गुरुर् उवाच
निष्कल्मषं ब्रह्मचर्यम् इच्छता चरितुं सदा ॥
निद्रा सर्वात्मना त्याज्या स्वप्नदोषान् अवेक्षता ॥
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभिभूयते ॥
देहान्तरम् इवापन्नश् चरत्य् अपगतस्मृतिः ॥
ज्ञानाभ्यासाज् जागरतो जिज्ञासार्थम् अनन्तरम् ॥
विज्ञानाभिनिवेशात् तु जागरत्य् अनिशं सदा ॥
अत्राह को न्व् अयं भावः स्वप्ने विषयवान् इव ॥
प्रलीनैर् इन्द्रियैर् देही वर्तते देहवान् इव ॥
अत्रोच्यते यथा ह्य् एतद् वेद योगेश्वरो हरिः ॥
तथैतद् उपपन्नार्थं वर्णयन्ति महर्षयः ॥
gurur uvāca
niṣkalmaṣaṃ brahmacaryam icchatā carituṃ sadā ||
nidrā sarvātmanā tyājyā svapnadoṣān avekṣatā ||
svapne hi rajasā dehī tamasā cābhibhūyate ||
dehāntaram ivāpannaś caraty apagatasmṛtiḥ ||
jñānābhyāsāj jāgarato jijñāsārtham anantaram ||
vijñānābhiniveśāt tu jāgaraty aniśaṃ sadā ||
atrāha ko nv ayaṃ bhāvaḥ svapne viṣayavān iva ||
pralīnair indriyair dehī vartate dehavān iva ||
atrocyate yathā hy etad veda yogeśvaro hariḥ ||
tathaitad upapannārthaṃ varṇayanti maharṣayaḥ ||
Учитель сказал: «Тому, кто желает всегда соблюдать безупречную брахмачарью и видит пороки сновидений, следует всячески оставить сон. Во сне воплощённый подавляется раджасом и тамасом; словно получив другое тело, он действует с утраченной памятью. Благодаря упражнению в знании бодрствующий непрерывно стремится узнать, а благодаря сосредоточенности в различающем знании он всегда бодрствует. Здесь спрашивают: что это за состояние, в котором во сне, при растворённых чувствах, воплощённый существует как будто с предметами чувств и как будто имея тело? Об этом говорится так, как знает владыка йоги Хари; великие риши описывают это с обоснованным смыслом».
8efb7dfa52fd · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:09:47 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сон рассматривается не физиологически, а как духовный риск: в нём память о цели ослабевает, а раджас и тамас получают доступ к сознанию. Брахмачарья поэтому включает не только поведение тела, но и охрану внутреннего состояния.