Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Bhīṣma Defines the Marks of Dharma12.251.20-23
11158 / 15823
महाभारत · 12.251.20-23
॥
देवनागरी

यो ऽन्यस्य स्याद् उपपतिः स कं किं वक्तुम् अर्हति ॥
यद् अन्यस् तस्य तत् कुर्यान् न मृष्येद् इति मे मतिः ॥
जीवितुं यः स्वयं चेच्छेत् कथं सो ऽन्यं प्रघातयेत् ॥
यद् यद् आत्मन इच्छेत तत् परस्यापि चिन्तयेत् ॥
अतिरिक्तैः संविभजेद् भोगैर् अन्यान् अकिंचनान् ॥
एतस्मात् कारणाद् धात्रा कुसीदं संप्रवर्तितम् ॥
यस्मिंस् तु देवाः समये संतिष्ठेरंस् तथा भवेत् ॥
अथ चेल् लाभसमये स्थितिर् धर्मे ऽपि शोभना ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yo 'nyasya syād upapatiḥ sa kaṃ kiṃ vaktum arhati ||
yad anyas tasya tat kuryān na mṛṣyed iti me matiḥ ||
jīvituṃ yaḥ svayaṃ cecchet kathaṃ so 'nyaṃ praghātayet ||
yad yad ātmana iccheta tat parasyāpi cintayet ||
atiriktaiḥ saṃvibhajed bhogair anyān akiṃcanān ||
etasmāt kāraṇād dhātrā kusīdaṃ saṃpravartitam ||
yasmiṃs tu devāḥ samaye saṃtiṣṭheraṃs tathā bhavet ||
atha cel lābhasamaye sthitir dharme 'pi śobhanā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यः अन्यस्य स्यात् उपपतिःyaḥ anyasya syāt upapatiḥкто был бы любовником чужой жены; чужим мужем
सः कम् किम् वक्तुम् अर्हतिsaḥ kam kim vaktum arhatiчто и кому он вправе сказать; говорить
यत् अन्यः तस्य तत् कुर्यात्yat anyaḥ tasya tat kuryātесли другой то же ему сделал бы; поступил
न मृष्येत् इति मे मतिःna mṛṣyet iti me matiḥон не потерпел бы, таково моё мнение; не вынес бы
जीवितुम् यः स्वयम् च इच्छेत्jīvitum yaḥ svayam ca icchetкто сам хотел бы жить; желает
कथम् सः अन्यम् प्रघातयेत्katham saḥ anyam praghātayetкак он другого убьёт; погубит
यत् यत् आत्मनः इच्छेतyat yat ātmanaḥ icchetaчто бы себе ни желал; для себя
तत् परस्य अपि चिन्तयेत्tat parasya api cintayetто пусть думает и для другого; о другом
अतिरिक्तैः संविभजेत्atiriktaiḥ saṃvibhajetиз излишков пусть делится; распределяет
भोगैः अन्यान् अकिंचनान्bhogaiḥ anyān akiṃcanānнаслаждениями с другими неимущими; бедными
एतस्मात् कारणात् धात्राetasmāt kāraṇāt dhātrāпо этой причине Дхатаром; творцом
कुसीदम् संप्रवर्तितम्kusīdam saṃpravartitamзаём с процентом установлен; кредит
यस्मिन् तु देवाः समयेyasmin tu devāḥ samayeв каком условии боги; договоре
संतिष्ठेरन् तथा भवेत्saṃtiṣṭheran tathā bhavetмогли бы стоять, так пусть будет; утверждаться
अथ चेत् लाभ समयेatha cet lābha samayeа если при условии выгоды; при прибыли
स्थितिः धर्मे अपि शोभनाsthitiḥ dharme api śobhanāстойкость даже в дхарме прекрасна; хороша
अनुवाद

«Кто становится любовником чужой жены, что и кому он вправе сказать? Если другой поступит так же с ним, он не потерпит этого — таково моё мнение. Кто сам хочет жить, как может убивать другого? Что человек желает для себя, о том пусть думает и для другого. Из излишних благ следует делиться с другими, неимущими. По этой причине Творец установил заём. Какое условие могли бы принять даже боги, таким оно и должно быть; а когда дело касается выгоды, стойкость в дхарме особенно прекрасна».

संस्करण

2dec9a78caaf · प्रकाशित 21 जून 2026, 4:23:52 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.251.17-19

श्लोक बदलें इन कुंजियों से