Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Jaigīṣavya Teaches the Path Beyond Praise and Blame12.222.18-24
11015 / 15823
महाभारत · 12.222.18-24
॥
देवनागरी

आस्थितस् तम् अहं मार्गम् असूयिष्यामि कं कथम् ॥
निन्द्यमानः प्रशस्तो वा हृष्येयं केन हेतुना ॥
यद् यद् इच्छन्ति तन् मार्गम् अभिगच्छन्ति मानवाः ॥
न मे निन्दाप्रशंसाभ्यां ह्रासवृद्धी भविष्यतः ॥
अमृतस्येव संतृप्येद् अवमानस्य तत्त्ववित् ॥
विषस्येवोद्विजेन् नित्यं संमानस्य विचक्षणः ॥
अवज्ञातः सुखं शेते इह चामुत्र चोभयोः ॥
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो यो ऽवमन्ता स बध्यते ॥
परां गतिं च ये के चित् प्रार्थयन्ति मनीषिणः ॥
एतद् व्रतं समाश्रित्य सुखम् एधन्ति ते जनाः ॥
सर्वतश् च समाहृत्य क्रतून् सर्वाञ् जितेन्द्रियः ॥
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत् परं प्रकृतेर् ध्रुवम् ॥
नास्य देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ॥
पदम् अन्ववरोहन्ति प्राप्तस्य परमां गतिम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

āsthitas tam ahaṃ mārgam asūyiṣyāmi kaṃ katham ||
nindyamānaḥ praśasto vā hṛṣyeyaṃ kena hetunā ||
yad yad icchanti tan mārgam abhigacchanti mānavāḥ ||
na me nindāpraśaṃsābhyāṃ hrāsavṛddhī bhaviṣyataḥ ||
amṛtasyeva saṃtṛpyed avamānasya tattvavit ||
viṣasyevodvijen nityaṃ saṃmānasya vicakṣaṇaḥ ||
avajñātaḥ sukhaṃ śete iha cāmutra cobhayoḥ ||
vimuktaḥ sarvapāpebhyo yo 'vamantā sa badhyate ||
parāṃ gatiṃ ca ye ke cit prārthayanti manīṣiṇaḥ ||
etad vrataṃ samāśritya sukham edhanti te janāḥ ||
sarvataś ca samāhṛtya kratūn sarvāñ jitendriyaḥ ||
prāpnoti brahmaṇaḥ sthānaṃ yat paraṃ prakṛter dhruvam ||
nāsya devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ ||
padam anvavarohanti prāptasya paramāṃ gatim ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आस्थितः तम् अहम् मार्गम्āsthitaḥ tam aham mārgamстав на тот путь я; утвердившись
असूयिष्यामि कम् कथम्asūyiṣyāmi kam kathamкому и как буду завидовать; порицать
निन्द्यमानः प्रशस्तः वाnindyamānaḥ praśastaḥ vāпорицаемый или восхваляемый; хвалимый
हृष्येयम् केन हेतुनाhṛṣyeyam kena hetunāрадовался бы по какой причине; основанию
यत् यत् इच्छन्ति तत् मार्गम्yat yat icchanti tat mārgamкакой путь желают, тот путь; к которому
अभिगच्छन्ति मानवाःabhigacchanti mānavāḥлюди приходят; идут
न मे निन्दा प्रशंसाभ्याम्na me nindā praśaṃsābhyāmу меня от порицания и похвалы; двух
ह्रास वृद्धी भविष्यतःhrāsa vṛddhī bhaviṣyataḥубывания и роста не будет; уменьшения
अमृतस्य इव संतृप्येत्amṛtasya iva saṃtṛpyetкак нектаром пусть насыщается; амритой
अवमानस्य तत्त्व वित्avamānasya tattva vitунижением знающий истину; сущность
विषस्य इव उद्विजेत् नित्यम्viṣasya iva udvijet nityamкак яда пусть страшится всегда; отвращается
संमानस्य विचक्षणःsaṃmānasya vicakṣaṇaḥпочёта различающий; мудрый
अवज्ञातः सुखम् शेतेavajñātaḥ sukham śeteпрезираемый счастливо спит; лежит
इह च अमुत्र च उभयोःiha ca amutra ca ubhayoḥи здесь, и там, в обоих мирах; после
विमुक्तः सर्व पापेभ्यःvimuktaḥ sarva pāpebhyaḥосвобождённый от всех грехов; скверны
यः अवमन्ता स बध्यतेyaḥ avamantā sa badhyateкто презирает, тот связывается; попадает в узы
पराम् गतिम् चparām gatim caи высшую цель; путь
ये के चित्ye ke citкто-либо; те, кто
प्रार्थयन्ति मनीषिणःprārthayanti manīṣiṇaḥмудрые желают; стремятся
एतत् व्रतम् समाश्रित्यetat vratam samāśrityaэтот обет приняв; прибегнув
सुखम् एधन्ति ते जनाःsukham edhanti te janāḥсчастливо возрастают те люди; процветают
सर्वतः च समाहृत्यsarvataḥ ca samāhṛtyaи со всех сторон собрав; стянув
क्रतून् सर्वान् जित इन्द्रियःkratūn sarvān jita indriyaḥвсе жертвоприношения, победивший чувства; органы
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानम्prāpnoti brahmaṇaḥ sthānamдостигает состояния Брахмана; обители
यत् परम् प्रकृतेः ध्रुवम्yat param prakṛteḥ dhruvamкоторое выше пракрити, устойчивое; неизменное
न अस्य देवाः न गन्धर्वाःna asya devāḥ na gandharvāḥни боги его, ни гандхарвы; не
न पिशाचाः न राक्षसाःna piśācāḥ na rākṣasāḥни пишачи, ни ракшасы; демоны
पदम् अन्ववरोहन्तिpadam anvavarohantiслед не находят; не достигают
प्राप्तस्य परमाम् गतिम्prāptasya paramām gatimдостигшего высшей цели; пути
अनुवाद

«Я стою на этом пути: кому и как мне завидовать? Порицают меня или восхваляют — по какой причине мне радоваться? Люди идут тем путём, которого желают; но у меня от похвалы и порицания не будет ни убывания, ни роста. Знающий истину должен насыщаться унижением, как нектаром, и всегда страшиться почёта, как яда. Презираемый счастливо спит и в этом мире, и в ином, свободный от всех грехов; связывается тот, кто презирает. Мудрые, желающие высшего пути, принимают этот обет и счастливо возрастают. Собрав со всех сторон плоды всех жертвоприношений, победивший чувства достигает состояния Брахмана, высшего по отношению к пракрити и неизменного. Ни боги, ни гандхарвы, ни пишачи, ни ракшасы не могут проследить путь того, кто достиг высшей цели».

संस्करण

24db92439058 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:47:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.222.8-17

श्लोक बदलें इन कुंजियों से