Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Bali Teaches Indra the Power of Time12.217.40-45
10986 / 15823
महाभारत · 12.217.40-45
॥
देवनागरी

मां चेद् अभ्यागतः कालो दानवेश्वरम् ऊर्जितम् ॥
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कम् अन्यं नागमिष्यति ॥
द्वादशानां हि भवताम् आदित्यानां महात्मनाम् ॥
तेजांस्य् एकेन सर्वेषां देवराज हृतानि मे ॥
अहम् एवोद्वहाम्य् आपो विसृजामि च वासव ॥
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्य् अहम् एव च ॥
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्य् अहम् अथाददे ॥
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुर् ईश्वरः ॥
तद् अद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वम् अमराधिप ॥
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ॥
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥

लिप्यंतरण (IAST)

māṃ ced abhyāgataḥ kālo dānaveśvaram ūrjitam ||
garjantaṃ pratapantaṃ ca kam anyaṃ nāgamiṣyati ||
dvādaśānāṃ hi bhavatām ādityānāṃ mahātmanām ||
tejāṃsy ekena sarveṣāṃ devarāja hṛtāni me ||
aham evodvahāmy āpo visṛjāmi ca vāsava ||
tapāmi caiva trailokyaṃ vidyotāmy aham eva ca ||
saṃrakṣāmi vilumpāmi dadāmy aham athādade ||
saṃyacchāmi niyacchāmi lokeṣu prabhur īśvaraḥ ||
tad adya vinivṛttaṃ me prabhutvam amarādhipa ||
kālasainyāvagāḍhasya sarvaṃ na pratibhāti me ||
nāhaṃ kartā na caiva tvaṃ nānyaḥ kartā śacīpate ||
paryāyeṇa hi bhujyante lokāḥ śakra yadṛcchayā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
माम् चेत् अभ्यागतः कालःmām cet abhyāgataḥ kālaḥесли ко мне пришло время; срок
दानव ईश्वरम् ऊर्जितम्dānava īśvaram ūrjitamк сильному владыке данавов; могучему
गर्जन्तम् प्रतपन्तम् चgarjantam pratapantam caгремящему и сияющему мощью; палящему
कम् अन्यम् न आगमिष्यतिkam anyam na āgamiṣyatiк кому другому не придёт; настигнет
द्वादशानाम् हि भवताम्dvādaśānām hi bhavatāmведь из двенадцати ваших; существующих
आदित्यानाम् महात्मनाम्ādityānām mahātmanāmвеликих Адитьев; богов
तेजांसि एकेन सर्वेषाम्tejāṃsi ekena sarveṣāmсилы всех одним; сияния
देव राजम् हृतानि मेdeva rājam hṛtāni meцарём богов были взяты у меня; похищены
अहम् एव उद्वहामि आपःaham eva udvahāmi āpaḥя сам поднимаю воды; несу
विसृजामि च वासवvisṛjāmi ca vāsavaи выпускаю, Васава; изливаю
तपामि च एव त्रैलोक्यम्tapāmi ca eva trailokyamи согреваю три мира; палю
विद्योतामि अहम् एव चvidyotāmi aham eva caи сияю я сам; блещу
संरक्षामि विलुम्पामिsaṃrakṣāmi vilumpāmiохраняю и отнимаю; разрушаю
ददामि अहम् अथ आददेdadāmi aham atha ādadeдаю я и затем беру; забираю
संयच्छामि नियच्छामिsaṃyacchāmi niyacchāmiсдерживаю и обуздываю; ограничиваю
लोकेषु प्रभुः ईश्वरःlokeṣu prabhuḥ īśvaraḥв мирах владыка, господин; повелитель
तत् अद्य विनिवृत्तम् मेtat adya vinivṛttam meэто сегодня ушло от меня; прекратилось
प्रभुत्वम् अमर अधिपprabhutvam amara adhipaвладычество, владыка бессмертных; богов
काल सैन्य अवगाढस्यkāla sainya avagāḍhasyaпогружённого в войско времени; захваченного
सर्वम् न प्रतिभाति मेsarvam na pratibhāti meвсё мне не является; не светит
न अहम् कर्ताna aham kartāне я делатель; творец
न च एव त्वम्na ca eva tvamи не ты именно; тоже
न अन्यः कर्ता शची पतेna anyaḥ kartā śacī pateи не другой делатель, супруг Шачи; Индра
पर्यायेण हि भुज्यन्तेparyāyeṇa hi bhujyanteведь по очереди вкушаются; используются
लोकाः शक्र यदृच्छयाlokāḥ śakra yadṛcchayāмиры, Шакра, случайным порядком; волей
अनुवाद

«Если время пришло ко мне, сильному владыке данавов, гремящему и палящему мощью, то к кому другому оно не придёт? У меня, царя богов, одним ударом были отняты силы всех двенадцати великих Адитьев. Я сам поднимал воды и изливал их, о Васава; я согревал три мира и сам сиял. Я охранял и отнимал, давал и забирал, сдерживал и обуздывал, будучи владыкой и господином в мирах. Но сегодня это владычество ушло от меня, о владыка бессмертных: погружённому в войско времени, мне уже ничто не сияет. Не я делатель, и не ты, и не кто-то другой, о супруг Шачи. Миры вкушаются по очереди, о Шакра, как бы по случаю».

संस्करण

0ba342aa904a · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:35:30 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.217.32-39

श्लोक बदलें इन कुंजियों से