग्राहश् च धर्मेण सर्वे ते पतिताः स्मृताः ॥
चरेयुः सर्व एवैते वीरहा यद् व्रतं चरेत् ॥
चान्द्रायणं चरेन् मासं कृच्छ्रं वा पापशुद्धये ॥
परिवेत्ता प्रयच्छेत परिवित्ताय तां स्नुषाम् ॥
ज्येष्ठेन त्व् अभ्यनुज्ञातो यवीयान् प्रत्यनन्तरम् ॥
एनसो मोक्षम् आप्नोति सा च तौ चैव धर्मतः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

talpe cānyasya caurye ca pṛthak saṃvatsaraṃ caret ||
trīṇi śrotriyabhāryāyāṃ paradāre tu dve smṛte ||
kāle caturthe bhuñjāno brahmacārī vratī bhavet ||
sthānāsanābhyāṃ viharet trir ahno 'bhyuditād apaḥ ||
evam eva nirācānto yaś cāgnīn apavidhyati ||
tyajaty akāraṇe yaś ca pitaraṃ mātaraṃ tathā ||
patitaḥ syāt sa kauravya tathā dharmeṣu niścayaḥ ||
grāsācchādanam atyarthaṃ dadyād iti nidarśanam ||
bhāryāyāṃ vyabhicāriṇyāṃ niruddhāyāṃ viśeṣataḥ ||
yat puṃsāṃ paradāreṣu tac caināṃ cārayed vratam ||
śreyāṃsaṃ śayane hitvā yā pāpīyāṃsam ṛcchati ||
śvabhis tāṃ khādayed rājā saṃsthāne bahusaṃvṛte ||
pumāṃsaṃ bandhayet prājñaḥ śayane tapta āyase ||
apy ādadhīta dārūṇi tatra dahyeta pāpakṛt ||
eṣa daṇḍo mahārāja strīṇāṃ bhartṛvyatikrame ||
saṃvatsarābhiśastasya duṣṭasya dviguṇo bhavet ||
dve tasya trīṇi varṣāṇi catvāri sahasevinaḥ ||
kucaraḥ pañca varṣāṇi cared bhaikṣaṃ munivrataḥ ||
parivittiḥ parivettā yayā ca parividyate ||
pāṇigrāhaś ca dharmeṇa sarve te patitāḥ smṛtāḥ ||
careyuḥ sarva evaite vīrahā yad vrataṃ caret ||
cāndrāyaṇaṃ caren māsaṃ kṛcchraṃ vā pāpaśuddhaye ||
parivettā prayaccheta parivittāya tāṃ snuṣām ||
jyeṣṭhena tv abhyanujñāto yavīyān pratyanantaram ||
enaso mokṣam āpnoti sā ca tau caiva dharmataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तल्पे च अन्यस्य चौर्ये चtalpe ca anyasya caurye caна ложе другого и при краже; воровстве
पृथक् संवत्सरम् चरेत्pṛthak saṃvatsaram caretотдельно год пусть соблюдает; обет
त्रीणि श्रोत्रिय भार्यायाम्trīṇi śrotriya bhāryāyāmтри года за жену шротрия; учёного
परदारे तु द्वे स्मृतेparadāre tu dve smṛteа за чужую жену два помнятся; года
काले चतुर्थे भुञ्जानःkāle caturthe bhuñjānaḥпитаясь в четвёртое время; раз в день
ब्रह्मचारी व्रती भवेत्brahmacārī vratī bhavetпусть будет брахмачари, соблюдающий обет; вратин
स्थान आसनाभ्याम् विहरेत्sthāna āsanābhyām viharetпусть пребывает стоянием и сидением; аскетически
त्रिः अह्नः अभ्युदितात् अपःtriḥ ahnaḥ abhyuditāt apaḥтрижды в день воду после восхода; пьёт
एवम् एव निराचान्तःevam eva nirācāntaḥтак же не совершивший омовение рта; очищение
यः च अग्नीन् अपविध्यतिyaḥ ca agnīn apavidhyatiи кто бросает огни; оставляет
त्यजति अकारणे यः चtyajati akāraṇe yaḥ caи кто оставляет без причины; бросает
पितरम् मातरम् तथाpitaram mātaram tathāотца и мать также; родителей
पतितः स्यात् सः कौरव्यpatitaḥ syāt saḥ kauravyaтот будет падшим, Каурава; Юдхиштхира
तथा धर्मेषु निश्चयःtathā dharmeṣu niścayaḥтаково решение в дхармах; установление
ग्रास आच्छादनम् अत्यर्थम्grāsa ācchādanam atyarthamпищу и одежду в избытке; достаточно
दद्यात् इति निदर्शनम्dadyāt iti nidarśanamпусть даёт - таков пример; указание
भार्यायाम् व्यभिचारिण्याम्bhāryāyām vyabhicāriṇyāmк жене-прелюбодейке; изменнице
निरुद्धायाम् विशेषतःniruddhāyām viśeṣataḥособенно удерживаемой; заключённой
यत् पुंसाम् परदारेषुyat puṃsām paradāreṣuчто у мужчин с чужими жёнами; в прелюбодеянии
तत् च एनाम् चारयेत् व्रतम्tat ca enām cārayet vratamто же её пусть заставит соблюдать обет; искупление
श्रेयांसम् शयने हित्वाśreyāṃsam śayane hitvāоставив лучшего на ложе; мужа
या पापीयांसम् ऋच्छतिyā pāpīyāṃsam ṛcchatiкоторая идёт к худшему; низшему
श्वभिः ताम् खादयेत् राजाśvabhiḥ tām khādayet rājāсобаками её пусть велит съесть царь; накажет
संस्थाने बहु संवृतेsaṃsthāne bahu saṃvṛteв месте собрания, многолюдном; публичном
पुमांसम् बन्धयेत् प्राज्ञःpumāṃsam bandhayet prājñaḥмужчину пусть свяжет мудрый; правитель
शयने तप्ते आयसेśayane tapte āyaseна раскалённом железном ложе; постели
अपि आदधीत दारूणिapi ādadhīta dārūṇiи пусть подкладывает дрова; топливо
तत्र दह्येत पाप कृत्tatra dahyeta pāpa kṛtтам пусть сгорит грешник; злодей
एषः दण्डः महा राजeṣaḥ daṇḍaḥ mahā rājaэто наказание, великий царь; кара
स्त्रीणाम् भर्तृ व्यतिक्रमेstrīṇām bhartṛ vyatikrameдля женщин при нарушении мужа; измене
संवत्सर अभिशस्तस्यsaṃvatsara abhiśastasyaдля обвинённого годом; проклятого
दुष्टस्य द्विगुणः भवेत्duṣṭasya dviguṇaḥ bhavetдурного будет двойным; вдвое
द्वे तस्य त्रीणि वर्षाणिdve tasya trīṇi varṣāṇiдва, три года его; сроки
चत्वारि सह सेविनःcatvāri saha sevinaḥчетыре для соучастника; сотоварища
कुचरः पञ्च वर्षाणिkucaraḥ pañca varṣāṇiдурноходящий пять лет; нарушитель
चरेत् भैक्षम् मुनि व्रतःcaret bhaikṣam muni vrataḥпусть ходит за милостыней, с обетом муни; аскета
परिवित्तिः परिवेत्ताparivittiḥ parivettāобойдённый старший и обошедший младший; жених
यया च परिविद्यतेyayā ca parividyateи та, через которую обходят; невеста
पाणि ग्राहः च धर्मेणpāṇi grāhaḥ ca dharmeṇaи взявший руку по обряду; жених
सर्वे ते पतिताः स्मृताःsarve te patitāḥ smṛtāḥвсе они считаются падшими; помнятся
चरेयुः सर्वे एव एतेcareyuḥ sarve eva eteпусть все они исполняют; соблюдают
वीरहा यत् व्रतम् चरेत्vīrahā yat vratam caretобет, который исполняет убийца героя; покаяние
चान्द्रायणम् चरेत् मासम्cāndrāyaṇam caret māsamчандраяну пусть соблюдает месяц; обет
कृच्छ्रम् वा पाप शुद्धयेkṛcchram vā pāpa śuddhayeили криччхру для очищения греха; искупления
परिवेत्ता प्रयच्छेतparivettā prayacchetaобошедший младший пусть отдаст; передаст
परिवित्ताय ताम् स्नुषाम्parivittāya tām snuṣāmобойдённому старшему ту невестку; жену
ज्येष्ठेन तु अभ्यनुज्ञातःjyeṣṭhena tu abhyanujñātaḥстаршим же разрешённый; получив согласие
यवीयान् प्रत्यनन्तरम्yavīyān pratyanantaramмладший затем непосредственно; после
एनसः मोक्षम् आप्नोतिenasaḥ mokṣam āpnotiот греха освобождение получает; достигает
सा च तौ च एवsā ca tau ca evaи она, и они оба; все трое
धर्मतःdharmataḥпо дхарме; законно
अनुवाद

«За связь с ложем другого и за кражу следует отдельно соблюдать годовой обет; за жену шротрия - три года, за чужую жену - два. Питаясь в четвёртое время, человек должен быть брахмачари и соблюдать обет, пребывать в стоянии и сидении и трижды в день пить воду после восхода. Так же поступает тот, кто не совершил очищение рта или оставил священные огни. Кто без причины оставляет отца или мать, тот считается падшим, о Каурава: таково решение в дхармах. Пищу и одежду следует давать в достатке - таков пример. Жену, совершившую прелюбодеяние, особенно если она удерживается в доме, следует заставить пройти тот же обет, который предписан мужчинам за связь с чужими жёнами. Женщину, которая, оставив лучшего на ложе, идёт к худшему, царь должен публично казнить через собак; мужчину мудрый правитель должен привязать к раскалённому железному ложу и подложить дрова, чтобы грешник сгорел там. Таково наказание, великий царь, для женщин при нарушении супружеской верности; для обвинённого на год дурного человека оно удваивается. Два, три и четыре года назначаются для разных соучастников; дурно ведущий себя пять лет ходит за милостыней с обетом муни. Старший брат, которого обошли в браке, младший, который обошёл его, женщина, через которую это произошло, и тот, кто взял её руку по обряду, все считаются падшими. Все они должны исполнять обет, подобный обету убийцы героя: месяц чандраяны или криччхру для очищения греха. Младший, обошедший старшего, должен передать эту невестку старшему; если затем младший получает разрешение старшего, то он, она и оба брата по дхарме получают освобождение от греха».

संस्करण

43e9146aa359 · प्रकाशित 21 जून 2026, 8:40:22 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से