योगदोषान् समुच्छिद्य पञ्च यान् कवयो विदुः ॥
कामं क्रोधं च लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् ॥
क्रोधं शमेन जयति कामं संकल्पवर्जनात् ॥
सत्त्वसंसेवनाद् धीरो निद्राम् उच्छेत्तुम् अर्हति ॥
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत् पाणिपादं च चक्षुषा ॥
चक्षुः श्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ॥
अप्रमादाद् भयं जह्याल् लोभं प्राज्ञोपसेवनात् ॥
एवम् एतान् योगदोषाञ् जयेन् नित्यम् अतन्द्रितः ॥
अग्नींश् च ब्राह्मणांश् चार्चेद् देवताः प्रणमेत च ॥
वर्जयेद् रुषितां वाचं हिंसायुक्तां मनोनुगाम् ॥
yogadoṣān samucchidya pañca yān kavayo viduḥ ||
kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca bhayaṃ svapnaṃ ca pañcamam ||
krodhaṃ śamena jayati kāmaṃ saṃkalpavarjanāt ||
sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati ||
dhṛtyā śiśnodaraṃ rakṣet pāṇipādaṃ ca cakṣuṣā ||
cakṣuḥ śrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā ||
apramādād bhayaṃ jahyāl lobhaṃ prājñopasevanāt ||
evam etān yogadoṣāñ jayen nityam atandritaḥ ||
agnīṃś ca brāhmaṇāṃś cārced devatāḥ praṇameta ca ||
varjayed ruṣitāṃ vācaṃ hiṃsāyuktāṃ manonugām ||
«Отсекши пять изъянов йоги, которые знают мудрые, — желание, гнев, жадность, страх и сон как пятый, — стойкий должен идти дальше. Гнев побеждается спокойствием, желание — оставлением замыслов, сонливость — служением саттве. Стойкостью пусть он охраняет половой орган и живот, вниманием — руки и ноги, умом — глаз и уши, правильным действием — ум и речь. Благодаря внимательности он оставляет страх, а жадность — служением мудрому; так неутомимый должен всегда побеждать эти изъяны йоги. Пусть он чтит огни и брахманов, кланяется богам и избегает гневной речи, соединённой с насилием и идущей за порывом ума».
2b55b50e5888 · प्रकाशित 21 जून 2026, 4:59:25 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Йога начинается с удаления препятствий. Вьяса показывает точную внутреннюю терапию: каждому изъяну соответствует своё средство, а дисциплина речи защищает ум от насилия.