महाभारत
Vyāsa Describes the Forest-Dweller and the Turn Toward Renunciation12.236.1-3
11084 / 15823
महाभारत · 12.236.1-3
देवनागरी

भीष्म उवाच
प्रोक्ता गृहस्थवृत्तिस् ते विहिता या मनीषिणाम् ॥
तदनन्तरम् उक्तं यत् तन् निबोध युधिष्ठिर ॥
क्रमशस् त्व् अवधूयैनां तृतीयां वृत्तिम् उत्तमाम् ॥
संयोगव्रतखिन्नानां वानप्रस्थाश्रमौकसाम् ॥
श्रूयतां पार्थ भद्रं ते सर्वलोकाश्रयात्मनाम् ॥
प्रेक्षापूर्वं प्रवृत्तानां पुण्यदेशनिवासिनाम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
proktā gṛhasthavṛttis te vihitā yā manīṣiṇām ||
tadanantaram uktaṃ yat tan nibodha yudhiṣṭhira ||
kramaśas tv avadhūyaināṃ tṛtīyāṃ vṛttim uttamām ||
saṃyogavratakhinnānāṃ vānaprasthāśramaukasām ||
śrūyatāṃ pārtha bhadraṃ te sarvalokāśrayātmanām ||
prekṣāpūrvaṃ pravṛttānāṃ puṇyadeśanivāsinām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма произнёс
प्रोक्ता गृहस्थ वृत्तिः तेproktā gṛhastha vṛttiḥ teтебе сказан образ жизни домохозяина; грихастхи
विहिता या मनीषिणाम्vihitā yā manīṣiṇāmкоторый предписан мудрым; мыслителям
तत् अनन्तरम् उक्तम् यत्tat anantaram uktam yatчто сказано вслед за этим; после него
तत् निबोध युधिष्ठिरtat nibodha yudhiṣṭhiraто узнай, Юдхиштхира; выслушай
क्रमशः तु अवधूय एनाम्kramaśaḥ tu avadhūya enāmпостепенно же стряхнув эту; оставив
तृतीयाम् वृत्तिम् उत्तमाम्tṛtīyām vṛttim uttamāmтретью, высшую жизнь; ступень
संयोग व्रत खिन्नानाम्saṃyoga vrata khinnānāmдля утомлённых обетами связи; семейными узами
वानप्रस्थ आश्रम ओकसाम्vānaprastha āśrama okasāmобитателей ашрама ванапрастхи; лесных жителей
श्रूयताम् पार्थśrūyatām pārthaпусть будет услышано, Партха; слушай
भद्रम् तेbhadram teблаго тебе; пусть будет благо
सर्व लोक आश्रय आत्मनाम्sarva loka āśraya ātmanāmчья самость — опора всех миров; поддерживающих мир
प्रेक्षा पूर्वम् प्रवृत्तानाम्prekṣā pūrvam pravṛttānāmдействующих после предварительного рассмотрения; осмотрительно
पुण्य देश निवासिनाम्puṇya deśa nivāsināmживущих в святых местах; благих областях
अनुवाद

Бхишма сказал: «Тебе уже сказан образ жизни домохозяина, предписанный мудрыми. Теперь узнай, Юдхиштхира, что сказано вслед за ним: о третьей, высшей ступени жизни для тех, кто постепенно оставил прежнюю связь и обеты, — об обитателях ашрама ванапрастхи. Слушай, Партха, да будет тебе благо, о тех, чья самость служит опорой всех миров, кто действует осмотрительно и живёт в святых местах».

संस्करण

5626cf0079bb · प्रकाशित 21 जून 2026, 4:48:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से