Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Sin of Ingratitude12.166.1-4
10722 / 15823
महाभारत · 12.166.1-4
॥
देवनागरी

भीष्म उवाच
अथ तत्र महार्चिष्मान् अनलो वातसारथिः ॥
तस्याविदूरे रक्षार्थं खगेन्द्रेण कृतो ऽभवत् ॥
स चापि पार्श्वे सुष्वाप विश्वस्तो बकराट् तदा ॥
कृतघ्नस् तु स दुष्टात्मा तं जिघांसुर् अजागरत् ॥
ततो ऽलातेन दीप्तेन विश्वस्तं निजघान तम् ॥
निहत्य च मुदा युक्तः सो ऽनुबन्धं न दृष्टवान् ॥
स तं विपक्षरोमाणं कृत्वाग्नाव् अपचत् तदा ॥
तं गृहीत्वा सुवर्णं च ययौ द्रुततरं द्विजः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
atha tatra mahārciṣmān analo vātasārathiḥ ||
tasyāvidūre rakṣārthaṃ khagendreṇa kṛto 'bhavat ||
sa cāpi pārśve suṣvāpa viśvasto bakarāṭ tadā ||
kṛtaghnas tu sa duṣṭātmā taṃ jighāṃsur ajāgarat ||
tato 'lātena dīptena viśvastaṃ nijaghāna tam ||
nihatya ca mudā yuktaḥ so 'nubandhaṃ na dṛṣṭavān ||
sa taṃ vipakṣaromāṇaṃ kṛtvāgnāv apacat tadā ||
taṃ gṛhītvā suvarṇaṃ ca yayau drutataraṃ dvijaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
अथ तत्र महा अर्चिष्मान्atha tatra mahā arciṣmānзатем там с великим пламенем; ярко пылающий
अनलः वात सारथिःanalaḥ vāta sārathiḥогонь, чей возничий ветер; пламя
तस्य अविदूरे रक्षा अर्थम्tasya avidūre rakṣā arthamнедалеко от него для защиты; ради охраны
खग इन्द्रेण कृतः अभवत्khaga indreṇa kṛtaḥ abhavatцарём птиц был устроен; разложен
सः च अपि पार्श्वे सुष्वापsaḥ ca api pārśve suṣvāpaи он тоже рядом уснул; лёг спать
विश्वस्तः बक राट् तदाviśvastaḥ baka rāṭ tadāдоверчивый царь журавлей тогда; без опасения
कृतघ्नः तु सः दुष्ट आत्माkṛtaghnaḥ tu saḥ duṣṭa ātmāно тот неблагодарный, злой душой; злодушный
तम् जिघांसुः अजागरत्tam jighāṃsuḥ ajāgaratжелая убить его, бодрствовал; не спал
ततः अलातेन दीप्तेनtataḥ alātena dīptenaзатем пылающей головнёй; горящей
विश्वस्तम् निजघान तम्viśvastam nijaghāna tamдоверившегося его убил; поразил
निहत्य च मुदा युक्तःnihatya ca mudā yuktaḥи убив, наполненный радостью; обрадованный
सः अनुबन्धम् न दृष्टवान्saḥ anubandham na dṛṣṭavānон последствий не увидел; не подумал
सः तम् विपक्ष रोमाणम्saḥ tam vipakṣa romāṇamон его с ощипанными перьями; лишённого перьев
कृत्वा अग्नौ अपचत् तदाkṛtvā agnau apacat tadāсделав, на огне сварил тогда; испёк
तम् गृहीत्वा सुवर्णम् चtam gṛhītvā suvarṇam caего взяв и золото; с собой
ययौ द्रुततरम् द्विजःyayau drutataram dvijaḥдвижимый быстрее ушёл брахман; поспешил
अनुवाद

Бхишма сказал: «Там, недалеко от Гаутамы, царь птиц разложил ярко пылающий огонь, чей возничий — ветер, ради его защиты. Доверчивый царь журавлей тоже уснул рядом, а тот неблагодарный злодушный человек бодрствовал, желая убить его. Затем Гаутама пылающей головнёй убил доверившегося ему Раджадхарму и, убив, возрадовался, не думая о последствиях. Он ощипал его, сварил на огне, взял тело вместе с золотом и поспешно ушёл».

संस्करण

97d2c9302db0 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:43:20 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.165.25-31

श्लोक बदलें इन कुंजियों से