भीष्म उवाच
पुरा कृतयुगे तात राजासीद् अविकम्पकः ॥
स शत्रुवशम् आपन्नः संग्रामे क्षीणवाहनः ॥
तत्र पुत्रो हरिर् नाम नारायणसमो बले ॥
स शत्रुभिर् हतः संख्ये सबलः सपदानुगः ॥
स राजा शत्रुवशगः पुत्रशोकसमन्वितः ॥
यदृच्छयाशान्तिपरो ददर्श भुवि नारदम् ॥
स तस्मै सर्वम् आचष्ट यथा वृत्तं जनेश्वरः ॥
शत्रुभिर् ग्रहणं संख्ये पुत्रस्य मरणं तथा ॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा नारदो ऽथ तपोधनः ॥
आख्यानम् इदम् आचष्ट पुत्रशोकापहं तदा ॥
राजञ् शृणु समाख्यानम् अद्येदं बहुविस्तरम् ॥
यथा वृत्तं श्रुतं चैव मयापि वसुधाधिप ॥
bhīṣma uvāca
purā kṛtayuge tāta rājāsīd avikampakaḥ ||
sa śatruvaśam āpannaḥ saṃgrāme kṣīṇavāhanaḥ ||
tatra putro harir nāma nārāyaṇasamo bale ||
sa śatrubhir hataḥ saṃkhye sabalaḥ sapadānugaḥ ||
sa rājā śatruvaśagaḥ putraśokasamanvitaḥ ||
yadṛcchayāśāntiparo dadarśa bhuvi nāradam ||
sa tasmai sarvam ācaṣṭa yathā vṛttaṃ janeśvaraḥ ||
śatrubhir grahaṇaṃ saṃkhye putrasya maraṇaṃ tathā ||
tasya tad vacanaṃ śrutvā nārado 'tha tapodhanaḥ ||
ākhyānam idam ācaṣṭa putraśokāpahaṃ tadā ||
rājañ śṛṇu samākhyānam adyedaṃ bahuvistaram ||
yathā vṛttaṃ śrutaṃ caiva mayāpi vasudhādhipa ||
Бхишма сказал: «В древности, в Крита-югу, дорогой, был царь Авикампака. В сражении он попал во власть врагов, когда его войско было истощено. У него был сын по имени Хари, равный Нараяне в силе; он был убит врагами в битве вместе с войском и пешими спутниками. Царь, попавший во власть врагов и охваченный скорбью о сыне, случайно, не находя покоя, увидел на земле Нараду. Этот владыка людей рассказал ему всё, как случилось: пленение врагами в битве и смерть сына. Услышав его речь, Нарада, богатый тапасом, поведал тогда рассказ, удаляющий скорбь о сыне: “О царь, владыка земли, услышь сейчас это подробное повествование, как оно случилось и как было услышано также мной”».
0b8dd5fba5cd · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:32:25 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхишма отвечает через историю, потому что вопрос о смерти требует не определения, а видения космического порядка. Нарада входит в рассказ как тот, кто может превратить личную скорбь царя в знание.