लिप्सेत मनसा यश् च संकल्पाद् ऐश्वरं गुणम् ॥
आत्मप्रभावात् तं विद्यात् सर्वा ह्य् आत्मनि देवताः ॥
एवं हि तपसा युक्तम् अर्कवत् तमसः परम् ॥
त्रैलोक्यप्रकृतिर् देही तपसा तं महेश्वरम् ॥
तपो ह्य् अधिष्ठितं देवैस् तपोघ्नम् असुरैस् तमः ॥
एतद् देवासुरैर् गुप्तं तद् आहुर् ज्ञानलक्षणम् ॥
सत्त्वं रजस् तमश् चेति देवासुरगुणान् विदुः ॥
सत्त्वं देवगुणं विद्याद् इतराव् आसुरौ गुणौ ॥
ब्रह्म तत् परमं वेद्यम् अमृतं ज्योतिर् अक्षरम् ॥
ये विदुर् भावितात्मानस् ते यान्ति परमां गतिम् ॥
हेतुमच् छक्यम् आख्यातुम् एतावज् ज्ञानचक्षुषा ॥
प्रत्याहारेण वा शक्यम् अव्यक्तं ब्रह्म वेदितुम् ॥
lipseta manasā yaś ca saṃkalpād aiśvaraṃ guṇam ||
ātmaprabhāvāt taṃ vidyāt sarvā hy ātmani devatāḥ ||
evaṃ hi tapasā yuktam arkavat tamasaḥ param ||
trailokyaprakṛtir dehī tapasā taṃ maheśvaram ||
tapo hy adhiṣṭhitaṃ devais tapoghnam asurais tamaḥ ||
etad devāsurair guptaṃ tad āhur jñānalakṣaṇam ||
sattvaṃ rajas tamaś ceti devāsuraguṇān viduḥ ||
sattvaṃ devaguṇaṃ vidyād itarāv āsurau guṇau ||
brahma tat paramaṃ vedyam amṛtaṃ jyotir akṣaram ||
ye vidur bhāvitātmānas te yānti paramāṃ gatim ||
hetumac chakyam ākhyātum etāvaj jñānacakṣuṣā ||
pratyāhāreṇa vā śakyam avyaktaṃ brahma veditum ||
«Если человек стремится умом к владычному качеству, возникающему из замысла, пусть знает его как силу атмана, ибо все божества пребывают в атмане. Так воплощённый, соединённый с тапасом, становится подобен солнцу за пределами тьмы; будучи природой трёх миров, он тапасом достигает того великого владыки. Тапас поддержан богами, а асурическая тьма губит тапас; это, сокрытое богами и асурами, называют признаком знания. Саттва, раджас и тамас известны как качества богов и асуров: саттву следует знать как божественное качество, а две другие гуны — как асурические. Тот высший брахман должен быть познан: он бессмертный свет и нетленное. Те, кто знают его с очищенным атманом, идут к высшей цели. Причинное можно объяснить лишь настолько, насколько видит глаз знания; непроявленный брахман можно познать также через пратьяхару».
d49a7fb9d22f · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:09:47 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Завершение связывает внутреннюю дисциплину с богословским горизонтом: тапас, саттва и пратьяхара ведут не к пустоте, а к познанию бессмертного света. Гуны оцениваются по тому, куда они ведут сознание.