Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Bhṛgu Explains Varna by Conduct12.181.1-5
10791 / 15823
महाभारत · 12.181.1-5
॥
देवनागरी

भृगुर् उवाच
असृजद् ब्राह्मणान् एव पूर्वं ब्रह्मा प्रजापतिः ॥
आत्मतेजोभिनिर्वृत्तान् भास्कराग्निसमप्रभान् ॥
ततः सत्यं च धर्मं च तपो ब्रह्म च शाश्वतम् ॥
आचारं चैव शौचं च स्वर्गाय विदधे प्रभुः ॥
देवदानवगन्धर्वदैत्यासुरमहोरगाः ॥
यक्षराक्षसनागाश् च पिशाचा मनुजास् तथा ॥
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च द्विजसत्तम ॥
ये चान्ये भूतसंघानां संघास् तांश् चापि निर्ममे ॥
ब्राह्मणानां सितो वर्णः क्षत्रियाणां तु लोहितः ॥
वैश्यानां पीतको वर्णः शूद्राणाम् असितस् तथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhṛgur uvāca
asṛjad brāhmaṇān eva pūrvaṃ brahmā prajāpatiḥ ||
ātmatejobhinirvṛttān bhāskarāgnisamaprabhān ||
tataḥ satyaṃ ca dharmaṃ ca tapo brahma ca śāśvatam ||
ācāraṃ caiva śaucaṃ ca svargāya vidadhe prabhuḥ ||
devadānavagandharvadaityāsuramahoragāḥ ||
yakṣarākṣasanāgāś ca piśācā manujās tathā ||
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca dvijasattama ||
ye cānye bhūtasaṃghānāṃ saṃghās tāṃś cāpi nirmame ||
brāhmaṇānāṃ sito varṇaḥ kṣatriyāṇāṃ tu lohitaḥ ||
vaiśyānāṃ pītako varṇaḥ śūdrāṇām asitas tathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भृगुः उवाचbhṛguḥ uvācaБхригу сказал; Бхригу продолжил
असृजत् ब्राह्मणान् एवasṛjat brāhmaṇān evaсоздал именно брахманов; первоначально
पूर्वम् ब्रह्मा प्रजापतिःpūrvam brahmā prajāpatiḥсначала Брахма-Праджапати; творец
आत्म तेजः अभिनिर्वृत्तान्ātma tejaḥ abhinirvṛttānвозникших из собственного сияния; духовного света
भास्कर अग्नि सम प्रभान्bhāskara agni sama prabhānс блеском, равным солнцу и огню; сияющих
ततः सत्यम् च धर्मम् चtataḥ satyam ca dharmam caзатем истину и дхарму; праведность
तपः ब्रह्म च शाश्वतम्tapaḥ brahma ca śāśvatamтапас и вечный Брахман; священное знание
आचारम् च एव शौचम् चācāram ca eva śaucam caи поведение, и чистоту; очищение
स्वर्गाय विदधे प्रभुःsvargāya vidadhe prabhuḥдля неба установил владыка; предписал
देव दानव गन्धर्वdeva dānava gandharvaбоги, данавы, гандхарвы; существа
दैत्य असुर महा उरगाःdaitya asura mahā uragāḥдайтьи, асуры, великие змеи; наги
यक्ष राक्षस नागाः चyakṣa rākṣasa nāgāḥ caякши, ракшасы и наги; змеи
पिशाचाः मनुजाः तथाpiśācāḥ manujāḥ tathāпишачи и люди также; человечество
ब्राह्मणाः क्षत्रियाः वैश्याःbrāhmaṇāḥ kṣatriyāḥ vaiśyāḥбрахманов, кшатриев, вайшьев; варны
शूद्राः च द्विज सत्तमśūdrāḥ ca dvija sattamaи шудр, лучший дваждырождённых; Бхарадваджа
ये च अन्ये भूत संघानाम्ye ca anye bhūta saṃghānāmи какие другие сонмы существ; группы
संघाः तान् च अपि निर्ममेsaṃghāḥ tān ca api nirmameсонмы их также создал; произвёл
ब्राह्मणानाम् सितः वर्णःbrāhmaṇānām sitaḥ varṇaḥу брахманов белый цвет; оттенок
क्षत्रियाणाम् तु लोहितःkṣatriyāṇām tu lohitaḥу кшатриев же красный; алый
वैश्यानाम् पीतकः वर्णःvaiśyānām pītakaḥ varṇaḥу вайшьев жёлтый цвет; золотистый
शूद्राणाम् असितः तथाśūdrāṇām asitaḥ tathāу шудр чёрный также; тёмный
अनुवाद

Бхригу сказал: «Сначала Брахма-Праджапати создал брахманов, возникших из его собственного сияния и блиставших как солнце и огонь. Затем владыка установил ради неба истину, дхарму, тапас, вечный Брахман, правильное поведение и чистоту. Так были произведены боги, данавы, гандхарвы, дайтьи, асуры, великие змеи, якши, ракшасы, наги, пишачи и люди. Он также создал брахманов, кшатриев, вайшьев и шудр, о лучший из дваждырождённых, и другие сонмы существ. Цвет брахманов был белым, кшатриев — красным, вайшьев — жёлтым, а шудр — тёмным».

संस्करण

d50499d62ef8 · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:36:10 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.180.26-30

श्लोक बदलें इन कुंजियों से