Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Bali Teaches Indra the Power of Time12.217.1-4
10981 / 15823
महाभारत · 12.217.1-4
॥
देवनागरी

भीष्म उवाच
पुनर् एव तु तं शक्रः प्रहसन्न् इदम् अब्रवीत् ॥
निःश्वसन्तं यथा नागं प्रव्याहाराय भारत ॥
यत् तद् यानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ॥
लोकान् प्रतापयन् सर्वान् यास्य् अस्मान् अवितर्कयन् ॥
दृष्ट्वा सुकृपणां चेमाम् अवस्थाम् आत्मनो बले ॥
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्य् आहो न शोचसि ॥
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश् चात्मवशे स्थितान् ॥
विनिपातम् इमं चाद्य शोचस्य् आहो न शोचसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
punar eva tu taṃ śakraḥ prahasann idam abravīt ||
niḥśvasantaṃ yathā nāgaṃ pravyāhārāya bhārata ||
yat tad yānasahasreṇa jñātibhiḥ parivāritaḥ ||
lokān pratāpayan sarvān yāsy asmān avitarkayan ||
dṛṣṭvā sukṛpaṇāṃ cemām avasthām ātmano bale ||
jñātimitraparityaktaḥ śocasy āho na śocasi ||
prītiṃ prāpyātulāṃ pūrvaṃ lokāṃś cātmavaśe sthitān ||
vinipātam imaṃ cādya śocasy āho na śocasi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; продолжил
पुनः एव तु तम् शक्रःpunaḥ eva tu tam śakraḥснова же его Шакра; Индра
प्रहसन् इदम् अब्रवीत्prahasan idam abravītулыбаясь, это сказал; произнёс
निःश्वसन्तम् यथा नागम्niḥśvasantam yathā nāgamдышащему как змей; слон
प्रव्याहाराय भारतpravyāhārāya bhārataдля ответа, о Бхарата; речи
यत् तत् यान सहस्रेणyat tat yāna sahasreṇaкогда ты с тысячей колесниц; повозок
ज्ञातिभिः परिवारितःjñātibhiḥ parivāritaḥродичами окружённый; близкими
लोकान् प्रतापयन् सर्वान्lokān pratāpayan sarvānвсе миры паля мощью; угнетая
यासि अस्मान् अवितर्कयन्yāsi asmān avitarkayanшёл, нас не считая; пренебрегая
दृष्ट्वा सुकृपणाम् च इमाम्dṛṣṭvā sukṛpaṇām ca imāmувидев эту весьма жалкую; бедную
अवस्थाम् आत्मनः बलेavasthām ātmanaḥ baleсвою участь, Бали; состояние
ज्ञाति मित्र परित्यक्तःjñāti mitra parityaktaḥоставленный родичами и друзьями; покинутый
शोचसि आहो न शोचसिśocasi āho na śocasiскорбишь ли или не скорбишь; печалишься
प्रीतिम् प्राप्य अतुलाम् पूर्वम्prītim prāpya atulām pūrvamполучив прежде несравненную радость; счастье
लोकान् च आत्म वशे स्थितान्lokān ca ātma vaśe sthitānи миры, стоявшие в твоей власти; подчинении
विनिपातम् इमम् च अद्यvinipātam imam ca adyaи это падение сегодня; низвержение
शोचसि आहो न शोचसिśocasi āho na śocasiскорбишь ли или не скорбишь; печалишься
अनुवाद

Бхишма сказал: «Снова Шакра, улыбаясь, обратился к Бали, который тяжело дышал, словно змей, чтобы вызвать его на ответ: “Когда-то ты, окружённый родичами и тысячей колесниц, шёл, паля все миры и не считаясь с нами. Теперь, видя свою жалкую участь, оставленный родичами и друзьями, скорбишь ты или нет, Бали? Прежде ты обладал несравненной радостью и мирами, стоявшими в твоей власти; теперь пришло это падение. Скорбишь ты или нет?”»

संस्करण

96804e5db0a1 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:30 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.216.24-28

श्लोक बदलें इन कुंजियों से