Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Śrī Leaves Bali and Is Divided Among Her Four Supports12.218.20-28
10992 / 15823
महाभारत · 12.218.20-28
॥
देवनागरी

शक्र उवाच
अहं वै त्वा निधास्यामि यथाशक्ति यथाबलम् ॥
न तु मे ऽतिक्रमः स्याद् वै सदा लक्ष्मि तवान्तिके ॥
भूमिर् एव मनुष्येषु धारणी भूतभाविनी ॥
सा ते पादं तितिक्षेत समर्था हीति मे मतिः ॥
श्रीर् उवाच
एष मे निहितः पादो यो ऽयं भूमौ प्रतिष्ठितः ॥
द्वितीयं शक्र पादं मे तस्मात् सुनिहितं कुरु ॥
शक्र उवाच
आप एव मनुष्येषु द्रवन्त्यः परिचारिकाः ॥
तास् ते पादं तितिक्षन्ताम् अलम् आपस् तितिक्षितुम् ॥
श्रीर् उवाच
एष मे निहितः पादो यो ऽयम् अप्सु प्रतिष्ठितः ॥
तृतीयं शक्र पादं मे तस्मात् सुनिहितं कुरु ॥
शक्र उवाच
यस्मिन् देवाश् च यज्ञाश् च यस्मिन् वेदाः प्रतिष्ठिताः ॥
तृतीयं पादम् अग्निस् ते सुधृतं धारयिष्यति ॥
श्रीर् उवाच
एष मे निहितः पादो यो ऽयम् अग्नौ प्रतिष्ठितः ॥
चतुर्थं शक्र पादं मे तस्मात् सुनिहितं कुरु ॥
शक्र उवाच
ये वै सन्तो मनुष्येषु ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥
ते ते पादं तितिक्षन्ताम् अलं सन्तस् तितिक्षितुम् ॥
श्रीर् उवाच
एष मे निहितः पादो यो ऽयं सत्सु प्रतिष्ठितः ॥
एवं विनिहितां शक्र भूतेषु परिधत्स्व माम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śakra uvāca
ahaṃ vai tvā nidhāsyāmi yathāśakti yathābalam ||
na tu me 'tikramaḥ syād vai sadā lakṣmi tavāntike ||
bhūmir eva manuṣyeṣu dhāraṇī bhūtabhāvinī ||
sā te pādaṃ titikṣeta samarthā hīti me matiḥ ||
śrīr uvāca
eṣa me nihitaḥ pādo yo 'yaṃ bhūmau pratiṣṭhitaḥ ||
dvitīyaṃ śakra pādaṃ me tasmāt sunihitaṃ kuru ||
śakra uvāca
āpa eva manuṣyeṣu dravantyaḥ paricārikāḥ ||
tās te pādaṃ titikṣantām alam āpas titikṣitum ||
śrīr uvāca
eṣa me nihitaḥ pādo yo 'yam apsu pratiṣṭhitaḥ ||
tṛtīyaṃ śakra pādaṃ me tasmāt sunihitaṃ kuru ||
śakra uvāca
yasmin devāś ca yajñāś ca yasmin vedāḥ pratiṣṭhitāḥ ||
tṛtīyaṃ pādam agnis te sudhṛtaṃ dhārayiṣyati ||
śrīr uvāca
eṣa me nihitaḥ pādo yo 'yam agnau pratiṣṭhitaḥ ||
caturthaṃ śakra pādaṃ me tasmāt sunihitaṃ kuru ||
śakra uvāca
ye vai santo manuṣyeṣu brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ ||
te te pādaṃ titikṣantām alaṃ santas titikṣitum ||
śrīr uvāca
eṣa me nihitaḥ pādo yo 'yaṃ satsu pratiṣṭhitaḥ ||
evaṃ vinihitāṃ śakra bhūteṣu paridhatsva mām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शक्रः उवाचśakraḥ uvācaШакра сказал; ответил
अहम् वै त्वा निधास्यामिaham vai tvā nidhāsyāmiя воистину тебя помещу; установлю
यथा शक्ति यथा बलम्yathā śakti yathā balamпо силе и по возможности; мощи
न तु मे अतिक्रमः स्यात्na tu me atikramaḥ syātпусть же не будет моего нарушения; проступка
वै सदा लक्ष्मि तव अन्तिकेvai sadā lakṣmi tava antikeвоистину всегда перед тобой, Лакшми; рядом
भूमिः एव मनुष्येषुbhūmiḥ eva manuṣyeṣuземля именно среди людей; человечества
धारणी भूत भाविनीdhāraṇī bhūta bhāvinīдержательница, рождающая существ; несущая
सा ते पादम् तितिक्षेतsā te pādam titikṣetaона твою четверть вынесет; выдержит
समर्था हि इति मे मतिःsamarthā hi iti me matiḥспособна ведь — таково моё мнение; мысль
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
एष मे निहितः पादःeṣa me nihitaḥ pādaḥэта моя четверть помещена; установлена
यः अयम् भूमौ प्रतिष्ठितःyaḥ ayam bhūmau pratiṣṭhitaḥкоторая здесь на земле утверждена; стоит
द्वितीयम् शक्र पादम् मेdvitīyam śakra pādam meвторую, Шакра, четверть мою; часть
तस्मात् सुनिहितम् कुरुtasmāt sunihitam kuruпоэтому хорошо помести; установи
शक्रः उवाचśakraḥ uvācaШакра сказал; ответил
आपः एव मनुष्येषुāpaḥ eva manuṣyeṣuводы именно среди людей; мира
द्रवन्त्यः परिचारिकाःdravantyaḥ paricārikāḥтекущие служительницы; обслуживающие
ताः ते पादम् तितिक्षन्ताम्tāḥ te pādam titikṣantāmони твою четверть пусть вынесут; выдержат
अलम् आपः तितिक्षितुम्alam āpaḥ titikṣitumдостаточно способны воды вынести; нести
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
एष मे निहितः पादःeṣa me nihitaḥ pādaḥэта моя четверть помещена; установлена
यः अयम् अप्सु प्रतिष्ठितःyaḥ ayam apsu pratiṣṭhitaḥкоторая здесь в водах утверждена; стоит
तृतीयम् शक्र पादम् मेtṛtīyam śakra pādam meтретью, Шакра, четверть мою; часть
तस्मात् सुनिहितम् कुरुtasmāt sunihitam kuruпоэтому хорошо помести; установи
शक्रः उवाचśakraḥ uvācaШакра сказал; ответил
यस्मिन् देवाः च यज्ञाः चyasmin devāḥ ca yajñāḥ caв котором боги и жертвы; ягьи
यस्मिन् वेदाः प्रतिष्ठिताःyasmin vedāḥ pratiṣṭhitāḥв котором Веды утверждены; стоят
तृतीयम् पादम् अग्निः तेtṛtīyam pādam agniḥ teтретью четверть твою огонь; Агни
सुधृतम् धारयिष्यतिsudhṛtam dhārayiṣyatiхорошо удержит; понесёт
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
एष मे निहितः पादःeṣa me nihitaḥ pādaḥэта моя четверть помещена; установлена
यः अयम् अग्नौ प्रतिष्ठितःyaḥ ayam agnau pratiṣṭhitaḥкоторая здесь в огне утверждена; стоит
चतुर्थम् शक्र पादम् मेcaturtham śakra pādam meчетвёртую, Шакра, четверть мою; часть
तस्मात् सुनिहितम् कुरुtasmāt sunihitam kuruпоэтому хорошо помести; установи
शक्रः उवाचśakraḥ uvācaШакра сказал; ответил
ये वै सन्तः मनुष्येषुye vai santaḥ manuṣyeṣuкто воистину праведны среди людей; святые
ब्रह्मण्याः सत्य वादिनःbrahmaṇyāḥ satya vādinaḥпочитающие брахманов, говорящие истину; правдивые
ते ते पादम् तितिक्षन्ताम्te te pādam titikṣantāmони твою четверть пусть вынесут; выдержат
अलम् सन्तः तितिक्षितुम्alam santaḥ titikṣitumдостаточно способны праведные вынести; удержать
श्रीः उवाचśrīḥ uvācaШри сказала; ответила
एष मे निहितः पादःeṣa me nihitaḥ pādaḥэта моя четверть помещена; установлена
यः अयम् सत्सु प्रतिष्ठितःyaḥ ayam satsu pratiṣṭhitaḥкоторая здесь в праведных утверждена; стоит
एवम् विनिहिताम् शक्रevam vinihitām śakraтак помещённую, Шакра; распределённую
भूतेषु परिधत्स्व माम्bhūteṣu paridhatsva māmсреди существ храни меня; носите
अनुवाद

Шакра сказал: «Я помещу тебя по мере силы и возможности; пусть у меня не будет нарушения перед тобой, Лакшми. Земля среди людей — держательница и родительница существ; она способна вынести твою четверть». Шри сказала: «Эта моя четверть утверждена на земле. Теперь хорошо помести вторую». Шакра сказал: «Воды, текущие служительницы среди людей, пусть вынесут твою четверть; воды способны это выдержать». Шри сказала: «Эта моя четверть утверждена в водах. Теперь хорошо помести третью». Шакра сказал: «Огонь, в котором утверждены боги, жертвы и Веды, хорошо удержит твою третью четверть». Шри сказала: «Эта моя четверть утверждена в огне. Теперь хорошо помести четвёртую». Шакра сказал: «Праведные среди людей, почитающие брахманов и говорящие истину, пусть вынесут твою четверть; праведные способны удержать её». Шри сказала: «Эта моя четверть утверждена в праведных. Так распределённую среди существ, храни меня, о Шакра».

संस्करण

cb50121b544c · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:39:45 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.218.16-19

श्लोक बदलें इन कुंजियों से