महाभारत
The Birds Teach Jājali About Śraddhā12.256.6-10
11183 / 15823
महाभारत · 12.256.6-10
देवनागरी

अहिंसादिकृतं कर्म इह चैव परत्र च ॥
स्पर्धा निहन्ति वै ब्रह्मन् साहता हन्ति तं नरम् ॥
श्रद्धावृद्धं वाङ्मनसी न यज्ञस् त्रातुम् अर्हति ॥
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ॥
शुचेर् अश्रद्दधानस्य श्रद्दधानस्य चाशुचेः ॥
देवाश् चित्तम् अमन्यन्त सदृशं यज्ञकर्मणि ॥
श्रोत्रियस्य कदर्यस्य वदान्यस्य च वार्धुषेः ॥
मीमांसित्वोभयं देवाः समम् अन्नम् अकल्पयन् ॥
प्रजापतिस् तान् उवाच विषमं कृतम् इत्य् उत ॥
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतम् अश्रद्धयेतरत् ॥
भोज्यम् अन्नं वदान्यस्य कदर्यस्य न वार्धुषेः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ahiṃsādikṛtaṃ karma iha caiva paratra ca ||
spardhā nihanti vai brahman sāhatā hanti taṃ naram ||
śraddhāvṛddhaṃ vāṅmanasī na yajñas trātum arhati ||
atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ ||
śucer aśraddadhānasya śraddadhānasya cāśuceḥ ||
devāś cittam amanyanta sadṛśaṃ yajñakarmaṇi ||
śrotriyasya kadaryasya vadānyasya ca vārdhuṣeḥ ||
mīmāṃsitvobhayaṃ devāḥ samam annam akalpayan ||
prajāpatis tān uvāca viṣamaṃ kṛtam ity uta ||
śraddhāpūtaṃ vadānyasya hatam aśraddhayetarat ||
bhojyam annaṃ vadānyasya kadaryasya na vārdhuṣeḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अहिंसा आदि कृतम् कर्मahiṃsā ādi kṛtam karmaдействие, начинающееся с ахимсы; ненасилия
इह च एव परत्र चiha ca eva paratra caздесь и именно там; в ином мире
स्पर्धा निहन्ति वै ब्रह्मन्spardhā nihanti vai brahmanсоперничество губит, брахман; зависть
सा हता हन्ति तम् नरम्sā hatā hanti tam naramоно, поражённое, убивает того человека; сражает
श्रद्धा वृद्धम् वाक् मनसीśraddhā vṛddham vāk manasīречь и ум, возрастшие шраддхой; верой
न यज्ञः त्रातुम् अर्हतिna yajñaḥ trātum arhatiжертва не способна спасти; защитить
अत्र गाथाः ब्रह्म गीताःatra gāthāḥ brahma gītāḥздесь стихи, спетые Брахмой; гатхи
कीर्तयन्ति पुरा विदःkīrtayanti purā vidaḥпровозглашают знатоки древнего; предания
शुचेः अश्रद्दधानस्यśuceḥ aśraddadhānasyaчистого, но неверующего; без шраддхи
श्रद्दधानस्य च अशुचेःśraddadhānasya ca aśuceḥи верующего, но нечистого; с шраддхой
देवाः चित्तम् अमन्यन्तdevāḥ cittam amanyantaбоги считали сердце; сознание
सदृशम् यज्ञ कर्मणिsadṛśam yajña karmaṇiодинаковым в жертвенном действии; обряде
श्रोत्रियस्य कदर्यस्यśrotriyasya kadaryasyaучёного в Веде, но скупого; жадного
वदान्यस्य च वार्धुषेःvadānyasya ca vārdhuṣeḥи щедрого ростовщика; дающего
मीमांसित्वा उभयम् देवाःmīmāṃsitvā ubhayam devāḥрассмотрев обоих, боги; исследовав
समम् अन्नम् अकल्पयन्samam annam akalpayanодинаковой пищей сочли; назначили
प्रजापतिः तान् उवाचprajāpatiḥ tān uvācaПраджапати им сказал; произнёс
विषमम् कृतम् इति उतviṣamam kṛtam iti utaнеравное сделано, так ведь; неправильно
श्रद्धा पूतम् वदान्यस्यśraddhā pūtam vadānyasyaочищенное шраддхой у щедрого; дающего
हतम् अश्रद्धया इतरत्hatam aśraddhayā itaratдругое убито неверием; без шраддхи
भोज्यम् अन्नम् वदान्यस्यbhojyam annam vadānyasyaпища щедрого съедобна; достойна вкушения
कदर्यस्य न वार्धुषेःkadaryasya na vārdhuṣeḥне скупого, а ростовщика; скупца
अनुवाद

Птицы сказали: «Действие, основанное на ахимсе, имеет силу и здесь, и в ином мире. Соперничество губит, о брахман; даже поражённое, оно губит человека. Если речь и ум не возросли шраддхой, жертва не способна спасти. Здесь знатоки древнего приводят гатхи, спетые Брахмой: у чистого без шраддхи и у нечистого, но имеющего шраддху, боги в жертвенном действии рассматривали сердце как равное. Учёного в Веде, но скупого, и щедрого ростовщика боги рассмотрели вместе и сочли их пищу одинаковой. Праджапати сказал им: “Вы сделали неравное равным. Пища щедрого очищена шраддхой; другая убита неверием. Пища щедрого съедобна, а не пища скупого ростовщика”».

संस्करण

0e6a49def1d8 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:53:02 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से